III SA/Lu 108/11
WyrokWSA w Lublinie2011-04-05
Skład orzekający: Zdzisław Sadurski, Jerzy Drwal, Jadwiga Pastusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo rozpoznał wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i odsetek, gdy pełnomocnik strony dokonał modyfikacji wniosku bez ważnego pełnomocnictwa w momencie jego składania, a organ odwoławczy wydał decyzję w innym zakresie czasowym i kwotowym niż organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Organ pierwszej instancji błędnie rozpoznał zmodyfikowany wniosek złożony przez pełnomocnika bez ważnego pełnomocnictwa, nie orzekając co do całości pierwotnego żądania. Organ odwoławczy wydał decyzję w innym zakresie czasowym i kwotowym niż organ pierwszej instancji, naruszając tym samym art. 138 k.p.a. oraz zasady dwuinstancyjności i prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
R. P. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i odsetek z uwagi na trudną sytuację finansową. Organ pierwszej instancji (Prezes KRUS) wydał decyzję częściowo umarzając odsetki, nie odnosząc się do należności głównej, co skarżąca uznała za nierozpoznanie całości wniosku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ drugiej instancji wydał decyzję odmawiającą umorzenia składek wraz z odsetkami za inny okres i w innej kwocie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym nierozpoznanie całości wniosku i sprzeczność decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz odsetek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dwukrotnie rozpatrywał sprawę R. P. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz odsetek. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] odmówił umorzenia 100% odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...].01.2000 r. do [...].06.2010 r. w kwocie [...] zł, natomiast postanowił umorzyć częściowo odsetki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] r. odmówił umorzenia składek wraz z całością należnych odsetek, której kwota na dzień złożenia podania wynosiła [...] zł w tym należność główna w kwocie [...] zł, odsetki [...] zł, oraz koszty upomnienia 16,20 zł i dotyczyła okresu od [...] 01.2000 r. do [...].12.2007 r.
Wskazane powyżej dwie decyzje zostały wydane w oparciu o wynikający z akt sprawy następujący stan faktyczny.
Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. (data wpływu [...].07.2010 r.) R. P. wniosła o umorzenie należności wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wnosi o umorzenie należności wraz z odsetkami od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników z uwagi na stan majątkowy oraz bardzo trudną sytuację finansową związaną z brakiem stałych źródeł dochodu. Wskazała, że dnia [...] grudnia 1996 r. przejęła gospodarstwo rolne od matki. Pozostawała wówczas z związku małżeńskim ze S. P., od 1997 r. zostali objęci ubezpieczeniem społecznym rolników, i od samego początku mieli trudności z regulowaniem należności, co wynikało z nieudolności jej męża. Gospodarstwo stale podupadało, część gruntu "leżało odłogiem". Często podejmowała się prac dorywczych. Począwszy od 2000 r., mąż jej zupełnie stracił zainteresowanie prowadzeniem gospodarstwa i cześć ziemi oddał w bezpłatną dzierżawę a część "zaugorował". Mąż skarżącej składał także wnioski do Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa o dopłaty, jednak otrzymywanych pieniędzy nie przekazywał żonie.
Dnia [...] sierpnia 2010 r. wskazany powyżej wniosek został zmodyfikowany przez G. D.- występującą jako pełnomocnik R. P. Jak wynika z akt sprawy na okoliczność tą została sporządzona notatka służbowa, z której wynikało, że zmieniono "... wnoszę o umorzenie należności wraz z odsetkami" na "wnoszę o umorzenie odsetek". Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r., w odpowiedzi na pismo organu, R. P. złożyła oświadczenie, że nie otrzymała pomocy de miniminis za rok bieżący i dwa lata poprzednie. Dołączyła również odpis wyroku rozwodowego z dnia [...] września 2010 r. Dnia [...] sierpnia 2010 r. została przeprowadzona wizytacji gospodarstwa rolnego, z której został sporządzony protokół. W protokole wskazano, ze nikogo nie zastano w gospodarstwie, a jak wynika z informacji udzielonych przez sołtysa, R. P. od około 4 lat przebywa za granicą, ziemia została oddana w dzierżawę T. G.
Dnia [...] sierpnia 2010 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję, którą odmówił umorzenia 100% odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...].01.2000 r. do [...].06.2010 r. w kwocie [...] zł, natomiast postanowił umorzyć częściowo odsetki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że R. P. jako płatnik składek nie wywiązywała się z warunków zawartych w decyzjach. Układy ratalne zostały zerwane. Sytuacja materialno-bytowa, ogólny stan gospodarstwa oraz wydatki związane z jego prowadzeniem brane były pod uwagę przy podjęciu decyzji o warunkowe umorzenie części odsetek decyzją z dnia [...].10.2000 r. Z uwagi na nie przystąpienie do spłaty powstałego zadłużenia, wystawione zostały tytuły wykonawcze na okres od. [...].01.2000 r. do [...].12.2003 r., które pozostają w realizacji. Zadłużenie za okres [...].04.1996 r. do [...].12.2003 r., zostało zabezpieczone w księdze wieczystej gospodarstwa. Mając na uwadze powyższe organ odmówił umorzenia 100% odsetek za okres od [...].01.2000 r. do [...].06.2010 r., w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że ze względów społecznych umorzył odsetki od należności głównej nie zabezpieczonej w księdze wieczystej gospodarstwa za okres [...].01.2003 r. do [...].06.2005 r., w łącznej kwocie [...] zł, powołując się na art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy ubezpieczeniu społecznym rolników.
Jak wynika z akt sprawy, dnia [...] sierpnia 2010 r. przekazano sprawę R. P., do komórki ubezpieczeń, w celu wyjaśnienia faktycznych okresów podlegania przez nią ubezpieczeniu .
Dnia [...] września 2010 r., pełnomocnik R. P. – G. D. (matka) złożyła oświadczenie w celu wyłączenia córki i zięcia (S. P.) z ubezpieczenia społecznego rolników od [...] 10.2003 r., jednocześnie złożyła pełnomocnictwo.
Dnia [...] września 2010 r., wpłynął do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podpisany przez R. P.. W uzasadnieniu wskazano, iż w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. wnioskowała o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami od nie uiszczonych składek, tymczasem organ pierwszej instancji w decyzji umorzył jedynie część odsetek za zwłokę ([...] zł) nie wypowiadając się co do pozostałej części żądania. Zatem, zdaniem odwołującej się, organ nie rozpoznał sprawy wszechstronnie i nie orzekł co do pozostałej części wniosku. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, że organ wydając decyzję nie badał, czy zapłata zaległych składek i odsetek od zaległości nie zagrozi podstawom egzystencji odwołującej się i jej dzieci, i czy nie spowoduje niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
W pismem z dnia [...] listopada 2010 r., pełnomocnik skarżącej wskazał, że w sierpniu 2000 r. córka podjęła pracę i była ubezpieczona w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a w latach [...] i [...] r. pracowała w N. Następnie od stycznia do września 2003 r. była zatrudniona w C. i podlegała ubezpieczeniu w ZUS. Do pisma dołączono świadectwo pracy, raporty miesięczne dla osoby ubezpieczonej (ZUS RMUA), pismo w języku niemieckim.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes KRUS zawiesił postępowanie wszczęte na podstawie wniosku R. P. z dnia [...] września 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, organ decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie: ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla: R. P. od [...].01.2003 r. do [...].08.2003 r.; od [...].07.2005 r.; dla S. P. od [...] .07.2008 r.. W zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego dla: R. P. od [...].01.2003 r. do [...].08.2003 r.,; od [...].07.2005 r.,; dla S. P. od [...].01.2008 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., organ podjął zawieszone postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia składek wraz z całością należnych odsetek, której kwota na dzień złożenia podania wynosiła [...] zł w tym należność główna w kwocie [...] zł, odsetki [...] zł, koszty upomnienia 16,20 zł i dotyczy okresu od [...].01.2000 r. do [...].12.2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazano żadnych nowych zdarzeń i okoliczności, które mogły mieć wpływ na zmianę decyzji organu I instancji. Wskazano także, że okoliczności przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2010 r., zostały uwzględnione przy podjęciu decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu wskazano również na możliwość układu ratalnego jako korzystną formę spłaty zadłużenia.
Na przedmiotową decyzję, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- art. 7, 8, 77§ 1, 80 kpa poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieprawidłowe zebranie materiału dowodowego, nieuwzględnienie wszystkich, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co skutkowało wydaniem decyzji z pominięciem słusznego interesu skarżącej;
- art. 104 § 1 i 2 kpa polegające na braku rozpoznania przez organ całej sprawy.
- art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji.
2. Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy będący konsekwencją przyjęcia przez organ, że nie pojawiły się żadne nowe zdarzenia i okoliczności mogące mieć wpływ na zmianę decyzji umorzenia odsetek wydaną przez organ I instancji.
W uzasadnieniu skargi R. P., m.i. wskazała na fakt, że w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r., wnioskowała o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami, natomiast organ I instancji w swojej decyzji umorzył jedynie cześć odsetek, nie wypowiadając się co do pozostałej części żądania, nie odniósł się do całości wniosku, pomijając żądanie umorzenia nieopłaconych składek. Ponadto skarżąca wskazał, iż wnosiła o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami od nieuiszczonych składek za okres od [...].01.2000 r. do [...].06.2010. Decyzja z dnia [...].08.2010 r. dotyczyła tego okresu i rozstrzygała o częściowym umorzeniu odsetek, natomiast decyzja z dnia [...].01.2011 r.,(wydana po ponownym rozpatrzeniu wniosku), odnosiła się do okresu od [...].01.2000 r. do [...].12.2007 r. i zawierała odmienne stanowisko w zakresie rozstrzygniętej uprzednio kwestii odsetek. Zdaniem skarżącej nastąpiła sprzeczność obu decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wskazując że nie zostały naruszone zarzucane organowi reguły postępowania. Organ wskazał m.i. że zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy, poddając go ocenie, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1, 80 kpa. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na uwadze art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej ppsa., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z regulacji tej wynika, że sądowa kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelki naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Natomiast stosowanie do art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W niniejszej sprawie, przedmiotem sądowej kontroli jest zarówno decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], wydana w pierwszej instancji, jak również decyzja Prezesa wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...].
Po dokonaniu kontroli legalności wskazanych powyżej decyzji, sąd stwierdził, naruszenie prawa uzasadniające uchylenie, zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzja Prezesa KRUS.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku R. P. złożonego [...] lipca 2010 r. W piśmie tym skarżąca wnioskowała o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami. Następnie, jak wynika to z akt sprawy, wniosek ten został zmodyfikowany poprzez skreślenie słów "należności wraz z odsetkami" i nadpisanie "odsetek" przez pełnomocnika G. D., czynność ta została potwierdzona w notatce służbowej. Podkreślić jednak należy iż pełnomocnictwo G. D. złożyła dopiero [...] września 2010 r., tj już po wydaniu i doręczeniu decyzji pierwszoinstancyjnej R. P.
Jak wynika z treści decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r., Prezes KRUS odmówił umorzenia 100% odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...].01.2000 r. do [...].06.2010 r. w kwocie [...] zł oraz postanowił umorzyć częściowo odsetki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników kwocie [...] zł. Treść decyzji wskazuje, iż organ uznał, że dnia [...] sierpnia 2010r. żądanie zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. zostało modyfikowane przez pełnomocnika G. D., i orzekł tylko co do tej części żądania tj. odsetek.
Zgodnie z treścią art. 32 kpa strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, art. 33 § i 3 kpa stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (...). Zatem jeżeli strona działa przez pełnomocnika, ustanowiony pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt sprawy dokument pełnomocnictwa. W sytuacji gdy pełnomocnik podejmie czynności bez doręczenia organowi pełnomocnictwa, i wystąpi brak umocowania po stronie pełnomocnika w dacie dokonania czynności, na organie spoczywa obowiązek wezwania do usunięcia braku formalnego czynności ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności. Należy pamiętać, iż obowiązującą zasadą jest, że warunkiem skuteczności czynności procesowej jest dołączenie pełnomocnictwa. Skutkiem prawnym braku dołączenia pełnomocnictwa do złożonego pisma jest wezwanie do uzupełnienia jego braku, którego nieusunięcie powoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż w dniu modyfikacji wniosku tj. [...] sierpnia 2010 r. organ nie dysponował pełnomocnictwem G. D., (zostało ono złożone dopiero [...] września 2010r., po dacie wydania decyzji) zatem powinien potraktować to jako brak formalny i na podstawie art. 64 § 2 kpa, wezwać pełnomocnika do usunięcia tego braku poprzez złożenie pełnomocnictwa. Organ jednak tego nie uczynił, przyjmując iż wniosek o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami został zmodyfikowany tylko co do samych odsetek i tylko w tym zakresie rozstrzygnął sprawę.
Ponadto stwierdzić należy, iż w sytuacji, kiedy czynność została dokonana przez pełnomocnika, który nie złożył pełnomocnictwa, powinna zostać pominięta przy rozpatrywaniu sprawy, zatem zmodyfikowany w dniu [...] sierpnia 2010 r. wniosek nie mógł wywołać skutku prawnego w postaci ograniczenia żądania skarżącej tylko co do odsetek, a organ powinien orzec w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r., zarówno co do należności głównej jak i odsetek, zgodnie z wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. Gdyż to właśnie ten wniosek był podstawą wszczęcia postępowania i to on określał granice żądania skarżącej. Skutki procesowe nienależytego umocowania mogą prowadzić do pominięcia tych czynności, które nie zostały potwierdzone przez mocodawcę. A w przedmiotowej sprawie skarżąca w żadnym momencie postępowania nie potwierdziła treści zmodyfikowanego wniosku, wręcz przeciwnie, zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w samej skardze do sądu, skarżąca podkreślała, że wniosek z dnia [...] lipca 2010 r. obejmował żądanie umorzenia zarówno kwoty głównej oraz odsetek.
Zatem błędnie Prezes KRUS, wydając decyzję jako organ pierwszej instancji, orzekł jedynie co do odsetek (odmawiając umorzenia 100% odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...].01.2000 r. do [...].06.2010 r. w kwocie [...] zł, natomiast umarzając częściowo odsetki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł,) nie odnosząc się w ogóle do pozostałej części żądania, tj. do kwoty głównej zaległości.
Odnosząc się do zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2011r., przede wszystkim stwierdzić należy, iż "uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego zostały określone w sposób ścisły w art. 138 kpa. Zauważyć trzeba, że przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków, dlatego też rozstrzygnięcie organu odwoławczego będą musiały przybrać postać jednej z decyzji wskazanych we wspomnianym przepisie. (...) Przepis art. 138 kpa wylicza w sposób enumeratywny rozstrzygnięcia, jakie może wydać organ odwoławczy. Stosownie do komentowanego przepisu organ administracji publicznej, orzekając jako organ odwoławczy będzie więc mógł: - utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy; - uchylić zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy; - uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy; - uchylić skarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji; - umorzyć postępowanie odwoławcze; - uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji" (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków, pod red. A. Mudreckiego, wyd. Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr sp. z o.o., Gdańsk 2008, s.351 i 352). Zatem organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w art. 138 kpa. W przedmiotowej sprawie, Prezes KRUS jako organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji – odmówił umorzenia składek wraz z całością należnych odsetek, której kwota na dzień złożenia podania wynosiła [...] zł, w tym należność główna [...] zł, odsetki [...] zł, oraz koszty upomnienia 16,20 zł i dotyczy okresu od [...].01.2000 r. do [...].12.2007 r. Mając na uwadze wskazany powyżej przepis art. 138 kpa, nie można uznać, iż treść sentencji zaskarżonej decyzji, spełnia wymagania rozstrzygnięć jakie może organ odwoławczy wydać.
Organ rozpatrując ponownie sprawę, zgodnie z art. 138 kpa, ma kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy tylko w takim zakresie, w jakim sprawa była rozstrzygana przez organ pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie, jak to wynika z treści sentencji zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy zakreślił inny okres ([...].2000 r. do [...].2007 r.), którego dotyczyła zaskarżona decyzja, niż wskazany w decyzji pierwszoinstancyjnej, i co za tym idzie wskazał inne kwoty odsetek (tj[...] zł) niż wskazana w decyzji pierwszoinstancyjnej. Wobec tego organ rozpoznając ponownie orzekł w innym zakresie, niż wynika to z decyzji wydanej w "pierwszej instancji" (wysokość odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosiła [...] zł za okres [...].2000 r. do [...].2010 r). Porównując treść obu decyzji odnośnie umorzenia odsetek, trudno jest ustalić czy organ rozpoznając ponownie sprawę ujął w swoim rozstrzygnięciu kwotę odsetek umorzonych decyzją pierwszoinstancyjną, czy w ogóle ją pominął. Zatem rację ma skarżącą wskazując, iż decyzje Prezesa KRUS odnoszą się do różnych okresów ubezpieczenia oraz że nastąpiła sprzeczność decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, zobowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 77 § 1 kpa. Wyrazem prawidłowo przeprowadzonego postępowania powinno być uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z art. 107 § 1 kpa jest koniecznym elementem decyzji. Stosownie to treści art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uzna za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ powinien zając stanowisko wobec całego zebranego materiału procesowego oraz uzasadnić należycie swoje stanowisko. Obowiązek uzasadnienia decyzji wiąże się z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa, a także zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – art. 8 kpa.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie zastosował się do wskazanych powyżej przepisów i właściwie nie uzasadnił swojej decyzji, podnosząc jedynie, że skarżąca "nie wskazała żadnych nowych zdarzeń i okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę decyzji, oraz że okoliczności przez nią wskazane zostały uwzględnione przy podjęciu decyzji z dnia [...].08.2010 r.". Organ odwoławczy w uzasadnieniu, nie odniósł się w żaden sposób, do zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutu dotyczącego zakresu żądania wniosku. Skarżąca podnosiła we wniosku, iż w piśmie wszczynającym postępowanie domagała się umorzenia należności głównej i odsetek, pomimo tak sprecyzowanego żądania organ I instancji orzekł jedynie o odsetkach. Co prawda organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji orzekł o należności głównej i odsetkach, jednak w innej wysokości i za inny okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (czym naruszył art. 138 kpa, o czym była mowa powyżej), stanowisko to nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji.
Ponadto organ ponownie rozpoznając sprawę, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie przedstawił stanu faktycznego, w oparciu o który orzekał, pomimo tego że, jak wynika z akt sprawy, zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie okresu podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu i wydaniu decyzji z dnia [...].12.2010 r., w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników we wskazanych tam okresach.
Odnosząc się do wskazanych powyżej powinności organu oraz nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla wyniku sprawy w rozważanym stanie faktycznym, uznać należy, że obie decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania wynikające z art. 7, 8,11, 77 § 1, 80 kpa, a także art. 107 § 1 i 3, art. 138 kpa.
Ponownie przeprowadzając postępowanie organ I instancji powinien mieć na uwadze wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynika sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło