III SA/Lu 100/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. C. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu głosu, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty odwołania T. C., w którym kwestionuje on zasadność wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie Nr [...], nie mogą zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut zawarty w odwołaniu, jakoby decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oparta została na orzeczeniu lekarskim, zawierającym niesłuszne, stwierdzenie, że "pełnienie przez niego w pewnych okresach pracy funkcji wicedyrektora szkoły, nie stwarzało istotnego ryzyka nadmiernego obciążenia narządu głosu", nie może zostać uwzględniony. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz 1115), warunkiem koniecznym dla stwierdzenia choroby zawodowej jest sytuacja gdy jednocześnie w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy oraz choroba ta zamieszczona jest w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Z zebranego materiału dowodowego (skierowanie na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej, zestawienia zwolnień lekarskich, charakterystyki pracy zawodowej, karty oceny narażenia zawodowego) wynika, że Poradnia Chorób Zawodowych WOMP, upoważniona na podstawie § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia do rozpoznawania chorób zawodowych, nie rozpoznała u T. C. choroby zawodowej narządu głosu. Z orzeczenia lekarskiego Nr [...] z [...] marca 2004 r. wynika, że u skarżącego rozpoznano jedynie "przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani", który nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia. Choroby zawodowej nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy, który na wniosek skarżącego przeprowadził ponowne badania i w orzeczeniu NR [...] z dnia 2 grudnia 2004 r. potwierdził rozpoznanie Poradni Chorób Zawodowych WOMP i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. C. choroby zawodowej. Na podstawie zgodnych orzeczeń Poradni Chorób Zawodowych WOMP oraz Instytutu Medycyny Pracy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. o braku podstaw do stwierdzenia u T. C. choroby zawodowej, zaś Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. uznał, iż decyzja organu I instancji zgodna jest z prawem. Na powyższą decyzję organu odwoławczego T. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której podniósł, iż Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołując się na ostateczną decyzję Instytutu Medycyny Pracy Nr [...] nie uwzględnił zawartego w niej stwierdzenia o istnieniu "zwarcia fonacyjnego prawie pełnego, okresowo szczelinowatej niedomykalności", co zdaniem skarżącego jest spójne z niedowładem mięśni przewodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni stanowiących objawy przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy podnieść, iż w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie materialną - prawną podstawę orzekania stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej "narażeniem zawodowym". Biorąc pod uwagę treść cytowanego przepisu, należy stwierdzić, iż chorobą zawodową jest taka choroba, która: 1) wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, 2) spowodowana została (co można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz zgłaszający podejrzenie, sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikiem; w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 rozporządzenia; a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia takiej choroby - państwowy powiatowy inspektor sanitarny (§ 2 ust. 5). Zgodnie z § 5 właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym przepisie. I tak jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, 3) przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; 4) jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są: 1) od orzeczeń wydawanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej w punkcie 1,2 i 4 - przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo - rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; 2) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej, w punkcie 3 - katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo - rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia, pracownik który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne, co oznacza, że pracownik po wydaniu tegoż orzeczenia nie może złożyć ponownego wniosku o dokonanie następnej obdukcji lekarskiej. W niniejszej sprawie ocenę narażenia zawodowego przeprowadziły właściwe organy, a właściwe jednostki orzecznicze wydały stosowne orzeczenia lekarskie dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. I teraz, analizując stan faktyczny sprawy należy podać, iż wyniki oceny narażenia zawodowego wskazują, iż skarżący przez trzydzieści sześć lat (od 1967 roku do 2003 roku) pracował na stanowisku nauczyciela (i nauczyciela - wicedyrektora), a praca ta narażała go na nadmierny wysiłek głosowy. Mając na uwadze stanowisko i warunki pracy skarżącego, w przedmiotowej sprawie organy sanitarne przeprowadziły postępowanie w kierunku rozpoznania u niego jednej z przewlekłych chorób zawodowych narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, zamieszczonych w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego wcześniej rozporządzenia. W punkcie tym wymieniono następujące choroby: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Jest to zamknięty katalog chorób, których rozpoznanie uzasadnia stwierdzenie, przy odpowiedniej ocenie narażenia zawodowego, istnienia choroby zawodowej. W wydanych następnie orzeczeniach lekarskich, po przeprowadzeniu odpowiednich badań, podano następujące rozpoznania choroby, na jaką cierpi skarżący: orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych rozpoznano u niego "przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej gardła i krtani", zaś ostatecznym orzeczeniem jednostki odwoławczej, Instytutu Medycyny Pracy, Przychodni Chorób Zawodowych rozpoznano "przewlekły prosty nieżyt krtani ". Porównując jednostki chorobowe wymienione w orzeczeniach lekarskich w tej sprawie do jednostek wymienionych wcześniej, stwierdzić należy, że żadna z nich nie jest zamieszczona w wykazie chorób zawodowych. Dlatego też, niezależnie od wyniku postępowania epidemiologicznego, dotyczącego oceny narażenia zawodowego, organy sanitarne, będąc związane orzeczeniami lekarskimi, w których nie rozpoznano u T. C. żadnej z jednostek zamieszczonych w wykazie chorób zawodowych, nie mogły stwierdzić u niego choroby zawodowej. Jak bowiem podkreślono wcześniej, dla stwierdzenia takiej choroby musi nastąpić łączne spełnienie przesłanek: pozytywnej oceny narażenia zawodowego oraz rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowej przez uprawnione jednostki orzecznicze służb medycznych. Na marginesie należy zauważyć, że zarzut skarżącego, jakoby stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy "zwarcie fonacyjne prawie pełne, okresowo szczelinowata niedomykalność" było spójne z "niedowładem mięśni przewodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni", czyli chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, nie zasługuje na uwzględnienie. Organy sanitarne wydające decyzje w sprawie chorób zawodowych, nie mogą mianowicie odczytywać wyrywkowo, według swojego uznania i potrzeb stron, orzeczeń lekarskich, wybierając sobie z zawartych w nich uzasadnień stwierdzenia, które wydają im się wiarygodne. Rozpoznania jednostek chorobowych w orzeczeniach lekarskich, wydawanych w takich sprawach, są wiążące dla organu administracji. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.