III SA/Lu 100/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych określających kwotę cła, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r. o odmowie uchylenia - oznaczonych numerami ([...],[...],[...]) - decyzji ostatecznych Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] stycznia 2011 r. określających odpowiednio - kwotę cła podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, zobowiązanie w podatku akcyzowym oraz zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2012 r. stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] stycznia 2006 r. A. S. – przedstawiciel M. S. - zgodnie z dokumentem SAD Nr [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki M. B., rok produkcji 2000. Jako wartość celną zgłoszonego pojazdu zadeklarowano kwotę 700 CHF w oparciu o rachunek nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wystawiony przez P.A.-E. w Szwajcarii. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego organ celny powziął wątpliwości co do autentyczności dowodu zakupu oraz wartości sprowadzonego towaru. Po uzyskaniu od władz Szwajcarii informacji, że eksporter został wymieniony wśród niezidentyfikowanych przedsiębiorstw, organ wszczął i przeprowadził postępowanie, w trakcie którego ustalił wartość celną pojazdu, wykorzystując metodę "ostatniej szansy". Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] określił wartość celną pojazdu w kwocie 31 416 zł oraz ustalił całkowitą kwotę cła 3 142 zł (przy zastosowaniu 10 – procentowej stawki). Tego samego dnia odrębną decyzją nr [...] organ określił zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości 22 463 zł (mając na uwadze zwiększoną wartość celną pojazdu i kwotę cła), zaś decyzją nr [...] – kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 12 545 zł (przyjmując jako podstawę opodatkowania kwotę 57 021 zł obejmującą wartość celną, cło i podatek akcyzowy). Powyższe decyzje stały się ostateczne. W pismach z dnia [...] marca 2011 r. M. S. wniosła o wznowienie postępowań zakończonych wyżej wymienionymi decyzjami argumentując, że zostały one wydane na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe i zostały uzyskane w wyniku przestępstwa. Skarżąca podniosła, że A. S. dokonując zgłoszenia celnego posłużył się sfałszowanym dokumentem pełnomocnictwa do działania w jej imieniu, a to stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną. Zdaniem skarżącej, fakt popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k. jest oczywisty, co uzasadnia wznowienie postępowania w każdej z tych trzech spraw. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wznowił na podstawie art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej postępowanie w w/w sprawach, połączył te sprawy w trybie art. 90 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, a następnie w oparciu o art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił uchylenia wspomnianych ostatecznych decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił między innymi, że nie występuje określona w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, przesłanka wznowieniowa. Stwierdził również, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny i założenie, iż A. S. sfałszował pełnomocnictwo nie jest okolicznością istotną dla sprawy, bowiem nie ma wpływu na zmianę decyzji w "kwestiach zasadniczych". Dyrektor Izby Celnej w B. P. rozpatrzył odwołanie M. S., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2012 r. i swoje rozstrzygnięcie uzasadniał tym, że art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa pozwala na weryfikację ostatecznej decyzji w sytuacji, kiedy ujawnione zostaną nowe i istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i które nie były znane organowi wydającemu tę decyzję. Podniesione przez skarżącą okoliczności nie mogły stanowić przesłanki określonej w powyższym przepisie. Strona powinna była wskazać te dowody lub okoliczności. Nie mogła jednak żądać przeprowadzenia postępowania w celu ujawnienia nowych okoliczności i nowych dowodów. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił i odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu grafologii oraz dowodu z zeznań świadka A. S. Poza tym organ pierwszej instancji kilkakrotnie podejmował próby uzyskania od Prokuratury Rejonowej w L. - zebranych w sprawie o sygn. [...] toczącej się przeciwko A. S., podejrzanemu o czyn z art. 270 § 1 Kodeksu karnego - informacji dotyczących sfałszowania i posłużenia się jako autentycznym dokumentem pełnomocnictwa podpisanym rzekomo przez M. S. Ponadto przedmiotem jej wniosków o przeprowadzenie dowodów były kwestie ocenione już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Wskazane we wnioskach skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. o wznowienie postępowania okoliczności wymagały omówienia w aspekcie przepisu art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 wymaga wystąpienia łącznie następujących warunków: 1) w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu; 2) sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu; 3) fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w danej sprawie. W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca nie dostarczyła organowi orzeczenia sądowego stwierdzającego sfałszowanie dokumentu, zaś pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy nie nosiło cech "oczywiście sfałszowanego". Stwierdził również, że w trakcie postępowania zakończonego wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., M. S. nie podnosiła faktu sfałszowania pełnomocnictwa, odbierała korespondencję i nie odwołała się od decyzji wydanych w tym dniu przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do aktu oskarżenia wniesionemu przeciwko A. S. w sprawie o sygn. [...], Dyrektor Izby Celnej podniósł dodatkowo, że zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. W związku z tym samo tylko przyznanie się oskarżonego nie może być – wbrew stanowisku skarżącej - uznane za dowód. W tych okolicznościach nie wystąpiły przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 1 i 5 Ordynacji podatkowej pozwalające na uchylenie bądź zmianę ostatecznej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 121 § 1, 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 , art. 194a § 1 w zw. z art. 194 oraz art. 210 § 4 i art. 217 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącej, organ wadliwie uzasadnił decyzję, nie odniósł się do wskazywanych przez stronę konkretnych okoliczności sprawy, które miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia. W toku postępowania skarżąca konsekwentnie wskazywała, że A. S. posłużył się sfałszowanym dokumentem pełnomocnictwa. Fakt popełnienia przestępstwa przez A. S. jest oczywisty w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Wnioski dowodowe składane przez skarżącą miały potwierdzić okoliczność, że skarżąca nie udzieliła A. S. pełnomocnictwa i nie potwierdziła ważności czynności dokonanych przez niego. Skarżąca podniosła, że organ drugiej instancji wydał decyzję w oparciu o stan faktyczny ustalony i przyjęty przez organ pierwszej instancji, podczas gdy stan faktyczny i prawny uległ zmianie między datą orzekania przez organ pierwszej i drugiej instancji, ponieważ postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w L. w sprawie [...] zakończyło się wniesieniem aktu oskarżenia przeciwko A. S. Organ nie zwrócił się ani do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód z zapytaniem o aktualny stan sprawy, ani z wnioskiem o przekazanie odpisów akt o sygn. IX K 1126/12 w celu dołączenia ich do niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca niesłusznie wywodzi, że występują określone w Ordynacji podatkowej przesłanki upoważniające organ celny do wzruszenia ostatecznych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie wartości celnej pojazdu, zobowiązania w podatku akcyzowym oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług. Z akt sprawy wynika, że organ celny drugiej instancji, po pierwsze, analizuje całokształt okoliczności dopuszczenia do obrotu sprowadzonego ze Szwajcarii samochodu osobowego marki M. B. typu [...], rok produkcji 2000. Po drugie, rozważa zagadnienie dokonania przez A. S. zgłoszenia z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie dopuszczenia do obrotu celnego w/w samochodu w aspekcie możliwości uchylenia – w świetle art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 5 Ordynacji podatkowej – powyższych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] stycznia 2011 r. i dochodzi do wniosku, że nie występują podstawy do wzruszenia adresowanych do M. S. rozstrzygnięć: w przedmiocie wartości celnej pojazdu, zobowiązania w podatku akcyzowym oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług. Nie jest sporne, że A. S. jako przedstawiciel M. S. zgodnie z dokumentem SAD Nr [...] zgłasza do procedury dopuszczenia do obrotu pojazd, deklaruje jego wartość na kwotę 700 CHF w oparciu o rachunek nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wystawiony przez nieistniejącą firmę P.A.-E. ze Szwajcarii. W aktach sprawy figuruje pełnomocnictwo z dnia [...] stycznia 2006 r. upoważniające A. S. do załatwienia wszelkich czynności i formalności związanych z ocleniem w/w samochodu. Skarżąca M. S. wie o wszczęciu przez organ celny postępowania w sprawie wspomnianego zgłoszenia celnego z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz w sprawach dotyczących określenia podatku akcyzowego oraz podatku VAT (organ doręcza skarżącej postanowienia w tych sprawach). Skarżąca wie o tym, że organ celny przeprowadza dowód z opinii biegłego w sprawie wartości importowanego samochodu. Jest również informowana o możliwości wypowiedzenia się w kwestii zebranego przez organ materiału dowodowego w każdej ze spraw (celnej oraz podatkowych). Na tym etapie skarżąca nie przejawia żadnego zainteresowania toczącymi się postępowaniami i nie sygnalizuje organowi celnemu sprawy, podnoszonej dopiero we wnioskach z dnia [...] marca 2011 r. o wznowienie postępowania, posługiwania się przez A. S. sfałszowanym pełnomocnictwem. Analiza akt niniejszej sprawy nie wskazuje, że organ celny w dacie orzekania, to jest w dniu [...] stycznia 2011 r. powinien mieć wątpliwości odnośnie prawidłowości pełnomocnictwa udzielonego A. S. W myśl art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. O tym, że dowód jest sfałszowany powinno wynikać z orzeczenia sądu. Od tej generalnej zasady istnieją wyjątki. Po pierwsze, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, postępowanie może być wznowione przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu (art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej). Drugim wyjątkiem jest sytuacja, o której mowa w art. 240 § 3 Ordynacji podatkowej). Dotyczy to upływu czasu lub wystąpienia innych przyczyn, określonych w przepisach prawa, uniemożliwjących wszczęcie postępowania przed sądem. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wyjaśnić, że organ odwoławczy zasadnie podnosi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie dostarczyła organowi celnemu orzeczenia sądowego stwierdzającego sfałszowanie dokumentu, zaś pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy nie nosi cech "oczywiście sfałszowanego", a ponadto skarżąca wcześniej nie podnosiła faktu sfałszowania pełnomocnictwa. Stosownie do art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, organ ma prawo zweryfikować i wzruszyć ostateczną decyzję, jeżeli ujawnione zostaną nowe i istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i które nie były znane organowi wydającemu tę decyzję. Dokonując wykładni tego przepisu organ odwoławczy twierdzi, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w w/w przepisie i rzeczą skarżącej jest wskazać te dowody lub okoliczności, a nie domagać się od organu celnego prowadzenia postępowania dowodowego mającego potwierdzać zasadność stanowiska skarżącej odnośnie istnienia ustawowych podstaw do wznowienia postępowania. Gromadzenie nowych dowodów pozostaje bowiem w sprzeczności z celem postępowania wznowieniowego, które nie może być postrzegane, jak tego chce skarżąca, jako instytucja prawna służąca do pełnej i merytorycznej kontroli każdej z decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Okoliczność, że toczy się postępowanie karne, wniesiono akt oskarżenia przeciwko A. S., a ten przesłuchany w charakterze podejrzanego przyznaje się do przedłożenia podrobionego dokumentu w postaci pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz fałszywego rachunku zakupu samochodu marki M. B. [...], nie ma znaczenia w sprawie. Stąd organ odwoławczy prawidłowo postępuje i postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. odmawia uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dowodów w postaci zwrócenia się do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w celu uzyskania, nie tylko informacji o stanie sprawy sygn. IX K 1126/12 (prowadzonej przeciwko A. S. oskarżonemu o czyn z art. 270 § 1 k.k.), ale również celem uzyskania odpisów akt sprawy karnej. Podobnie należy ocenić postanowienie organu celnego pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (rzeczoznawcy z zakresu pisma ręcznego) oraz dowodu z zeznań A. S. Postępowanie wznowieniowe – w świetle art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej – pozwala właściwemu organowi zbadać, czy występują przesłanki wznowienia oraz rozstrzygnąć o istocie sprawy. W przypadku, kiedy organ po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 243 § 2, nie stwierdzi istnienia przesłanek wymienionych w art. 240 § 1, wydaje decyzję w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Ten ostatni przepis jest podstawą zaskarżonej decyzji, o której nie można mówić, że zawiera ona całkowicie wadliwe uzasadnienie, że organ przyjmuje jako prawdziwy dokument w postaci przedmiotowego pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz zupełnie pomija zgłaszane przez skarżącą wnioski dowodowe. Ubocznie należy zaznaczyć, że zakwestionowanie rachunku nr [...], w którym figuruje skarżąca M. S. jako nabywca samochodu nie świadczy o tym, że nie zakupiono pojazdu i w związku z tym nie ma podstaw zarówno do wdrożenia procedury celnej w zakresie kwoty długu celnego, jak i wszczęcia postępowań podatkowych. W świetle wyjaśnień skarżącej, nie podważa ona transakcji kupna pojazdu i swoją argumentację ogranicza do polemiki z organem na tle skuteczności czynności dokonanych przez A. S. na podstawie spornego pełnomocnictwa. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a. ----------------------- 7