III SA/Lu 1108/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pakietu ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariant ochrona siedlisk lęgowych ptaków; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł na rok 2013 - w tym z tytułu ochrony gleb i wód (wariant międzyplon ozimy i międzyplon ścierniskowy) oraz ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000. Odmówił jednocześnie przyznania płatności w ramach ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000). S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że nie zgadza się z nią w części odmawiającej przyznania płatności w ramach wariantu 5.1. W trakcie kontroli instancyjnej Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości w/w decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu ochrony gleb i wód - kwotę [...] zł (wariant 8), z tytułu wariantu 8.2.1 (międzyplon ozimy) – kwotę [...] zł oraz z tytuł wariantu 8.3.1 (międzyplon ścierniskowy) - kwotę w wysokości [...] zł. Organ przyznał ponadto płatności w ramach wariantu 4 (ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000) w łącznej kwocie [...] zł obejmującą wariant 4.1 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków). Odmówił natomiast stronie prawa do płatności w ramach ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000). Uzasadniając rozstrzygnięcie w tym zakresie organ wyjaśnił między innymi, że działka nr [...] (działka rolna O) o pow. [...] ha nie była użytkowa zgodnie z wymaganiami, jakie wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Łąka na działce rolnej O powinna być skoszona w terminie [...] r. nie w całości, ale w części. Należało pozostawić 5 – 10 % powierzchni działki nieskoszonej. Według wyjaśnień S. z dnia [...] r. skosił on w dniu [...] r. część działki zgodnie zasadami określonym w w/w rozporządzeniu. W dniu [...] r. wykoszone siano zostało zbelowane przez innego użytkownika działki, C., który tego samego dnia skosił pozostałą część łąki. W oświadczeniu z dnia [...] r. S. podał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] przywrócono mu naruszone posiadanie działki nr [...]. Skarżący przedłożył ten wyrok. Dołączył również wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] uniewinniający S. od popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że w [...] r. na nienależącym do niego gruncie rolnym (działce nr [...]) zniszczył zasiew trawy poprzez jej wykoszenie. Warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej było pozostawienie 5 – 10 % powierzchni nieskoszonej. Beneficjent zaś nie spełnił tego warunku. S. wniósł odwołanie od w/w decyzji podnosząc, że jest ona wadliwym rozstrzygnięciem w części, w której nie uwzględnia się do płatności działki rolnej O (o pow. [...] ha), to jest w zakresie odmowy płatności w ramach wariantu 5.1. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z argumentacją, że wystąpienie o płatności nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem rolnika, zaś przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, w posiadaniu których producent się znajduje. Beneficjent tych środków winien dołożyć należytej staranności ubiegając się o środki publiczne oraz spełniać przesłanki, określone w przepisach prawa. Beneficjent realizujący wariant 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000, zobowiązany jest do przestrzegania, zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r., określonych wymogów zawartych w załączniku nr 3 pkt. IV do rozporządzenia. Wymogiem przyznania płatności jest, nie tylko koszenie w odpowiednim terminie, ale również pozostawienie 5-10 % powierzchni działki nieskoszonej, a także usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy. Oświadczenie strony z dnia [...] r., o dokonaniu koszenia na spornej działce ewidencyjnej nr [...] (działka rolna O) w wymaganym terminie wynikającym z realizowanego zobowiązania rolno środowiskowego w ramach PROW 2007- 2013 było niewystarczające w ramach wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do przyznania płatności w tym zakresie. Cel programu rolnośrodowiskowego nie został osiągnięty w sytuacji, kiedy skoszone przez stronę siano zostało zbelowane przez C., który również skosił pozostawioną część łąki. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę zarzucając naruszenie: - § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków (...), poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnił warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 5.1 określonych w rozporządzeniu w odniesieniu do działki rolnej O położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] ha, w sytuacji gdy skarżący spełnił wszystkie warunki; - § 38 ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, polegające na odmowie przyznania płatności w sytuacji, gdy z przepisu tego wynika wprost, że uchybienie musi wynikać z działania lub zaniechania "rolnika" (realizującego program rolnośrodowiskowy), a nie jak stwierdził w uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, że "bez znaczenia jest fakt, iż niedopełnienie jednej z obligatoryjnej przesłanki do przyznania płatności do działki rolnej O położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] w ramach Wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 tj. pozostawienia 5−10 % powierzchni działki nieskoszonej, Pan S. nie miał lub nie mógł mieć wpływu" W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zasady i tryb udzielania pomocy finansowej w ramach działania dotyczącego programu rolnośrodowiskowego unormowane zostały w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się na wniosek osoby będącej rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników. Posiadanie przez rolnika działek rolnych jest przesłanką uprawniająca do płatności (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia [...]r.). S. skutecznie zarzuca, że bezpodstawnie i z naruszeniem prawa odmówiono mu przyznania płatności w ramach ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000). Z akt sprawy wynika bowiem, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt VIII C 573/13 przywrócono S. naruszone posiadanie działki ewidencyjnej nr [...] (działki rolnej O). Zgodnie z art. 345 Kodeksu cywilnego, posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane. Odmowa przyznania płatności w tej sytuacji narusza nie tylko powyższy przepis, ale również dyspozycję § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia [...] r. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 148/12 (publ. CBOiS) w państwie prawnym nie może mieć miejsca sytuacja, w której osoba broniąca w sposób legalny swoich praw nie otrzymuje należytej ochrony z tego tylko powodu, iż kto inny dokonał faktycznie skutecznych, lecz prawnie nielegalnych aktów naruszenia przysługujących jej uprawnień. Z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z zasady praworządności wynika obowiązek respektowania przez organy orzeczeń sądowych, którymi legitymuje się konkretny podmiot, przedstawiając je jako uzasadnienie przysługujących mu uprawnień. Powyższe oznacza, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego (§ 2 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r.). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że wniosek S. o przyznanie płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego został przez orzekające organy błędnie rozpoznany skoro skarżący zrealizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe w świetle § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia [...] r. i zachował trwałe użytki zielone (skosił w dniu [...] r. tylko część działki zgodnie zasadami określonym w w/w rozporządzeniu) i posiadał sporną działkę nr [...] (działkę rolną O). Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za to, że w dniu [...] r. wykoszone siano zostało zbelowane przez C., który tego samego dnia skosił pozostałą część łąki. Organ przyznaje, że skarżący nie miał wpływu na to, że nie zachowano wymogu pozostawienia 5 – 10 % powierzchni nieskoszonej, ale nie wyciągnął z tego prawidłowych wniosków, co do prawnej oceny możliwości przyznania wnioskowanej płatności. Organ pominął bowiem istotną kwestię, że zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności (...), zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto z ust. 2 cytowanego przepisu wynika, że zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. W świetle powołanych wyżej przepisów mogą wystąpić nieprawidłowości za, które rolnik nie ponosi odpowiedzialności. W rozpoznawanej sprawie skarżący jednoznacznie wykazał, że nie można przypisać mu winy za to, że nie zachowano wymogu pozostawienia 5 – 10 % powierzchni nieskoszonej. W sytuacji, kiedy w wyniku ingerencji innej osoby doszło do naruszenia tego wymogu i wnioskodawca prawidłowo wykonał prace na spornej działce rolnej (tu - zachował trwałe użytki zielone na wymaganej przez prawo powierzchni) odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tego powodu, że cel programu nie został osiągnięty, nie można zaakceptować. Skarżący z własnej inicjatywy powiadomił organ o ingerencji C. i nie ukrywał faktu skoszenia całej działki i wystąpienia tego rodzaju nieprawidłowości. W tych okolicznościach – z naruszeniem art. 73 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 - organ niewłaściwie zinterpretował zarówno zachowanie się skarżącego, jego pisemne wyjaśnienia, jak i treść wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 czerwca 2014 r. przywracającego skarżącemu posiadanie działki ewidencyjnej nr [...]. Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pakietu ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariant ochrona siedlisk lęgowych ptaków. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.