III SA/Lu 1119/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy na obowiązującym druku urzędowego formularza, w którym skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a źródłem utrzymania obojga jest emerytura matki skarżącego w kwocie [...]zł netto. Skarżący od dnia 6 listopada 2015 r. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 6 listopada 2015 r.). Obecnie skarżący odbywa karę 1 roku pozbawienia wolności w formie dozoru elektronicznego. W urzędowym formularzu skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim jeszcze dwoje niepełnoletnich dzieci, jednakże jak wynika z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 16 października 2015 r. dzieci skarżącego zamieszkują ze swoimi matkami. Skarżący posiada znaczne zaległości w płaceniu alimentów na dzieci, które względem funduszu alimentacyjnego wynoszą [...] zł (pismo GOPS w Rajczy z dnia 17 września 2015 r., zawiadomienia komornika sądowego o stanie zaległości w sprawie alimentacyjnej w sprawach KMP 10/08 i KMP48/08). We wniosku skarżący podał również, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została wyrejestrowana z dniem 3 września 2015 r., na dowód czego przedłożył wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP. Wykazał ponadto, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych). W wykonaniu wezwań referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 16 października 2015 r. oraz kserokopie zeznań podatkowych skarżącego PIT – 36 za 2013 r. i 2014 r., wydruku z CEIDG, pisma z A. B. z dnia 25 czerwca 2015 r., dowodów opłat za śmieci, abonament TV, wodę i ścieki, ratę kredytu, wyciągu z rachunku bankowego matki skarżącego za okres od 2 lipca do 1 sierpnia 2015 r., pism potwierdzających istnienie zadłużenia alimentacyjnego. Pełnomocnik skarżącego nadesłał również pismo z dnia 2 grudnia 2015 r. oraz zaświadczenie urzędu pracy z dnia 6 listopada 2015 r. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Stosownie do art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powyższych przepisów wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Niesprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że w chwili obecnej skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i obydwoje utrzymują się z jej emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Natomiast koszty utrzymania nieruchomości zamieszkiwanej przez skarżącego i jego matkę, bez uwzględnienia kosztów podatku od nieruchomości (35 zł rocznie) i zakupu opału (ok. [...] zł rocznie), wynoszą od [...] zł do [...] zł miesięcznie (energia elektryczna [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, abonament TV [...] zł, bieżące naprawy konieczne 100-200 zł, rata kredytu na konieczny remont nieruchomości zaciągniętego w Santander Consumer Bank [...] zł),. Ponadto jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego matki skarżącego, spłaca ona jeszcze ratę kredytu w kwocie [...]zł miesięcznie zaciągniętego w SKOK. Łączne miesięczne wydatki na wskazane powyżej koszty utrzymania nieruchomości i spłaty rat kredytowych wynoszą łącznie ok. [...] zł – [...] zł. Z powyższego wynika, że na bieżące utrzymanie skarżącemu i jego matce pozostaje kwota od [...] zł do [...] zł. W ocenie Sądu, powyższe informacje budzą wątpliwości, czy skarżący rzeczywiście przedstawił w pełni sytuację materialną swoją i rodziny. Zaspokojenie podstawowych, bieżących potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, konieczne przejazdy, wymaga bowiem znacznie większych środków niż zadeklarowane przez skarżącego. Powyższe okoliczności budzą uzasadnione podejrzenia co do wiarygodności złożonych przez skarżącego oświadczeń i mogą wskazywać na istnienie innych źródeł dochodu, których skarżący nie chce ujawnić. Zauważyć należy również, że pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2015 r. został wezwany do złożenia oświadczenia skarżącego wyjaśniającego skąd czerpie środki finansowe na ponoszenie stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego takich jak wyżywienie, środki czystości i higieny, zakup odzieży, skoro niemal całość świadczenia matki skarżącego pochłaniają koszty utrzymania domu oraz do złożenia dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość tych środków. Skarżący tych wątpliwości nie wyjaśnił, jedynie w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wszelkie koszty skarżący zredukował do minimum, bowiem jedynym dochodem w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje emerytura jego matki. Brak współpracy skarżącego przy wiarygodnym ustaleniu jej rzeczywistych możliwości finansowych widać również w odniesieniu do kwestii kont bankowych. Skarżący nie złożył bowiem żadnych wyciągów z rachunków, czy kont bankowych. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego zadeklarował, że według oświadczenia skarżącego nie posiada on żadnych rachunków bankowych, ani ich nie posiadał w okresie wcześniejszym, dołączając jednocześnie pismo z A. B. z dnia 25 czerwca 2015 r., o zamknięciu pięciu rachunków skarżącego jeszcze w 2013 r. W ocenie Sadu twierdzenie, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą nie posiadał żadnego rachunku bankowego, tym bardziej, że jak wynika z pisma A. B. skarżący posiadał tylko w tym banku pięć rachunków (w tym co najmniej cztery rachunki walutowe), budzi wątpliwości. W konsekwencji, Sąd nie miał możliwości zweryfikowania dokonywanych przez stronę operacji finansowych i przepływu środków w związku z prowadzoną działalności gospodarczą. Dokonując analizy oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, należało uznać, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący. Skarżący nie nadesłał części żądanych dokumentów, nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby skarżący skutecznie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.