III SA/Lu 105/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2008 roku nr [...], które nie podlegają wykonaniu; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie wymierzenia firmie P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z C. kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] października 2008 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w D. poddano kontroli środek przewozowy (ciągnik siodłowy wraz z naczepą) należący do wyżej wymienionej Spółki. W toku kontroli ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu został przekroczony o 0,11 t. Pojazd przekraczał również dopuszczalną masę całkowitą o 2,24 t. Świadczyły o tym dokonane wyniki pomiarów – dynamicznego obciążenia osi pojazdu (ważenia wagą samochodową Nr fabryczny [...]) oraz masy całkowitej (ważenia wagą statyczną typu SCALEX Nr fabryczny 200314/2/3), utrwalone protokółem, podpisanym bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu M. K.. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, kwalifikowało to pojazd jako nienormatywny w rozumieniu art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, gdyż wykonujący transport nie przedstawił zezwolenia na przejazd takim pojazdem i w związku z tym w grę wchodziła kara pieniężna, o której mowa w art. 13 g ust. 1 w/w ustawy, wymierzana w drodze decyzji administracyjnej. W tych okolicznościach organ uznał i ustalił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa kara za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi wynosi [...]zł, zaś kara za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej – [...]zł (łącznie [...]zł). W skardze sądowej Spółka zarzuciła, że powyższa decyzja Dyrektora Izby Celnej jest rozstrzygnięciem wadliwym, gdyż waga, którą zważono pojazd nie jest przeznaczona do ważenia ładunków, których środek ciężkości przemieszcza się podczas ważenia. W tej sytuacji decyzja narusza treść przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych związku z art. 61 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że transportowano żywe zwierzęta i nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż rodzaj przewożonego ładunku nie ma znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności za przewóz nienormatywnym pojazdem skoro z uwagi na charakter ładunku musiało nastąpić przesunięcie punktu ciężkości w czasie ważenia. We wnioskach Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przeprowadzenia dowodów w postaci informacji od producenta wag SCALEX, czy wagi te dają gwarancję prawidłowego i precyzyjnego dokonania pomiaru nacisku na osie w przypadku przewozu inwentarza żywego oraz metod i ewentualnie warunków, jakie powinny być stosowane przy ważeniu w celu uzyskania jak najbardziej dokładnych pomiarów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest usprawiedliwiona z następujących powodów. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji już po wydaniu swojej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. i doręczeniu jej Spółce (decyzję doręczono stronie w dniu [...] grudnia 2008 r.) prowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Mianowicie w dniu [...] grudnia 2008 r. przeprowadził drogą telefoniczną konsultacje z firmą P. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością oraz Biurem Metrologii Prawnej Głównego Urzędu Miar. Konsultacje dotyczyły wagi statycznej oraz wagi do ważenia pojazdów w ruchu, czego dowodzi pismo organu I instancji z dnia [...] grudnia 2008 r. (k. 58 akt adm.). W tym miejscu należy stwierdzić, że organ administracji nie może z własnej inicjatywy prowadzić postępowania dowodowego po wydaniu przez siebie decyzji . Jest nią bowiem związany, co wynika wprost z treści art. 110 k.p.a. Powyższy przepis stanowi, że organ, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zatem niedopuszczalne są działania organu w celu dokonania oceny legalności decyzji funkcjonującej już w obrocie prawnym. W piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. – przekazującym odwołanie Spółki – organ I instancji ustosunkował się do zarzutów kierowanych pod adresem jego decyzji. Za niezasadne uznał zarzuty i wnioski, że waga statyczna SCALEX nie miała ważnej legalizacji. Podobnie ocenił zarzut Spółki, że funkcjonariusze celni nie mieli umocowania (upoważnienia) do przeprowadzania kontroli pojazdu. Uznał jako zasadny zarzut, że nie uwzględniono rodzaju ładunku, gdyż na tabliczce znamionowej wagi znajdował się napis:"Nie stosować do ważenia ładunków, których środek ciężkości przemieszcza się w czasie ważenia". W ocenie organu skutkowało to tym, że środek przewozowy zawierający ładunek w postaci żywych zwierząt nie powinien być ważony i dlatego odwołanie w tym zakresie zasługiwało na uwzględnienie. Wyniki tych konsultacji są nieznane. Powinny one być udokumentowane na piśmie. Zgodnie z art. 14 § 1 k.p.a. sprawy należy załatwiać w formie pisemnej. Można tylko domniemywać, że wyniki telefonicznych konsultacji legły u podstaw stanowiska organu I instancji wyrażonego w piśmie, że zasadny jest zarzut odwołania dotyczący nieuwzględnienia rodzaju ładunku. Rzeczą organu odwoławczego było w tej sytuacji przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe o charakterze uzupełniającym i uzyskać pisemne informacje od firmy P. oraz Biura Metrologii Prawnej Głównego Urzędu. Jak wynika z pisma organu I instancji z dnia [...] grudnia 2008 r. rozmowy przeprowadzono z M. I. oraz P, R, z Biura Metrologii Głównego Urzędu Miar. W firmie P. (będącej producentem wag) Oddział Urzędu Celnego kontaktował się z pracownicą oraz serwisantem tej firmy. Zgodnie z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Skoro Spółka kwestionowała wyniki pomiarów i zarzucała w odwołaniu, że organ nie uwzględnił rodzaju przewożonego ładunku, postępowanie wyjaśniające w tym zakresie było niezbędne. Wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu określa rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345). Wynika to z treści § 1 pkt 1 w/w rozporządzenia. Przewiduje ono w § 19 ust. 1, że na wadze lub urządzeniu wskazującym, w widocznym miejscu, powinny być zamieszczone w sposób trwały i czytelny w szczególności nazwa i znak producenta (pkt1), numer i znak fabryczny (pkt 2). Pozostałe dane określono w pkt 3 – 13. Inne dane wymienia przepis § 19 ust. 2 pkt 1 - 6 rozporządzenia. Przewiduje on, że dodatkowo na wadze lub urządzeniu wskazującym powinny być zamieszczone, jeżeli mają zastosowanie: 1/nazwa lub znak importera; 2/maksymalna liczba osi pojazdu ważonego (...); 3/napis :"Nie stosować do ważenia ładunków, których środek ciężkości przemieszcza się w czasie ważenia"; 4/kierunek przejazdu w czasie ważenia; 5/specjalny zakres temperatury pracy (...); 6/wartość działki elementarnej (...). Z uwagi na charakter prowadzonego przez strony sporu istotne znaczenie ma przepis § 19 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, wprowadzający swoiste ograniczenie przy pomiarach wagi ładunków, których środek ciężkości przemieszcza się podczas ważenia. Wypada podkreślić, że z protokółu kontroli pojazdu z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] (k. 12 akt adm.) wynika, iż proces ważenia dokonano na wadze dynamicznej zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta. Wytwórcą tej wagi była firma P., czego dowodzi świadectwo legalizacji ponownej wydanej w dniu [...] grudnia 2006 r. (k. 39 akt adm.) przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. W świetle protokółu Nr [...] użyto wagi typ [...], numer seryjny [...]. Według tabliczki znamionowej tejże wagi nie można stosować do ważenia ładunków, których środek ciężkości przemieszcza się podczas ważenia (k. 42 akt adm.). W tych okolicznościach zastrzeżenia budzi treść protokołu Nr [...] z dnia [...]października 2008 r., co do zgodności ważenia zgodnie z instrukcją producenta. Niezbędne były w tej sytuacji ustalenia na temat miarodajności pomiarów dokonanych w dniu [...] października 2008 r. oraz granicach możliwego dopuszczalnego błędu. Pomocne w tym zakresie mogły być wyniki konsultacji i z firmą P. i z Głównym Urzędem Miar w Warszawie. Dotyczy to również wyników pomiaru masy całkowitej dokonanej wagą typu SCALEX, numer fabryczny [...] z uwagi na charakter przewożonego ładunku. W zależności od poczynionych ustaleń nie można wykluczyć, że w sprawie wymagane będą wiadomości specjalne. Wtedy rzeczą organu będzie zasięgnąć opinii biegłego lub biegłych stosownie do art. 84 § 1 k.p.a. W rezultacie organ nie wyjaśnił całokształtu stanu faktycznego sprawy. Problem prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz wyników kontroli miał istotny wpływ na wynik sprawy. Dowodem w sprawie – wbrew opinii skarżącej Spółki – nie było wyżej omawiane pismo organu I instancji z dnia [...] grudnia 2008 r. Zawierało ono tylko stanowisko tego organu w przedmiocie zgłoszonych zarzutów pod adresem wydanej przez niego decyzji i niczego w sensie merytorycznym nie wyjaśniało. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W literaturze przedmiotu podnosi się, że przez pojęcie środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie (zob. B. Adamiak J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 8. wydanie, Wyd. C.H.Beck, str. 391). W tych okolicznościach zaskarżona decyzja była rozstrzygnięciem przedwczesnym i przez to wadliwym, podobnie jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2008 r. Na marginesie powyższych rozważań trzeba zaznaczyć, w związku ze zgłoszonym w skardze żądaniem przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Jego prawidłowe przeprowadzenie należy do organu administracyjnego i sądowa kontrola legalności decyzji nie może w tym zakresie wyręczać tego organu. Z tych też względów Sąd uchylił obydwie decyzje na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera c/ ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 152 cyt. ustawy, Sąd orzekł, że nie podlegają one wykonaniu. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania uzasadniał przepis art. 200 w/w ustawy.