III SA/Lu 107/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lipca 2007 r. sprawy ze skarg: R. D. i Z. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje adwokat K. B. i adwokatowi Z. P. wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną z urzędu po [...] ([...]) złotych, które wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa. Wojewoda decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. D. od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu R. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. R. w L. uznając, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...). Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie o wymeldowanie organy administracji są obowiązane ustalić, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje podstawy do jednoznacznego stwierdzenia, że odwołujący się w sposób trwały opuścił miejsce dotychczasowego pobytu. Powyższy fakt wynika z pisma R. D. z dnia [...] marca 2006 r. skierowanego do prokuratury oraz z dołączonego do odwołania pozwu Z. D. o zasądzenie od R. D. należności za mieszkanie i wodę. W sprzeczności pozostają zeznania członków rodziny odwołującego się z ustaleniami funkcjonariuszy Komisariatu III Policji w L., którzy dokonywali kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. Ż. L. W tych okolicznościach organ I instancji powinien prawidłowo ustalić stan faktyczny, tj. gdzie faktycznie odwołujący się zamieszkuje, a w szczególności czy opuścił on w sposób trwały miejsce dotychczasowego zameldowania. Skargi sądowe na powyższą decyzję złożyli R. D. i Z. D., wnosząc o jej uchylenie. R. D. w uzasadnieniu swojej skargi podniósł, że Z. D. oraz członkowie rodziny, którzy mieszkają w nowym domu wybudowanym przez niego zabraniają mu korzystanie z tego domu. Wielokrotnie otruli kury i gołębie, znęcali się nad psem skarżącego. Między skarżącym, a członkami jego rodziny toczą się liczne sprawy prowadzone przez sądy i prokuraturę, a jedna ze spraw zawisła przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka , który przyjął skargę R. D. Z. D. w uzasadnieniu skargi podniosła, że nie rozumie, z jakich przyczyn urząd wojewódzki wydał zaskarżoną decyzję, skoro wszystkie dowody znajdują się w aktach administracyjnych. W jej ocenie, nie jest prawdą, że brak jest wystarczających dowodów, które świadczą o co najmniej dwumiesięcznej nieobecności R. D. na posesji. Wyjaśniła, że dokumenty dotyczące zapłaty zasądzonej przez sąd należności dotyczą dwóch okresów: od 03.03.2005 r. do 09.09.2005 r. i od 01.09.2005 r. do 30.01.2006 r., kiedy to faktycznie R. D. jeszcze zamieszkiwał wraz ze swoją konkubiną F. K. w starym domu, natomiast wniosek o wymeldowanie został złożony w lutym 2006 r. Dokumenty te zatem nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia. R. D. za pieniądze, które otrzymał tytułem spłaty kupił mieszkanie przy ul. Ż. w L., gdzie mieszka do chwili obecnej, chociaż stara się to ukryć przed różnymi urzędami, a nawet przed funkcjonariuszami policji. R. D. sam przyśpieszył rozbiórkę starego domu, skarżąc członków rodziny do różnych urzędów o nieprawidłowościach związanych z budową owego domu i bezprawne rozbieranie starego. Jednocześnie w tym okresie toczyła się sprawa o eksmisję (sygn. akt I C 663/05), która aktualnie jest zakończona prawomocnym wyrokiem, w myśl którego R. D. został zobowiązany do natychmiastowego opuszczenia posesji. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wnosił o ich oddalenie stwierdzając, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność, iż wyjaśnienia stron jak i świadków co do faktu zamieszkiwania w spornym lokalu są ze sobą sprzeczne i wzajemnie się wykluczają. Sprawa ze skargi R. D. została oznaczona sygn. III SA/Lu 107/07, zaś sprawa ze skargi Z. D. sygn. III SA/Lu 408/06. Postanowieniem z dnia 30 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zarządził połączenie obu spraw do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenie pod sygn. III SA/Lu 107/07. Sąd zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W oparciu o wskazany przepis organ odwoławczy uprawniony jest do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej tego typu nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu organu odwoławczego, bowiem dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji , gdy "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Organ odwoławczy może wydać decyzję przewidzianą art. 138 § 2 k.p.a. , gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź gdy postępowanie wyjaśniające zostało wprawdzie przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowego. W takich przypadkach organ II instancji, aby dokonać oceny prawidłowości stanu faktycznego, zmuszony byłby do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jeśli nie w całości, do czego nie ma uprawnień, bowiem godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić wyłącznie uzupełniające postępowanie dowodowe. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w związku z czym wykładania rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalna. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z odpowiedzi na skargę wynika, że rzeczywistym powodem wydania decyzji kasacyjnej była "niejednoznaczność" oraz "sprzeczność dowodów" co do faktu, gdzie skarżący zamieszkuje oraz, czy w sposób trwały opuścił miejsce dotychczasowego zameldowania. Tego rodzaju powody nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. , bowiem organ odwoławczy nie wykazał, aby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. "Sprzeczność" dowodów , czy też ich "niejednoznaczność" co do okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niemal nagminnie występuje w prowadzonych postępowaniach administracyjnych. To do organów decyzyjnych (nie wyłączając organu odwoławczego) należy wyczerpujące rozpatrzenie i ocena zgromadzonych dowodów w myśl reguł przewidzianych w przepisach art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Jeżeli organ odwoławczy dojdzie do wniosku, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji jest wadliwa, czy też nazbyt powierzchowna, władny jest dokonać samodzielnej – prawidłowej oceny, a w rezultacie wydać decyzję merytoryczno-reformatoryjną przewidzianą w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu. Ponownie rozpoznając odwołanie R. D., organ odwoławczy dokona samodzielnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz dołączonego do odwołania, a jeśli uzna to za stosowne - uzyskanego w oparciu o art. 136 k.p.a. , a następnie wyda stosowną decyzję. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnia art. 250 tej ustawy.