III SA/Lu 1111/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Monika Kazubińska - Kręcisz,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wartości celnej importowanego samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz E. O. kwotę 500 złotych (pięćset zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania E. O., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany nieprawidłowych danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] listopada 2007 r. E. O. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1995. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. rachunek z dnia [...] listopada 2007 r. wystawiony przez A. S. C., określający wartość importowanego pojazdu na kwotę 800 CHF i ocenę techniczną z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] wykonaną przez R. K. Zastosowano zerową preferencyjną stawkę celną ze względu na załączone do zgłoszenia świadectwo pochodzenia EUR.1 Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...], Prokuratura Apelacyjna w [...] przekazała do Urzędu Celnego w [...] wyniki kontroli szwajcarskich władz celnych przeprowadzonej na wniosek Prokuratury w ramach międzynarodowej pomocy prawnej. Z pisma władz szwajcarskich z dnia [...] grudnia 2010 r. wynikało, że C. S. A. V. wiedział o toczącym się postępowaniu, odebrał przesłane mu akta sprawy, jednak nie udzielił odpowiedzi na zadane pytania. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego ustalono, że cena pojazdu podobnego do zaimportowanego na rynku szwajcarskim wynosiła 3.990 CHF (według strony internetowej www.autoscout24.ch.). Uwzględniając korekty zastosowane w w/w ocenie technicznej Nr 29, wartość pojazdu wynosiła 1.117 CHF. W tych okolicznościach organ wszczął postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej pojazdu, wezwał skarżącą do nadesłania wszelkich dokumentów i informacji potwierdzających, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość transakcyjna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą sumę za pojazd oraz powołał biegłego zlecając mu wycenę pojazdu. Rzeczoznawca C. S. sporządził w dniu [...] stycznia 2012 r. wycenę Nr [...], będącą postawą ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu osobowego. Wartość wycenianego pojazdu porównał do pojazdu marki [...], wyprodukowanego w USA. W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. biegły poinformował, że wartość koniecznych napraw pojazdu uwzględniona w opinii z dnia [...] stycznia 2012 r. przekroczyła wartość rynkową pojazdu. W związku z powyższym prawidłowo sporządzona wycena pojazdu znacznie uszkodzonego powinna być wykonana przynajmniej dwiema metodami z dostępnych w specjalistycznym programie INFO-EXPERT. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zmienił zapisy w zgłoszeniu celnym w polach dotyczących waluty i ogólnej wartości faktury, wartości pozycji, wartości statystycznej, obliczania opłat i ustalił, że wartość celna sprowadzonego pojazdu wynosi 7.037 zł (3.217,21 CHF). Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji stwierdził między innymi, że podstawą do zastosowania art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, (dalej: RWKC) było porównanie zadeklarowanej wartości transakcyjnej z wartością pojazdu na rynku eksportera. Z porównania wynikało, że cena pojazdu podobnego na rynku szwajcarskim jest dużo wyższa od ceny wynikającej ze zgłoszenia celnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że cena podobnego samochodu marki [...], wyprodukowanego w 1995 r. wynosiła 3.990 CHF, a po uwzględnieniu korekt wartość transakcyjna powinna wynosić 2.234 CHF. Cena ta znacznie odbiegała od zadeklarowanej wartości transakcyjnej. Powyższe oraz brak odpowiedzi C. S. na postawione przez szwajcarskie władze celne pytania odnośnie ceny sprzedaży, wskazywało na istnienie przesłanek do zakwestionowania wiarygodności dołączonego do zgłoszenia celnego rachunku z dnia [...] listopada 2007 r. opiewającego na kwotę 800 CHF. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 30 – 31 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm.), dalej: WKC. Wartość celna pojazdu została ustalona z wykorzystaniem danych dostępnych we Wspólnocie, zgodnie z art. 31 ust. 1 WKC, tj. metodą "ostatniej szansy" z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami. Organ wyjaśnił, że wycena wykonana przez R. K. z dnia [...]0 listopada 2007 r. Nr [...], nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia, ponieważ dotyczyła pojazdu wyprodukowanego we Wspólnocie, a ze względu na ograniczenia wynikające z art. 31 ust. 2 lit. a WKC, przy ustalaniu wartości celnej sprowadzonego pojazdu należy uwzględnić wartość pojazdu podobnego wyprodukowanego poza Wspólnotą. W skardze do WSA w Lublinie E. O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, podnosząc, że organ celny niesłusznie odstąpił od ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej oraz, że porównał ceny transakcyjne samochodów używanych, ale nieuszkodzonych. Z opinii R. K. z dnia [...] listopada 2007 r. wynikało natomiast, że samochód zawiera szereg poważnych uszkodzeń i braków w wyposażeniu. Błędem ze strony organu było pominięcie “współczynnika zbywalności" i twierdzenie, że współczynnik ten określa stopień zbywalności uszkodzonego pojazdu na rynku krajowym. Podkreśliła, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że z art. 78 ust. 3 WKC wynika obowiązek zmian w polu 22 zgłoszenia celnego oraz wpisywania wartości celnej w miejsce deklarowanej wartości transakcyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. W załączniku do protokołu rozprawy z dnia [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi i uzupełnił zarzut naruszenia art. 78 ust. 3 WKC. Zwrócił uwagę miedzy innymi na art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. z 2013 r. poz. 727 z późn. zm.), dalej: Prawo celne, z którego wynika, że po zwolnieniu towaru organ celny może, z urzędu lub na wniosek, wydać postanowienie w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, ale wyłącznie innych niż określone w ust. 3 tego artykułu, co oznacza, że organ celny może zmienić tylko takie dane zawarte w zgłoszeniu celnym, które nie mają lub nie mogą mieć wpływu na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub na zastosowaną procedurę celną, wobec tego brak jest podstawy prawnej do zmiany zapisów w poszczególnych polach zgłoszenia celnego oraz do samodzielnego ustalania przez organ celny wartości transakcyjnej, a do tego sprowadzałaby się "zmiana w polu 22". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 2 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 615/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. W wyniku wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 740/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując kontroli legalności decyzji z uwzględnieniem wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: Ordynacja podatkowa w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną do Sądu decyzją Dyrektor Izby Celnej w [...] dokonał zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Jako podstawę powyższej decyzji organ wskazał art. 30 ust. 1, art. 31, art. 78 ust. 3 oraz art. 214 WKC. Przepisy te nie mogą jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu celnym w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 78 ust. 1 WKC stanowi, że po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Natomiast zgodnie z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Wskazanymi w art. 78 ust. 3 WKC wydanymi przepisami są przepisy prawa celnego, a więc art. 23 ust. 3 - 5 ustawy Prawo celne. Przepisy te normują sytuacje w zależności od tego czy dane mają wpływ na kwotę długu celnego, czy też nie, jak również czy stwierdzenie nieprawidłowych danych nastąpiło przez zwolnieniem towaru czy też po zwolnieniu towaru. Tak więc, jeżeli przed zwolnieniem towaru organ celny stwierdzi, że zgłaszający w zgłoszeniu celnym podał nieprawidłowe dane, mające lub mogące mieć wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną, wydaje decyzję, w której określa kwotę wynikającą z długu celnego lub rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego – art. 23 ust. 3 Natomiast po zwolnieniu towaru w zależności od tego, czy organ stwierdzi niedobór należności celnych, czy też zaksięgowanie ich w wyższej kwocie, niż prawnie należna, wydaje decyzję o retrospektywnym zaksięgowaniu dodatkowej kwoty długu celnego, na podstawie art. 220 ust. 1 WKC oraz art. 51 prawa celnego lub też - decyzję o zwrocie lub umorzeniu cła. Po zwolnieniu towaru organ celny może również, z urzędu lub na wniosek, wydać postanowienie w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, innych niż określone w art. 23 ust. 3 prawa celnego, a więc danych które nie mają lub mogą mieć wpływu na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną – art. 23 ust. 5 prawa celnego. Przepis art. 78 ust. 3 WKC upoważnia zatem organy celne do działania "zgodnie z wydanymi przepisami" i nie stanowi samodzielnej podstawy do ustalenia wartości celnej importowanego towaru. Pozostałe powołane w zaskarżonej decyzji przepisy także nie dają takiej możliwości. Przepisy art. 30 ust. 1 i art. 31 WKC dotyczą sposobów (metod) określania wartości pojazdu uszkodzonego, natomiast art. 214 WKC reguluje kwestię powstania długu celnego. Również przeprowadzone przez organy celne postępowanie było dotknięte wadami. Błędem organów celnych było wybiórcze potraktowanie przez Dyrektora Izby Celnej opinii eksperta ustalającego wartość spornego pojazdu i samodzielne ustalenie przez organ celny wartość pojazdu z pominięciem współczynnika zbywalności. W rozpoznanej sprawie ekspert ustalając wartość pojazdu w stanie uszkodzonym metodą stopnia uszkodzenia stwierdził, że wartość pojazdu nieuszkodzonego wynosi 16 900 PLN; po przyjęciu stopnia uszkodzenia 0,0691 – 15 733 PLN; po zastosowaniu współczynnika stopnia uszkodzenia 0,78 – 12 271 PLN; po zastosowaniu współczynnika uszkodzeń ukrytych 0,96 – 11 780 PLN; a po zastosowaniu współczynnika zbywalności 0,18 wartość pojazdu zmalała w opinii eksperta do 2 121 PLN. W systemie komputerowym "Info-Ekspert" określenie wartości pojazdów jest wynikiem wielkości poszczególnych korekt i współczynników, a pominięcie któregokolwiek z tych elementów oznaczałoby zaburzenie całego algorytmu. W tej sytuacji uzasadnione jest aby wszelkich zmian opinii dokonywał ekspert, a nie organ celny. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 2 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 700/09, stwierdzając, że powoływanie się przez organy celne na opinię biegłego, przy jednoczesnym wybiórczym jej potraktowaniu stanowi przykład jaskrawej nierzetelności. Przez to organy celne w istocie na własną rękę (dowolnie) ustaliły wartość rynkową tego pojazdu. W tym miejscu Sąd podkreśla jednocześnie, że ustalając wartość celną pojazdu nie należy uwzględniać współczynnika zbywalności, ponieważ dotyczy on kwestii zbywalności pojazdu na rynku krajowym. Czynnik ten nie może zostać uwzględniony na rynku eksportera, ponieważ w myśl art. 31 ust. 2 lit. c WKC wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 metodą ostatniej szansy nie może być określana na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający będzie miał na uwadze powyższe okoliczności. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniał art. 200 p.p.s.a.