III SA/Lu 102/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant ref. staż. Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia M. J. na postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o zaliczeniu nauki w Liceum Lotniczym do przebiegu służby wojskowej - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2003 r. M. J. zwrócił się do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień z podaniem o zaliczenie służby wojskowej odbytej w ramach nauki w Liceum Lotniczym jako kandydat na żołnierza zawodowego do przebiegu służby wojskowej, powołując się na art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). W odpowiedzi na podanie Wojskowy Komendant Uzupełnień wydał w dniu [...] postanowienie nr [...], którym odmówił wydania zaświadczenia o zaliczeniu nauki w Ogólnokształcącym Liceum Lotniczym do przebiegu służby wojskowej jako podstawę podając art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 53, poz. 214 ze zm.), ustawę z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 108 ze zm.) oraz art. 93 ust. 1 zdanie 1 i art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), zgodnie z którymi przy ustalaniu prawa do emerytury policyjnej bierze się pod uwagę służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Do takiej służby wojskowej zalicza się również służbę pełnioną jako kandydat na żołnierza wojskowego. Kandydatów na żołnierzy zawodowych kształci się w szkołach zawodowych, którymi są szkoły podoficerskie, szkoły chorążych oraz wyższe szkoły wojskowe. Do wymienionych szkół nie można zaliczyć Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego. W zażaleniu z dnia [...] grudnia 2003 r. na to postanowienie M. J. przytoczył art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym małoletni przyjęci na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia, natomiast po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do służby kandydackiej, jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby wojskowej. M. J. powołał się również na art. 93 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r., w myśl którego "kandydaci mogą być kierowani na studia lub naukę również do szkół niewojskowych" i zwrócił uwagę, że w czasach jego nauki Ogólnokształcące Liceum Lotnicze było Liceum Lotniczym mającym profil zawodowy. Rozpoznawszy zażalenie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wydał w dniu [...] postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na art. 101 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w której mowa jest o szkołach wojskowych oraz na § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962 ze zm.), zgodnie z którym osoba ubiegająca się o powołanie do służby kandydackiej powinna posiadać świadectwo dojrzałości. Jak wynika z charakteru szkoły średniej, dopiero ukończenie Liceum Lotniczego powoduje uzyskanie świadectwa dojrzałości. Na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego M. J. w dniu [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podnosząc, że ucząc się w Liceum Lotniczym spełniał wszystkie wymogi art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1997 r. Skarżący podniósł także, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie zwrócił uwagi na załączane przez skarżącego pismo Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym uznano, iż zachodzą przesłanki do zaliczenia nauki w liceum po ukończeniu przez skarżącego 17 lat życia do wysługi emerytalnej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył, co następuje: Dokonując zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ona przepisów prawa proceduralnego i materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie uproszczone w sprawach wydawania zaświadczeń jest uregulowane w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) w dziale VII. Postanowienie z dnia [...], utrzymane w mocy przez postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 r., zostało wydane w trybie art. 219 kodeksu regulującym formę odmowy wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez zainteresowanego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 1999 r. (sygn. akt II SA 1630/99, LEX nr 47419) badanie zasadności skargi do sądu administracyjnego na takie postanowienie obejmuje badanie zasadności żądania wydania zaświadczenia potwierdzającego określone fakty. Zgodnie z art. 217 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 tegoż art. 217 kodeksu zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast art. 218 kodeksu stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna więc powołać się na przepis prawny obligujący do jego wydania albo wykazać swój interes prawny. W przedmiotowej sprawie takimi przepisami prawnymi stanowiącymi podstawę działania organu administracji państwowej są art. 36 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 53, poz. 214), zgodnie z którym "organy administracji państwowej i samorządu terytorialnego, a także zakłady pracy są obowiązane udzielać organom emerytalnym pomocy i informacji w sprawach świadczeń przewidzianych w ustawie oraz wydawać bezpłatnie, na ich żądanie lub na wniosek osób zainteresowanych, wszelkie dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości" oraz przepis § 10 ust. 1 wydanego na podstawie art. 38 powołanej powyżej ustawy z 1994 r. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 22 grudnia 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad postępowania i właściwości organów w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i uprawnionych członków ich rodzin, w myśl którego "okresy służby zaliczane do wysługi emerytalnej ustala się na podstawie zaświadczeń o przebiegu służby funkcjonariusza". Tym samym spełniona została również przesłanka istnienia interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2001 r. (sygn. akt II SA 1911/00, LEX nr 54546) granice interesu prawnego, o którym mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zakreśla art. 220 § 1 i § 2 kodeksu, w związku z czym wnioskujący o wydanie zaświadczenia będzie miał w tym interes prawny wtedy, gdy organ administracji rozstrzygający jego sprawę ma prawo żądać od niego takiego zaświadczenia, ponieważ fakty w nim potwierdzone nie są znane organowi z urzędu i nie mogą być przez ten organ ustalane w inny sposób albo też przepis prawny wymaga urzędowego potwierdzenia tych faktów w taki właśnie sposób czyli w drodze zaświadczenia. W myśl zaś § 10 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia z 1994 r. "okresy służby wojskowej w Wojsku Polskim oraz w armiach sojuszniczych zalicza się do wysługi emerytalnej na podstawie przebiegu służby wojskowej wynikającego z akt personalnych żołnierza lub innych dokumentów przedstawionych przez zainteresowanego". Stwierdzić zatem należy, że M. J. miał interes prawny złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okoliczność, że okres jego nauki w Liceum Lotniczym może być zaliczony do przebiegu służby wojskowej, z uwagi na to, że treść owego zaświadczenia byłaby brana pod uwagę przez organ emerytalny przy określaniu wysługi emerytalnej funkcjonariusza, a tym samym prawa do emerytury. Oceniając, czy postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2003 r., a tym samym również utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 r., są zgodne z prawem, należy następnie rozważyć, czy nauka w Liceum Lotniczym może być traktowana jako służba kandydacka i tym samym jako czynna służba wojskowa, w związku z czym trzeba wziąć pod uwagę przepisy regulujące zasady pełnienia służby wojskowej w ramach służby kandydackiej oraz reguły kierowania na taką służbę. W myśl przepisu art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55) "czynną służbę wojskową na zasadach określonych w ustawie pełnią również osoby powołane do tej służby w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych". Bezsporne jest więc, że służba kandydacka jest zrównana wedle obowiązującego prawa z czynną służbą wojskową. Problematykę służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych reguluje rozdział 7 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ustawy kandydaci na żołnierzy zawodowych pełnią czynną służbę wojskową jako służbę kandydacką. Do służby kandydackiej może być powołana na podstawie dobrowolnego zgłoszenia, osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, odpowiednią zdolność psychiczną i fizyczną do zawodowej służby wojskowej, wiek co najmniej 17 lat i odpowiednie wykształcenie, po złożeniu pisemnego zobowiązania do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu szkoły (art. 91 ust. 2 ustawy). Kandydatów na żołnierzy zawodowych kształci się w szkołach wojskowych; kandydaci mogą być kierowani na studia lub naukę również do szkół niewojskowych (art. 93 ustawy). Do skonstatowania okoliczności, że dana osoba pełniła służbę kandydacką niezbędne jest stwierdzenie, że pobierała naukę w szkole wojskowej lub w szkole niewojskowej w rozumieniu przepisów o służbie wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych. Zatem oceniając, czy skarżący ucząc się w Liceum pełnił czynną służbę wojskową jako kandydat na żołnierza zawodowego, należy rozważyć przesłankę, czy Liceum Lotnicze było szkołą wojskową lub szkołą niewojskową wedle wyżej wymienionych przepisów. Jako szkoły wojskowe wymieniono w art. 94 powołanej ustawy podoficerskie szkoły zawodowe, szkoły chorążych zawodowych, wyższe szkoły oficerskie i akademie wojskowe. Zgodnie z powołanym przez skarżącego przepisem art. 101 ust. 1 na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych mogą być przyjęci - za zgodą przedstawiciela ustawowego - również małoletni, którzy nie ukończyli 17 lata życia, którzy spełniają określone warunki. Małoletni przyjęci na naukę do szkół wojskowych nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia; po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do służby kandydackiej (art. 101 ust. 2 ustawy z 1970 r.). Jak wynika z powyższego, ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. zawiera zamknięty katalog typów szkół wojskowych. Do żadnego z nich nie można zaliczyć Liceum Lotniczego. Toteż organ orzekający w sprawie prawidłowo wywiódł ten fakt. Należy zatem rozważyć, czy Liceum Lotnicze jest szkołą niewojskową. Uszczegółowienie przepisów o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962). W § 2 owego rozporządzenia szkołę niewojskową zdefiniowano jako szkołę nie będącą szkołą wojskową, w której odbywa studia kandydat na żołnierza zawodowego. Mimo że przepis ten nie stanowi wyraźnie, czy szkołą niewojskową może być tylko szkoła wyższa, czy również szkoła średnia, to słowo "studia" w swoim znaczeniu dotyczącym procesu uczenia się jest określeniem kojarzącym się w języku polskim jednoznacznie z nauką w szkole wyższej. Potwierdza to definicja zawarta w Słowniku wyrazów obcych: "studia (l.m.) - -uczenie się, systematyczna nauka na wyższej uczelni; studiowanie" (Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 1046) oraz "studiować - uczyć się na wyższej uczelni; być studentem" (tamże). Wynika to również jednoznacznie z szeregu uregulowań zawartych w wymienionym wyżej rozporządzeniu, jak na przykład unormowanie § 3 ust. 4 pkt 1 tego rozporządzenia, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o powołanie (skierowanie) do służby kandydackiej powinna posiadać świadectwo dojrzałości. Zatem wymogiem wnoszenia o skierowanie do służby kandydackiej jest uprzednie ukończenie szkoły średniej, złożenie egzaminu dojrzałości i uzyskanie świadectwa dojrzałości. Jako potwierdzenie tezy, że szkołą niewojskową może być tylko szkoła wyższa, a pełnienie służby kandydackiej może odbywać się tylko podczas studiów w szkole wyższej, służą również przepisy § 4 ust. 2 rozporządzenia, w myśl którego osoba studiująca w szkole niewojskowej dołącza zaświadczenie o stanie studiów oraz § 28, stosownie do którego służba kandydacka polega w szkołach na odbywaniu studiów lub pobieraniu nauki (...), w szkołach niewojskowych na odbywaniu studiów, udziale w przeszkoleniu wojskowym organizowanym w trakcie przerw wakacyjnych i wykonywaniu zadań stawianych przez przełożonych. Zgodnie z § 34 tegoż rozporządzenia kandydaci przewidziani do skierowania na studia w szkołach niewojskowych odbywają przeszkolenie wojskowe w wytypowanej wyższej szkole wojskowej, a kandydaci studiujący w szkołach niewojskowych do czasu ukończenia studiów podlegają ewidencji w wyższej szkole wojskowej. Poddając wyżej przytoczone przepisy regułom wykładni, należy wysnuć wniosek, iż zamysłem ustawodawcy było umożliwienie odbycia służby kandydackiej nie tylko w ramach nauki w szkołach wojskowych, ale również w ramach studiów w szkołach niewojskowych, będących wyłącznie szkołami wyższymi. Z powyższego należy zatem domniemywać, że z faktu odbywania przez daną osobę służby kandydackiej w ramach studiów w szkole niewojskowej, trzeba wnioskować, iż osoba ta odbywa studia w szkole wyższej, natomiast nauka w szkole średniej, jakim jest liceum, nie jest odbywaniem studiów w szkole wyższej, a tym samym nie jest odbywaniem służby kandydackiej w ramach nauki w szkole niewojskowej. Wobec tego M. J. nie spełniał wszystkich wymogów wynikających z art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. z uwagi na to, że nie miał odpowiedniego wykształcenia. Nie mógł więc być powołany do służby kandydackiej. Dlatego należy stwierdzić, że prawidłowo Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o zaliczeniu nauki w Liceum Lotniczym do przebiegu służby wojskowej, uznając, iż Liceum Lotnicze nie jest ani szkołą wojskową, ani szkołą niewojskową w rozumieniu przepisów o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zatem w liceum tym nie kształci się kandydatów na żołnierzy zawodowych. W związku z tym zasadnie nie zaliczono nauki w tym liceum do okresu czynnej służby wojskowej. Odnosząc się do zarzutu nie wzięcia pod uwagę znajdującego się w aktach sprawy pisma wydanego przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, z którego nie wynika, by było adresowane do M. J., i w którym nie ma mowy, czy przekazywana informacja dotyczy skarżącego, należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, natomiast wspomniane pismo takim przepisem prawa nie jest. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznaje zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Z tych też względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.