III SA/Lu 1085/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 22 stycznia 2015 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudne warunki materialne i chorobę serca, duże opłaty za energię elektryczną (530,20 zł w styczniu 2015 r.), niską emeryturę oraz poniesione w ubiegłych latach straty w gospodarstwie rolnym. W dalszej części urzędowego formularza skarżący wykazał, że posiada mieszkanie o pow. 24 m2 (niespełniające warunków godnego zamieszkania) oraz nieruchomość rolną o pow. 6,64 ha. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał emeryturę w kwocie 1.587,03 zł netto. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i oświadczeń skarżący nadesłał pismo z dnia 24 lutego 2015 r., w którym podał, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie osiąga przychodów, nie uzyskał płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie posiada też konta bankowego. Skarżący oświadczył również, że nie może określić wydatków na utrzymanie konieczne, ponieważ ze względu na konieczność remontu pomieszczenia mieszkalnego i budynku gospodarczego ogranicza wydatki. Ponadto skarżący nadesłał zaświadczenie urzędu gminy z dnia 3 marca 2015 r., potwierdzające, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6,68 ha fizycznych, co stanowi 10,3560 ha przeliczeniowych. Postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stroną skarżącą powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, sąd ponownie ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie urzędowego formularza wniosku PPF oraz złożonych dokumentów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. W oparciu o oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu oraz nadesłane dokumenty, stwierdzić należy, że nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od powszechnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, obowiązującej również w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest to forma dofinansowania z budżetu państwa jednostki niebędącej w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych, mająca zastosowanie wyłącznie do osób ubogich, znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej (nieposiadających majątku, stałych dochodów lub osiągających bardzo niskie dochody). Nie ulega natomiast wątpliwości, że ze względu na posiadany majątek oraz wysokość stałych dochodów skarżącego nie można zaliczyć do osób charakteryzujących się ubóstwem. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (nieruchomość rolna o pow. 6,68 ha fiz., tj. 10,3560 ha przel., budynki gospodarcze), uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w wysokości w wysokości 1.587,03 zł netto, nie ma nikogo na utrzymaniu. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że nie uzyskuje przychodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, podnieść należy, że skarżący jako właściciel nieruchomości rolnej powinien tak zarządzać swoim majątkiem, aby przynosił dochód. Posiadanie nieruchomości rolnej stwarza różnorodne możliwości czerpania z niej dochodów, chociażby poprzez uprawę, wydzierżawienie, sprzedaż, czy uzyskanie płatności bezpośrednich z ARiMR. Z kolei podnoszona przez skarżącego okoliczność potrzeby remontu mieszkania i budynków gospodarczych, nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ skarżący nie wykazał poniesienia jakichkolwiek wydatków na ten cel, ani nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że remont jest przeprowadzany. Porównując możliwości płatnicze skarżącego do obciążeń finansowych przedmiotowej sprawy (na obecnym etapie postępowania należy do nich opłata sądowa od zażalenia w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz w razie pomyślnego wyniku postępowania zażaleniowego, wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł - § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia), stwierdzić należy, że ich uiszczenie nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym strony. Pozostałe ewentualnie mogące wystąpić koszty sądowe, tj. wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej - § 3 wymienionego rozporządzenia oraz opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192), nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. W ocenie sądu, uiszczenie opłat w wyżej wymienionej wysokości, biorąc pod uwagę majątek i dochody netto skarżącego, nie spowoduje zachwiania jego sytuacji bytowej na tyle, aby zagrażało to zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych. Z tych względów oraz na podstawie art. 260 w związku z art. 254 § 1 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.