III SA/Lu 1142/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], [...] Wojewódzki Kurator Oświaty w L. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Ogólnokształcącego Liceum [...] im. [...] w D. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], w sprawie skreślenia J. R. z listy uczniów. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Liceum wydał decyzję nr [...] o skreśleniu J. R., ucznia klasy drugiej, z listy uczniów Liceum, na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej z dnia 24 czerwca 2014 r. Powodem wydania decyzji było nieotrzymanie promocji do klasy trzeciej z uwagi na oceny niedostateczne z języka polskiego, matematyki i fizyki. W wyniku odwołania rodziców ucznia, [...] Wojewódzki Kurator Oświaty w L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], uchylił decyzję Dyrektora Liceum i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ stwierdził uchybienia formalne polegające na tym, że nie dopełniono obowiązku przekazania rodzicom ucznia pisemnej informacji o przewidywanych ocenach niedostatecznych na dwa tygodnie przed klasyfikacyjnym posiedzeniem Rady Pedagogicznej. Konsekwencją nieprawidłowo wystawionych trzech ocen niedostatecznych był brak promocji do klasy trzeciej, który był podstawą decyzji o skreśleniu J. R. z listy uczniów. W następstwie decyzji Kuratora Oświaty, Dyrektor Liceum podjął decyzję o zorganizowaniu uczniowi sprawdzianów wiedzy i umiejętności z języka polskiego, fizyki i matematyki w terminie 5 dni od otrzymania decyzji Kuratora. Uczeń i jego ojciec wyrazili pisemną zgodę na przeprowadzenie tych sprawdzianów w terminach zaplanowanych przez Dyrektora. Sprawdziany, w formie pisemnej i ustnej, zostały przeprowadzone w dniach: 12.09.2014 r. - fizyka, 15.09.2014 r. - matematyka oraz 16.09.2014 r. - język polski. Uczeń nie zdał żadnego z trzech sprawdzianów, wykazując bardzo niski poziom wiedzy i umiejętności. W związku z tym otrzymał trzy oceny niedostateczne i nie został promowany do klasy III. Na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej z dnia [...] września 2014 r., tego samego dnia Dyrektor Liceum wydał decyzję o skreśleniu J. R. z listy uczniów Liceum W odwołaniu od powyższej decyzji uczeń i jego rodzice zarzucili, że sprawdziany zorganizowane przez Dyrektora Liceum nie miały racji bytu, ponieważ nie zostały przeprowadzone we właściwym terminie. W ocenie rodziców nie jest możliwe konwalidowanie błędu polegającego na niezawiadomieniu ich o przewidywanych ocenach na koniec roku szkolnego. Nie istniała w tej sytuacji podstawa do wydania decyzji o skreśleniu z listy uczniów. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2014 r. [...] Wojewódzki Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Liceum z dnia [...] września 2014 r. W ocenie organu odwoławczego argumentacja rodziców ucznia nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 19 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów (Dz. U. z 2007, Nr 83, poz. 562 ze zm.), sprawdzian wiedzy i umiejętności powinien być przeprowadzony w terminie nie późniejszym niż 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń. Z przepisu § 19 wynika, że warunkiem koniecznym przeprowadzenia sprawdzianu jest zgłoszenie zastrzeżeń przez ucznia lub jego rodziców oraz uznanie zasadności tych zastrzeżeń przez dyrektora szkoły. Jednocześnie należy podkreślić, że ucznia nie można pozbawić prawa do weryfikacji jego wiedzy przez przeprowadzenie sprawdzianu wskutek nietrafnych działań dyrektora, gdyż byłoby to krzywdzące dla ucznia. W związku z tym ustawodawca przewidział możliwość przeprowadzenia sprawdzianu w dodatkowym terminie. W § 19 ust. 9 rozporządzenia określono, że uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do sprawdzianu w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie wyznaczonym przez dyrektora szkoły. Sformułowanie "z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił" umożliwia przeprowadzenie sprawdzianu w dodatkowym terminie w przypadku usprawiedliwionej nieobecności np. choroby ucznia bądź nieprawidłowej organizacji egzaminu przez szkołę bądź nieuzasadnionej odmowy dopuszczenia ucznia do egzaminu. W przypadku stwierdzenia w trybie nadzoru pedagogicznego, że egzamin przeprowadzono nieprawidłowo lub niesłusznie odmówiono uczniowi dopuszczenia do egzaminu, organ nadzoru pedagogicznego zobowiązuje dyrektora szkoły do przeprowadzenia egzaminu w dodatkowym terminie. J. R. nie przystąpił do sprawdzianów w terminie wynikającym z § 19 ust. 3 rozporządzenia, bowiem Dyrektor nie uznał w lipcu 2014 r. zasadności wniesionych zastrzeżeń. W następstwie uchylenia pierwszej decyzji o skreśleniu z listy uczniów Dyrektor zastosował się do decyzji Kuratora, uznał zasadność wniesionych wcześniej zastrzeżeń i zgodnie z zapisami § 19 rozporządzenia w terminie 5 dni zorganizował sprawdziany dla ucznia. Uczeń otrzymał dodatkową szansę i miał ponad dwa miesiące na nadrobienie zaległości. Sprawdziany zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i potwierdziły oceny niedostateczne z języka polskiego, fizyki i matematyki dla ucznia. W ocenie organu odwoławczego procedura skreślenia J. R. z listy uczniów Liceum została przeprowadzona zgodnie z prawem. W skardze do sądu administracyjnego J. R., zarzucił naruszenie § 19 rozporządzenia MEN z 30 kwietnia 2007 r. z uwagi na zastosowanie go w sytuacji braku podstaw, rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do części odwołania wniesionego przez stronę, a także błąd w ustaleniach prawnych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie było podstaw prawnych do przeprowadzenia sprawdzianów dodatkowych, gdyż mogą być one przeprowadzone w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń. W odpowiedzi na zgłoszenie zastrzeżeń w tym terminie Dyrektor odmówił przeprowadzenia sprawdzianów, a zatem termin do ich przeprowadzenia upłynął bezpowrotnie. Sprawdzian przeprowadzony po tym terminie jest bezskuteczny i jego wyniki nie mogą być podstawą wystawienia ocen niedostatecznych i skreślenia z listy uczniów. Sposób interpretacji terminu przeprowadzenia sprawdzianu dokonany przez organ odwoławczy wychodzi poza zakres przepisu rozporządzenia, z którego termin ten wynika. Ponadto w skardze wskazano, że organ nie odniósł się do zawartego w odwołaniu żądania unieważnienia w trybie nadzorczym uchwały Rady Pedagogicznej o niepromowaniu ucznia do klasy III. Jest to naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. W przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd orzeka wyłącznie kasacyjnie. Oznacza to, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku strony zawartego w skardze, dotyczącego wydania rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy, stanowiącej przedmiot zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga J. R. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Kuratora Oświaty w L. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Ogólnokształcącego Liceum [...] im. [...] w D. z dnia [...] września 2014 r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów jest postępowaniem administracyjnym, którego tryb został uregulowany w art. 39 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 2 powołanej ustawy, dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. W analizowanej sprawie jako podstawę prawną decyzji o skreśleniu z listy uczniów wskazano § 55 ust 2 Statutu Ogólnokształcącego Liceum [...] im. [...] w D. zgodnie z którym dyrektor skreśla ucznia z listy uczniów liceum w przypadku braku promocji do następnej klasy. Z akt administracyjnych wynika, że J. R. – uczeń klasy II, w roku szkolnym 2013/2014 otrzymał na koniec roku szkolnego ocenę niedostateczną z języka polskiego, matematyki i fizyki. Przepis § 70 pkt 1 Statutu Szkoły stanowi, iż na dwa tygodnie przed rocznym (śródrocznym) klasyfikacyjnym posiedzeniem Rady Pedagogicznej wychowawca oddziału informuje rodziców (opiekunów) tych uczniów, którym grożą oceny niedostateczne. Informacja ta, z wykazem przewidywanych ocen niedostatecznych, powinna być przekazana w formie pisemnej. Nie stanowi sporu pomiędzy stronami, iż powyższy wymóg nie został wobec ucznia J. R. spełniony, co uzasadnia twierdzenie, iż oceny niedostateczne wystawione zostały z naruszeniem obowiązujących w tym względzie procedur i działania szkoły w tym zakresie były dotknięte wadą formalnoprawną. Na marginesie można jedynie podnieść, że o grożących uczniowi ocenach niedostatecznych rodzice ucznia informowani byli ustnie oraz przez okazanie ocen w dzienniku lekcyjnym przez wychowawcę oddziału oraz nauczycieli prowadzących zajęcia z przedmiotów zagrożonych od kwietnia 2014 r., jednak forma powiadomienia wymagana przepisem zawartym w Statucie nie została zachowana. W takiej sytuacji przepis § 19 ust. 1 powołanego rozporządzenia umożliwia uczniowi lub jego rodzicom (prawnym opiekunom) zgłoszenie zastrzeżenia do dyrektora szkoły, jeżeli uznają, że roczna (semestralna) ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych została ustalona niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi trybu ustalania tej oceny. Zastrzeżenia zgłasza się w terminie 7 dni od dnia zakończenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych. W takim przypadku dyrektor szkoły powołuje komisję, która w przypadku rocznej (semestralnej) oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia, w formie pisemnej i ustnej, oraz ustala roczną (semestralną) ocenę klasyfikacyjną z danych zajęć edukacyjnych (§ 19 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Wskazany w rozporządzeniu tryb weryfikacji oceny rocznej jest jedyną procedurą umożliwiającą sprawdzenie prawidłowości wystawienia oceny rocznej z danego przedmiotu. Przepis § 19 ust. 6 zd. 2 rozporządzenia natomiast stanowi, że ocena ustalona przez komisję jest ostateczna, z wyjątkiem niedostatecznej rocznej (semestralnej) oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, która może być zmieniona w wyniku egzaminu poprawkowego, z zastrzeżeniem § 21 ust. 1 (nie mającego zastosowania w tej sprawie). Rodzice ucznia oraz sam skarżący skorzystali z tego trybu i zgłosili zastrzeżenie do wystawionych ocen niedostatecznych. Wobec zgłoszenia zastrzeżeń przez J. R., zawartych w piśmie skarżącego i jego rodziców z dnia 30 czerwca 2014 r. oraz wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu decyzji Kuratora Oświaty w L. z dnia [...] sierpnia 2014 r., za zgodą ucznia i jego rodziców wyznaczono J. R. (pismem z dnia 11 września 2014 r.) termin egzaminów sprawdzających wiadomości i umiejętności z przedmiotów – z fizyki na dzień 12 września 2014 r., z matematyki na dzień 15 września 2014 r., z języka polskiego na dzień 16 września 2014 r. Termin egzaminów wyznaczony został przez Dyrektora Liceum z uwzględnieniem § 19 ust. 9 rozporządzenia zgodnie z którym uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do sprawdzianu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie wyznaczonym przez dyrektora szkoły. Zdaniem Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo powołał się na usprawiedliwione przyczyny (odmowa przeprowadzenia sprawdzianu bezpośrednio po wpłynięciu pisma z dnia 11 września 2014 r.) niezachowania terminu 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń. Błędna interpretacja przepisów prawa dokonana przez Dyrektora Liceum nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla sytuacji prawnej ucznia. Ponadto termin wymieniony w § 19 ust. 3 rozporządzenia nie ma charakteru materialnoprawnego. Trudno jest również przyjąć, że ma on charakter terminu procesowego, podlegającego ewentualnemu przywróceniu. Przyjęta w powołanym przepisie rozporządzenia konstrukcja normatywna pozwala na stwierdzenie, że w tym przepisie sformułowano dyspozycję, lecz nie określono sankcji. Ustanowionemu obowiązkowi przeprowadzenia sprawdzianu w terminie 5 dni od zgłoszenia zastrzeżeń nie towarzyszył żaden przepis, który uniemożliwiałby przeprowadzenia sprawdzianu po upływie wskazanych 5 dni. Ponieważ negatywnych skutków przeprowadzenia sprawdzianu po terminie w postaci utraty prawa do uznania pozytywnych ocen uzyskanych na takim egzaminie nie można domniemywać, a brak jest podstaw żeby wskazany termin określić jako wywołujący skutki procesowe, należy przyjąć jego postulatywny i porządkowy charakter. O takim charakterze tego terminu świadczy również treść § 19 ust. 9 rozporządzenia zawierającego nieostre kryteria przesuwania terminu przeprowadzenia sprawdzianu. Z powyższych przyczyn nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, iż niedopuszczalne jest przeprowadzenie sprawdzianu po upływie terminu 5 dniowego. Z każdego przedmiotu ze sprawdzianu skarżący otrzymał ocenę niedostateczną. Potwierdziła się więc ocena wiedzy i umiejętności skarżącego dokonana przez nauczycieli języka polskiego, matematyki, fizyki na koniec II klasy. W świetle postanowień § 20 ust. 3 powołanego rozporządzenia uczeń otrzymuje promocję do klasy programowo wyższej, jeżeli ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych, określonych w szkolnym planie nauczania, uzyskał roczne (semestralne) oceny klasyfikacyjne wyższe od oceny niedostatecznej z zastrzeżeniem § 15 ust. 8 oraz § 21 ust. 10 (przepisy te nie mają zastosowania w sprawi ). Natomiast § 55 ust. 2 Statutu Szkoły stanowi, iż uczeń zostaje skreślony z listy uczniów jeżeli nie uzyskał promocji do następnej klasy. Uzyskanie przez J. R. rocznych trzech ocen niedostatecznych spowodowało ziszczenie przesłanki, o której mowa § 55 ust. 2 Statutu Szkoły. Mając powyższe na względzie oraz biorąc pod uwagę, iż przed podjęciem decyzji w sprawie skreślenia skarżącego z listy uczniów Liceum, Dyrektor tej placówki (w dniu [...] września 2012 r.) uzyskał opinię przedstawicieli samorządu uczniowskiego, a ponadto, że decyzja stanowi wykonanie prawidłowo podjętej uchwały rady pedagogicznej nr [...], zarzuty przedstawione w skardze należy uznać za bezzasadne. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieuwzględnienia przez organ drugiej instancji żądania unieważnienia w trybie nadzorczym uchwały Rady Pedagogicznej o niepromowaniu ucznia do klasy III. W myśl przepisu art. 40 ust. 1 ustawy o systemie oświaty rada pedagogiczna jest kolegialnym organem szkoły w realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki, a zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 do jej statutowych kompetencji należy podejmowanie uchwał w sprawach wyników klasyfikacji i promocji uczniów. Rada pedagogiczna jest organem zakładu publicznego i jej uchwały w podanym zakresie nie są zaskarżalne do organu wyższego stopnia, pozostającego poza strukturą zakładu, mają charakter wewnętrznego aktu zakładowego. W przypadku niezgodności tych uchwał z prawem dyrektorowi szkoły przysługuje prawo wstrzymania ich wykonania a organowi nadzoru - kuratorowi oświaty, w razie stwierdzenia ich niezgodności z prawem, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego szkołę, prawo uchylenia przedmiotowych uchwał. Stronami w ewentualnie wszczętym postępowaniu z zakresu nadzoru pedagogicznego są dyrektor szkoły, które może je zainicjować wstrzymując wykonanie uchwał, rada pedagogiczna o której uchwałę chodzi oraz kurator jako organ nadzoru pedagogicznego. Kurator może w ramach nadzoru stosować tylko te środki i w tylko w tym trybie, który jest określony w przepisach ustawy. Stroną w postępowaniu nadzorczym nie są osoby trzecie, w tym przypadku rodzice. Oznacza to, że nie mogą oni skutecznie domagać się podjęcia przez kuratora określonych środków nadzorczych (patrz: wyrok NSA z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt. I OSK 105/05). Oznacza to, że Kurator nie miał obowiązku uwzględnienia wniosku skarżącego unieważnienia uchwały Rady Pedagogicznej, ani ustosunkowania się do tak zgłoszonego żądania. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się także w postępowaniu organów orzekających w sprawie istotnego naruszenia przepisów prawa procesowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji