III SA/Lu 1053/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi S.-T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu 24 listopada 2015 r. na przejściu granicznym w D. przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego o numerach rejestracyjnych [...]. Pojazdem kierował O. A., obywatel Ukrainy. Zespołem pojazdów wykonywano międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec na Ukrainę. Przewóz był wykonywany przez [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w R. (dalej jako "skarżąca"). W trakcie kontroli sporządzono kopię okazanych przez kierowcę dokumentów, m.in. świadectwa kierowcy nr [...] do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, ważne do dnia 31 sierpnia 2015 r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. W związku ze stwierdzonym w trakcie kontroli brakiem aktualnego świadectwa kierowcy, Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami zezwolenia. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Organ wyjaśnił, że zapewnienie świadectwa dla kierowcy jest obowiązkiem przedsiębiorcy. Powyższy obowiązek wynika z art. 32a u.t.d. Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu kontroli -24 listopada 2015 r. kierowca nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy o wskazanym wyżej numerze było ważne do dnia 31 sierpnia 2015 r. Organ ustalił, że skarżącej wydano kolejne świadectwo kierowcy, ważne jednak od dnia 30 listopada 2015 r. Wykonywany w niniejszej sprawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy przez kierowcę niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, bez wymaganego świadectwa, wykonywany był z naruszeniem obowiązku określonego w art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72), dalej: rozporządzenie Nr 1072/2009, oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie nałożył na skarżącą karę pieniężną określoną w lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W skardze sądowej spóła [...] wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 6, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego – art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 z późn. zm.), dalej jako u.t.d. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinna ponieść osoba zarządzająca przedsiębiorstwem, stosownie do lp. 1.2 złącznika nr 2 do ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami zezwolenia – wykonywanie przewozu drogowego bez ważnego świadectwa kierowcy. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, ze zm.), a ponadto w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Stosownie zaś do art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie Parlamentu i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Stosownie do art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE L z dnia 14 listopada 2009 r., Nr 300, str. 72) dalej jako "rozporządzenie 1072/2009, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) oraz legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzystają z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach lub na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (pkt b). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dniu 24 listopada 2015 r. na przejściu granicznym w D. przeprowadzono kontrolę dokumentów posiadanych przez kierowcę zespołu pojazdów należącego do spółki [...] - obywatela Ukrainy. Wymienionym zespołem pojazdów przewożono towar z Niemiec na Ukrainę. W trakcie kontroli kierujący pojazdem przedstawił m.in. nieważne świadectwo kierowcy, w związku z czym organ celny stwierdził brak wymaganego dokumentu, co z kolei spowodowało nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kierowca nie posiadał w chwili kontroli ważnego świadectwa kierowcy i nie mógł go okazać kontrolującym. W dniu kontroli, tj. 24 listopada 2015 r., kierowca okazał świadectwo kierowcy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej. Świadectwo było ważne do dnia 31 sierpnia 2015 r. Z akt sprawy wynika, że skarżącej zostało wydane nowe świadectwo kierowcy dla w/w kierowcy w dniu 1 grudnia 2015 r., ważne od dnia 30 listopada 2015 r. do dnia 22 listopada 2017 r. Powyższe potwierdza, że w dniu kontroli skarżąca nie dysponowała ważnym świadectwem kierowcy. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie przewoźnikowi, który spełnił określone w ust. 1 warunki. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 2 świadectwo wydawane jest na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia, świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że wystąpienie o wydanie świadectwa dla kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego jest obowiązkiem przewoźnika, do niego też to świadectwo należy. Przewoźnik przekazuje świadectwo kierowcy, na nazwisko którego świadectwo zostało wystawione, tylko wówczas, gdy prowadzi on pojazd. Podstawowym obowiązkiem skarżącej było przekazanie kierowcy ważnego świadectwa przed rozpoczęciem przewozu. Kierowca ma bowiem obowiązek okazywania świadectwa na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, a zatem musi dysponować tym świadectwem w czasie całego przewozu. Jak prawidłowo ustaliły organy, skarżący nie przekazał kierowcy aktualnego, ważnego świadectwa kierowcy przed rozpoczęciem przewozu. Kierowca dysponował tylko nieważnym świadectwem, które okazał do kontroli. Bezsprzecznie zatem w przedmiotowej sprawie międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany z naruszeniem obowiązków określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. W myśl zaś art. 92a ust. 6 u.t.d. – wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Zgodnie z lp. 3.3. tego załącznika, za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, nakłada się karę pieniężną w kwocie 8.000 zł. Wobec powyższego, organy celne prawidłowo przyjęły, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącą z naruszeniem obowiązków określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym i zasadnie nałożyły karę określoną w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się zarzutu skarżącej, że odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinna ponieść osoba zarządzająca przedsiębiorstwem, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 92 ust. 3 u.t.d., osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlega karze grzywny w wysokości do 2000 złotych. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 3, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 92 ust. 4 u.t.d.). Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w ust. 1 i 3, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 5 u.t.d.). W myśl art. 92a ust. 5 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. A contrario, z przywołanego powyżej przepisu wynika, że jeżeli podmiotem wykonującym przewóz jest spółka prawa handlowego (jak w niniejszej sprawie spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), zastosowanie mają przepisy o obu rodzajach kar pieniężnych. Przedsiębiorcy wymierza się karę administracyjną na podstawie art. 92a u.t.d., a kierowcy lub osobie zarządzającej przedsiębiorstwem, osobie zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie może być wymierzona kara grzywny na podstawie art. 92 ust. 3 u.t.d. Z powyższego wynika zatem, że przedsiębiorcy niebędącemu osobą fizyczną kara pieniężna jest wymierzana za stwierdzone naruszenia niezależnie od okoliczności. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, nie istniały podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącej w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że grzywna nakładana na kierowcę czy zarządzającego przedsiębiorstwem lub transportem jest zupełnie odrębną od kary pieniężnej nakładanej na przedsiębiorcę sankcją za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Kierowca oraz zarządzający ponoszą odpowiedzialność na zasadzie winy, zaś grzywny nakładane są w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, a w razie sporu co do ich stosowania, właściwe są sądy powszechne (art. 92 ust. 5 u.t.d.). Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy ma natomiast inny charakter. Za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiot ten podlega karze pieniężnej, a wykaz naruszeń i wysokość kar określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Kary pieniężne są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona, co do zasady, z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem (vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 483/12; wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 16/16). Celem nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej jest zapewnienie należytego wykonywania działalności gospodarczej w postaci świadczenia przewozów drogowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego. Ma więc ona przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w przypadku grzywny) i jest narzędziem prawnym służącym do wymuszenia na przewoźnikach respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).