III SA/Lu 113/25
WyrokWSA w Lublinie2025-05-22
Skład orzekający: Anna Strzelec, Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym, organ administracji może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 189f, nie mają zastosowania do kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, ponieważ ustawa ta zawiera własne regulacje dotyczące odstąpienia od nałożenia kary (art. 92c u.t.d.). Ponadto, sąd stwierdził, że profesjonalny przewoźnik nie może zasłaniać się niewiedzą lub skomplikowaniem przepisów, a stwierdzona liczba naruszeń nie pozwala na uznanie ich wagi za znikomą. W konsekwencji, skarga została oddalona.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę V. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenia dotyczyły przewozu uszkodzonego pojazdu, który został zakwalifikowany jako odpad, bez wymaganego dokumentu potwierdzającego rodzaj odpadów, bez oznakowania środka transportu, bez wpisu do rejestru BDO oraz niewyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty. Skarżący zarzucał naruszenie art. 189f K.p.a. i brak proporcjonalności kary.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi V. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 27 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania V. D. (dalej też jako: "strona skarżąca", "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 16 lipca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu 8 października 2023 r. na terenie Oddziału Celnego w Koroszczynie Terminal Samochodowy w Koroszczynie został poddany kontroli pojazd członowy o numerach rejestracyjnych [...] Kierowcą pojazdu był obywatel Republiki Białorusi - V. D., który wykonywał przejazd w ramach prowadzonej działalności gospodarczej: V. D. [...], ul. [...] lok. [...],[...] B.
W trakcie kontroli ustalono, zgodnie z informacjami podanymi w międzynarodowym drogowym liście przewozowym CMR (brak numeru) z 3 października 2023 r., towar w postaci: uszkodzonego i niekompletnego pojazdu marki [...] został załadowany w miejscowości B. w Polsce z przeznaczeniem wyładunku w miejscowości M. na [...]. Nadawcą towaru był V. D. [...], odbiorcą zaś firma S. z Białorusi. Na naczepie o numerze rejestracyjnym [...] przewożony był towar w postaci: 798 kg uszkodzonego i niekompletnego pojazdu marki DODGE CHALLENGER z Polski na Białoruś.
W związku z powyższym ustaleniem Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej powiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o podejrzeniu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci uszkodzonego i niekompletnego pojazdu marki DODGE CHALLENGER.
Zgodnie z oceną towaru przeprowadzoną przez GIOŚ (decyzja nr [...] z dnia 12 stycznia 2024 r.) przedmiotowy towar został zakwalifikowany jako odpad, kod odpadu załącznik III B1250 - odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy, ani związków niebezpiecznych, według europejskiego katalogu odpadów 16 01 06 - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów.
W tych okolicznościach organ kontroli uznał, iż kontrolowanym pojazdem w dniu 8 października 2023 r. wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy odpadów na podstawie wypisu z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy.
Odpad; inny niż niebezpieczny przemieszczany był w procedurze informowania, na podstawie dokumentu określonego w załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006, str. 1, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 1013/2006" lub "rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów" - zgodnie z art. 18 przedmiotowego rozporządzenia.
W trakcie kontroli wykonano kserokopie okazanych dokumentów, tj. samochodowego listu przewozowego CMR z 3 października 2023 r., faktury nr [...] z 4 października 2023 r, wypisu z licencji nr [...], świadectwa kierowcy [...] do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy podstawie licencji wspólnotowej, dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego nr rej. [...], dowodu rejestracyjnego naczepy nr rej. [...], paszportu oraz zgłoszenia
celnego MRN [...]
Kierujący pojazdem nie przedłożył natomiast do kontroli dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, również przewoźnik nie wyposażył kierowcy w taki dokument. W czasie kontroli nie stwierdzono także na pojeździć członowym oznaczeń wymaganych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. 2016, poz. 1742 ze zm.). Ustalono także, że przewoźnik nie był wpisany do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej: BDO).
Ustalono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym polegającym na:
- wykonywaniu przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu
potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023, poz. 1587 ze zm.);
- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu;
- wykonywaniu przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach;
- niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym;
opisanymi w załączniku nr 1 do protokołu kontroli drogowej nr [...] sporządzonego w dniu 18 stycznia 2024 r., który kierowca podpisał nie wnosząc uwag ani zastrzeżeń.
Stwierdzenie powyższych naruszeń było podstawą do zawiadomienia skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728, z późn. zm.), dalej także jako "u.t.d." Zawiadomienie zostało stronie skarżącej doręczone w dniu 17 maja 2024 r.
Ponadto w trakcie postępowania Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, w oparciu o informację przekazaną przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego Biuro do spraw Transportu Międzynarodowego z 23 maja 2024 r., dodatkowo ustalił, że kontrolowany w dniu 8 października 2023 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...] na dzień kontroli nie znajdował się pod ważnym wypisem z licencji wspólnotowej o numerze [...] Natomiast brak wpisu przewoźnika do wymaganego przepisami ustawy o odpadach rejestru tj. Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, potwierdził Departament Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego pismem z dnia 24 maja 2024 r.
W tych okolicznościach decyzją z dnia 16 lipca 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno- Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej "organ I instancji"), działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za:
- wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (w przedmiotowej sprawie: § 8 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów), stosownie do lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. - kwota kary: 10 000 zł;
- wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, stosownie do lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. - kwota kary: 10 000 zł;
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., stosownie do lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., łączna kwota kary: 2 x 500 zł = 1 000 zł (brak wyposażenia kierowcy w Załącznik VII - informację dołączoną do przemieszczania odpadów oraz zaświadczenie o wpisie do BDO);
- niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianą, zgodnie z lp. 1.5 załącznika nr 3 do ww. ustawy - kwota kary: 800 zł;
- wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, zgodnie z lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. - kwota kary: 2 000 zł.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przez organ art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a.", poprzez całkowite zaniechanie rozważenia przesłanek zastosowania tego przepisu i braku proporcjonalności nałożonej kary z charakterem naruszenia prawa.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji") nie podzielił zarzutów odwołania i decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie faktem jest, że pojazdem członowym o numerach rejestracyjnych [...] przewożono odpad w postaci uszkodzonego samochodu, zaklasyfikowanego jako odpad o kodzie B1250 - tj. odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy, ani związków niebezpiecznych, zgodnie z załączoną opinią GIOŚ z dnia 12 stycznia 2024 r. Następnie odwołał się do regulacji m.in. art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006 oraz § 8 i § 9 i 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. W ocenie organu II instancji skarżący dopuścił się naruszenia z § 8 ust. 2 pkt 4 przedmiotowego rozporządzenia poprzez niedysponowanie i niewyposażenie kierowcy w dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załącznika IB lub załączniku VII do rozporządzenia nr 1013/2006. Z protokołu kontroli drogowej jasno również wynika, że pojazd członowy o nr [...] przewożący odpad w postaci uszkodzonego samochodu, zaklasyfikowany jako odpad o kodzie B1250 - odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy, ani związków niebezpiecznych nie był oznaczony - nie posiadał tabliczki z oznaczeniem ODPADY. Zatem pojazd nie posiadał odpowiedniego oznakowania, o którym mowa w § 9 ust. 1 i 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie organ I instancji bezspornie również ustalił, że transport tych opadów nie został zgłoszony do BDO, oraz że skarżący wykorzystywał w dniu kontroli ciągnik samochodowy o numerze rejestracyjnym [...] do międzynarodowego transportu
drogowego, mimo że nie był on zgłoszony do licencji nr [...] i pomimo obowiązku nałożonego przepisem art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie poinformował o tym Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w ciągu 28 dni od powstania zmiany.
W zakresie zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, że art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W ustawie o transporcie drogowym uregulowane zostały przesłanki nałożenia kar i ich wysokość w zależności od rodzaju naruszenia, przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i umorzenia postępowania, a także egzekucja kar i przedawnienie obowiązku ich uiszczenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że do kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w dziale IVa k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego V. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podtrzymał zarzut odwołania co do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnosił, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
W jego ocenie przy interpretacji "zaprzestania naruszenia prawa" należy powziąć wątpliwości o charakterze konstytucyjnym i rozważyć, czy podmiot naruszający prawo cyklicznie i wielokrotnie, powinien być traktowany łagodniej od osoby dopuszczającej się jednorazowego naruszenia, jak w przypadku skarżącego. Owo łagodniejsze traktowanie przybiera postać możliwości skorzystania z art. 189f § 1 k.p.a. W przekonaniu strony skarżącej - pozostaje ona w pełni uprawniona do powoływania się na ten przepis. "Znikomość naruszenia prawa" jest cechą wspólną dla naruszających prawo, ale "zaprzestanie" już nie - jest to pierwsza przyczyna sprzeczności z art. 32 Konstytucji. Skarżący zarzucił brak proporcjonalności w tym zakresie i odwołał się do m.in. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt. IV SA/Wa 2188/23, gdzie sąd dostrzegł niebezpieczeństwo pokrzywdzenia podmiotu naruszającego prawo jednorazowo. Skarżący podkreślił, że stwierdzone w sprawie naruszenie prawa było znikome i wynikało, z niewiedzy o ilości i stopniu skomplikowania przepisów, jakich powinien przestrzegać. Przewożony był odpad inny niż niebezpieczny, czyli nie było zagrożenia dla środowiska nawet potencjalnego. Podkreślił również, że o tym jednak, że w ogóle jest to jest to odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, zadecydował Główny Inspektor Ochrony Środowiska post factum.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że skoro uprawniony organ zaklasyfikował przewożony towar jako odpad, to nie ma podstaw do kwestionowania tej decyzji, oraz że profesjonalny przewoźnik nie może zasłaniać się niewiedzą, czy dużym stopniem skomplikowania obowiązujących przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Przeprowadzona kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
W niniejszej sprawie nie było sporne, że w dniu 8 października 2023 r. skarżący w ramach prowadzonej działalności wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, na podstawie licencji nr [...]
Towar w postaci uszkodzonego i niekompletnego pojazdu marki DODGE CHALLENGER został załadowany w miejscowości B. w Polsce z przeznaczeniem wyładunku w miejscowości M. na Białorusi. Nadawcą towaru był skarżący, odbiorcą zaś firma S. z Białorusi. Na naczepie przewożony był towar w postaci 798 kg uszkodzonego i niekompletnego pojazdu marki DODGE CHALLENGER.
W oparciu o ocenę towaru przeprowadzoną przez GIOŚ (decyzja z dnia 12 stycznia 2024 r.) przedmiotowy towar został zakwalifikowany jako odpad, kod odpadu załącznik III B1250 - odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy, ani związków niebezpiecznych, według europejskiego katalogu odpadów 16 01 06 - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów.
Z uwagi na powyższe ustalono, że kontrolowanym zespołem pojazdów wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy odpadów.
Zarzuty skargi jak i odwołania tych ustaleń nie podważały. Z akt sprawy nie wynika również, aby decyzja GIOŚ z dnia 12 stycznia 2024 r., nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skarżący koncentrował się na wadliwym, w jego ocenie postępowaniu organów obu instancji w zakresie braku zastosowania normy z art. 189f k.p.a. i naruszeniu reguły proporcjonalności. Zdaniem strony skarżącej podmiot jednorazowo naruszający prawo nie może być traktowany na równi z podmiotem dokonującym wielokrotnego naruszenia. Takie stanowisko skargi jest oczywiście nieuprawnione, o czy będzie mowa poniżej.
Skarżący podnosił ponadto, że nie było zagrożenia dla środowiska nawet potencjalnego, gdyż przewożony był odpad inny niż niebezpieczny i zauważył, że, o tym, iż w ogóle jest to odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, zadecydował Główny Inspektor Ochrony Środowiska już post factum.
W kontekście powyższego zauważyć należy, że działanie organów było działaniem prawidłowym. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli właściwy organ ujawnił przemieszczanie, które uważa za nielegalne, niezwłocznie powiadamia o tym pozostałe zainteresowane właściwe organy. W myśl natomiast art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2024 r., poz. 746) w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i zobowiązuje: zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady - w drodze decyzji, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 i określa sposób zagospodarowania odpadów oraz wskazuje termin realizacji obowiązków nałożonych tą decyzją nie dłuższy niż 30 dni.
Ponadto zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Natomiast na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Ponadto, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe (a taki walor posiada decyzja GIOŚ z dnia 12 stycznia 2024 r.) sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Skoro zatem uprawniony organ zaklasyfikował przewożony towar jako odpad o kodzie B1250 - tj. odpady pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy, ani związków niebezpiecznych, według europejskiego katalogu odpadów 16 01 06 - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów - to nie ma podstaw by kwestionować treść jego decyzji.
W świetle natomiast art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunkami przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. jak i wymienionych aktów prawa krajowego i unijnego, w tym powołanego już rozporządzenia nr 1013/2006 sprawie przemieszczania odpadów, ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach czy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (wymienione w art. 4 pkt 22 lit. c, r i v).
Stosownie natomiast do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie z zastrzeżeniem niemającym w sprawie zastosowania. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (...) – art. 92a ust. 3 u.t.d.
Niepodważony fakt, że kontrolowanym pojazdem członowym przewożono odpad w postaci uszkodzonego samochodu, oznaczał jak trafnie ustaliły organy, iż przedmiotowy towar mógł być przemieszczany na ogólnych zasadach informowania, o których mowa w art. 18 ust. 1 lit a) rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z tym przepisem w przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych: a) dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII, czyli informacja dołączona do przemieszczanych odpadów.
Zgodnie natomiast z regulacją § 8 ust. 1 wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, dalej też jako "rozporządzenie w sprawie odpadów", odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów (...).
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu dokumentami, o których mowa w ust. 1, jest:
1. karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy o odpadach;
2. faktura sprzedaży odpadów;
3. podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach;
4. dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załącznika IB lub załączniku VII do rozporządzenia nr 1013/2006;
5. inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
Nie było sporne, że kierowca nie okazał podczas kontroli dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w § 8 ust. 2 pkt 4. Tym samym stwierdzenie przez organy naruszenia ujętego w pozycji 4 załącznika nr 3 do u.t.d. – Naruszenie przepisów o przewozie odpadów – pod lp. 4.7 było prawidłowe. Zgodnie z tym unormowaniem wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach sankcjonowane jest karą 10 000 zł.
Powołane rozporządzenie w sprawie odpadów określa szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu (§ 1).
Z § 9 przedmiotowego rozporządzenia wynika, że środki transportujące odpady muszą być oznaczone tablicą:
1. koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2. na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. (§ 9 ust. 1).
Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm. (§ 9 ust. 2).
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne (§ 9 ust. 3 i 4).
Z § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenie wynika z kolei, że w przypadku transgranicznego przemieszczania się odpadów dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, która zamiast napisu "ODPADY" będzie posiadała wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
Z protokołu kontroli drogowej bezopornie wynika, i nie było przez skarżącego podważane, że kontrolowany pojazd członowy nie był oznaczony - nie posiadał tabliczki z oznaczeniem ODPADY.
Odpowiednie oznaczenie pojazdu ma na celu ujawnienie pojazdu objętego kontrolą na podstawie przepisów o transporcie drogowym jako przewożącego odpady. Istotą obowiązku przewoźnika jest zatem sam fakt oznaczenia pojazdu – z uwagi na właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, a samo jego zrealizowanie wyłącza możliwość uznania, że zaistniało naruszenie określone w lp. 4.8 złącznika 3 do u.t.d.
Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika jednak, że środek transportu, którym w dniu 8 października 2023 r. wykonywany był transport drogowy nie był oznakowany, w sposób wskazany w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Tym samym ustalenie przez organy zaistnienia naruszenia lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonowanego karą w wysokości 10 000 było jak najbardziej prawidłowe.
W dalszej kolejności zauważyć należy, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, ilekroć mowa o gospodarowaniu odpadami, to oznacza to oznacza na gruncie ustawy zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Tym samym podmiot transportujący odpady podlega obowiązkowi wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy, natomiast uzyskane w następstwie tego wpisu indywidualny numer rejestrowy podmiot transportujący odpady, wykonujący usługę transportu odpadów, umieszcza na dokumentach związanych z tą usługą (art. 24 ust. 5 ustawy). Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o odpadach marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek z zakresu niniejszej ustawy transportujących odpady.
W oparciu o informację pozyskaną z Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w Białymstoku (pismo z dnia 24 maja 2024 r. – k. 24 akt adm.) organy ustaliły, że transport odpadów nie został zgłoszony do rejestru, tj. Bazy Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Przedmiotowe ustalenie obligowano organy do przypisania skarżącemu naruszenia z lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach. Naruszenie to sankcjonowane jest karą 2 000 zł.
Skarżący nie podważył również ustaleń organów w zakresie braku zgłoszenia
ciągnika samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] do licencji nr [...], pomimo obowiązku nałożonego art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a - nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Art. 7a ust. 2 pkt 6 wskazuje na określenie rodzaju i liczby pojazdów samochodowych, które przedsiębiorca będzie wykorzystywał do wykonywania transportu drogowego.
Zaistnienie powyższego naruszenia organy stwierdziły w oparciu o informację Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Biura do spraw Transportu Międzynarodowego przekazaną w piśmie z dnia 23 maja 2024 r. (k. 21 akt adm.). Taki stan faktyczny obligował organy do przypisania skarżącemu naruszenia z lp.1.5 załącznika 3 do u.t.d. mieszczącego się w katalogu naruszeń ogólnych zasad i warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i przewozów na potrzeby własne, tj. za niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie – za każdą zmianą kwota kary wynosi 800 zł.
Organy przypisały skarżącemu również naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, wskazując, że kierowca nie został wyposażony w Załącznik VII (informację dołączoną do przemieszczania odpadów) i zaświadczenie o wpisie do BDO, co w świetle regulacji lp. 1.12 daje łączna kwotę kary w wysokości 1 000 zł (2 x 500 zł).
Takie działanie organów, w ocenie sądu, nie było działaniem prawidłowym i normatywnie uzasadnionym, niemniej jednak to uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Finalnie bowiem na skarżącego, pomimo tak znacznej liczby naruszeń i tak wysoko sankcjonowanych, nałożono karę w wysokości 12 000 zł, zgodnie z wymogami cytowanego już art. 92a ust. 3 u.t.d. W świetle tego przepisu suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł, z wyjątkami nie mającymi w sprawie zastosowania.
Wyjaśnić jednak należy, że w ocenie sądu z opisu naruszenia z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu). Natomiast zgodnie z treścią Ip. 4.2 i lp.4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., sankcją (karą pieniężną w wysokości odpowiednio 2 000 zł i 10 000 zł) objęte jest wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach i bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie ustawy o odpadach. Chodzi zatem o brak w ogóle w obrocie prawnym tych dokumentów, a nie o kwestie związane z aspektem faktycznym, jakim jest nieokazanie dokumentu przez kierowcę w toku kontroli.
Racjonalny ustawodawca przewidział sankcjonowanie nielegalnych zachowań w różnych stanach faktycznych, a nie kumulowanie wszystkich naruszeń jakich można dopatrzeć się w regulacji załącznika nr 3 do u.t.d. bez ich skonkretyzowanego odniesienia do stanu faktycznego sprawy. Takie stanowisko jest prezentowane również w judykaturze np. na tle braku w ogóle stosownego zezwolenia czy licencji (zob. np. wyroki w sprawach sygn. akt: II GSK 336/20, czy III SA/Lu 245/23 – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Wskazać również należy na odmienny cel tych regulacji. Celem sankcji określonej w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przejazdem, natomiast celem sankcji określonych m.in. w lp. 4.2 i 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. jest niewątpliwie zapewnienie prawidłowego nadzoru nad gospodarowaniem odpadami.
Wbrew stanowisku skargi brak było podstaw do zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w jej Dziale IVa – "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania. Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c ustawy o transporcie drogowym. I takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. np. wyroki w sprawach sygn. akt: II GSK 717/21, II GSK 248/21, II GSK 375/21 – CBOSA.
Zgodnie z treścią art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ,lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że dołożyła należytej staranności organizując przewóz i nie miała wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przewidziane w przepisach prawa przesłanki do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa.
Ustawa o transporcie drogowym przewiduje odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Istota takiego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej sprowadza się do tego, że podlega jej podmiot charakteryzujący się cechami wyrażonymi w normie prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności, po wyczerpaniu określonych w tej normie znamion działania lub zaniechania, lub też znamiona tego zachowania muszą zostać wyczerpane przez inny podmiot - o ile norma prawna przypisuje zachowanie innego podmiotu lub skutek tego zachowania wspomnianemu podmiotowi administrowanemu (delikt administracyjny). Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające, aby podmiot administrowany obciążony został z tytułu popełnionego deliktu administracyjnego sankcją administracyjną. Zbędne staje się w takim przypadku badanie jakichkolwiek innych dodatkowych okoliczności, jak na przykład winy podmiotu administrowanego, nie mają one bowiem wpływu ani na poniesienie przez niego odpowiedzialności, ani na wymiar nakładanej na niego sankcji administracyjnej. Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną. Do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma zatem zastosowanie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przedsiębiorca wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć (por. wyrok w sprawie sygn. akt III SA/Lu 95/25 i powołane tam orzecznictwo - CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane przez skarżącego okoliczności, które w świetle powołanych przepisów wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia. Skarżący w istocie nie starał się nawet takich okoliczność wykazać, wskazując jedynie na dużą ilość i skomplikowanie przepisów, które powinien znać. W ocenie sądu, skarżący jako przedsiębiorca i profesjonalny przewoźnik nie może zasłaniać się niewiedzą, czy dużym stopniem skomplikowania obowiązujących przepisów. Od takiego podmiotu wymaga się należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw.
Ponadto podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że patrząc na ilość naruszeń stwierdzonych podczas kontrolowanego transportu nie sposób uznać, że waga naruszenia była znikoma. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa oznacza, że wszyscy adresaci norm prawnych charakteryzujący się daną cechą relewantną, mają być traktowani równo, a więc bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Powołany natomiast w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2188/23 zapadł w odmiennych okolicznościach faktycznych jak i prawnych, albowiem dotyczył nałożenia kary pieniężnej w oparciu o unormowania ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a więc nie może mieć jakiegokolwiek przełożenia na okoliczności sprawy niniejszej.
W ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został poddany obiektywnej i wyczerpującej ocenie, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił stronie skarżącej jakimi przesłankami kierował się przy jej wydaniu
W tym stanie faktycznym i prawnym zarzuty skargi uznać należy za oczywiście bezzasadne, co obligował sąd od oddalenia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło