III SA/Lu 103/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Ibrom,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B.R. kwotę100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania B. R., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego w ARiMR w C. przyznał B. R. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 228 zł w tym: – pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne: wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości 78 zł, do powierzchni 0,3ha; pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone: wariant 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości 150 zł, do powierzchni 0,30 ha. Decyzję doręczono skarżącej w dniu [...] czerwca 2012 r. Płatności zostały przekazane na stosowny rachunek bankowy w dniu [...] czerwca 2012 r. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją [...] października 2012 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówił B. R. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Po rozpatrzeniu odwołania B. R., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. Zawiadomieniem z dnia [...] września 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] czerwca 2012 r. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. ustalił B. R. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 228 zł. Po rozpatrzeniu odwołania B. R., decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011 zostały skarżącej przekazane na rachunek bankowy na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówiono skarżącej przyznania wyżej wymienionej płatności na rok 2011. Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżąca mogła sama wykryć błąd organu, ponieważ miała świadomość, że nie spełnia warunku posiadania przez producenta działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha. W skardze sądowej B. R. zaskarżyła powyższą decyzję w całości. Skarżąca podniosła, że nie miała świadomości, że nie spełnia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Podkreśliła, że nie ma obowiązku zwrotu płatności, ponieważ została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustaleniu B. R. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 228 zł. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, z wyjątkami określonymi w przepisach Unii europejskiej lub przepisach ustawy. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomocą pobraną nienależnie jest w szczególności pomoc wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. W świetle powołanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie budzi wątpliwości. Obowiązek ten wynika również z przepisów rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r., Nr 25, str. 8), dalej: rozporządzenie Nr 65/2011. Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Przewidziany w przepisie art. 5 ust. 1 obowiązek nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie z art. 5 ust. 3, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przekazanie B. R. płatności w wysokości 228 zł nastąpiło na skutek pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że skarżąca mogła z łatwością błąd wykryć, ponieważ miała świadomość, że nie spełnia warunku posiadania przez producenta działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył szereg przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i rozporządzenia Nr 65/2011, nie wyjaśnił jednak należycie i nie uzasadnił przekonująco swojego stanowiska, że wypłacone płatności są nienależne, a błąd mógł zostać wykryty przez skarżącą. Stwierdzenie czy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach wymaga ustalenia przede wszystkim charakteru błędu. Rodzaj błędu ma bowiem istotny wpływ na możliwość jego zauważenia czy wykrycia przez rolnika. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast, żeby organ rozważył jaki charakter miał błąd w niniejszej sprawie i jakie były możliwości jego wykrycia przez skarżącą w zwykłych okolicznościach. Organ II instancji nie uzasadnił również, odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, dlaczego brak było podstaw do odstąpienia od obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności. W świetle przedstawionych okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art.107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. Podkreślić należy, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji powinny wyjaśnić tok rozumowania organu, prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego w określonym w sprawie stanie faktycznym. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Brak należytego i pełnego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do okoliczności niniejszej sprawy spowodował naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien wyjaśnić, odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy, jaki charakter miał błąd organu, jakie były możliwości jego wykrycia przez skarżącą w zwykłych okolicznościach, jakie okoliczności mogą być uznane za zwykłe. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.