III SA/Lu 1159/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Asesor WSA Agnieszka Kosowska, , po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "organ" lub "SKO") odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2014 r., nr [...], którą Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej jako "organ I instancji") odmówił przyznania P. D. (dalej jako "skarżący") stypendium szkolnego na okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że decyzją z [...] września 2014 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił przyznania skarżącemu stypendium szkolnego na okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ucznia, obliczanego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) w związku z art. 90d ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Organ wskazał, że w dniu 12 kwietnia 2019 r. M. D., działając w imieniu syna P. D. na podstawie pełnomocnictw z 14 sierpnia 2012 r. i 23 sierpnia 2013 r., złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji odmawiającej przyznania stypendium szkolnego dla P. D. na okres 2013/2014. W piśmie z 5 czerwca 2019 r. wniosła o potraktowanie wyżej wymienionego pisma jako wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji. Z treści tego pisma oraz kolejnych pism kierowanych w okresie od czerwca 2019 r. do sierpnia 2019 r. do Kolegium wynikało, że wymieniona decyzja jest kwestionowana jako wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa oraz na podstawie fałszywych dowodów. Podstawowy zarzut podniesiony w stosunku do decyzji to błędne ustalenie stanu liczebnego rodziny na skutek niezaliczenia do składu rodziny córki E. , a także nieprawidłowe ustalenie wysokość dochodu rodziny z powodu pominięcia niższego dochodu wykazywanego w oświadczeniach pełnomocnika i uwzględnienie innej kwoty w oparciu o własne ustalenia organu. Postanowieniem z 3 sierpnia 2020 r. (w zaskarżonej decyzji organ wskazał datę 20 sierpnia 2020 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wszczęło na wniosek strony postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2014 r. Nr [...] Odnosząc się do sprawy organ stwierdził, że powyższa decyzja organu I instancji nie została obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium wskazało, że decyzja ta wydana została na podstawie art. 90d ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który uzależnia przyznanie stypendium szkolnego od spełnienia warunku kryterium dochodowego obliczanego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), obowiązującym od dnia 1 października 2012 r., zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, stanowiące miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniającą do ubiegania się o stypendium szkolne określone jest na kwotę 456 zł. Organ ustalił, że łączny dochód sześcioosobowej rodziny stanowił kwotę 3 675,99 zł, a w przeliczeniu na osobę była to kwota 612,66 zł, przekraczająca kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, co zadecydowało o odmowie prawa do świadczenia. W lipcu 2013 r. rodzina uzyskała dochód, na który składało się wynagrodzenie J. D. ustalone na podstawie zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę w dniu 12 sierpnia 2013 r. w wysokości netto za lipiec 2013 r. - 2 747,88 zł (wysokość brutto 3 870 zł pomniejszona zastała o składki na: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie rentowe, ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne potrącanej z wynagrodzenia pracownika i z zaliczki na podatek dochodowy i wyniosła 2 747,88 zł). Ponadto na dochód rodziny składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 173,11 zł, zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w kwocie 602,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł, co łącznie stanowiło 3 675,99 zł, a w przeliczeniu na osobę 612,66 zł. Organ wyjaśnił, mając powyższe na względzie, że nie został spełniony warunek kryterium dochodowego, wynoszącego 456 zł. SKO wskazało, że skład rodziny ustalony został na podstawie oświadczenia M. D. z 23 sierpnia 2013 r., w którym wymieniony został jej mąż - J. D. oraz czworo dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D.. Oświadczenie dołączone zostało do wniosku o przyznanie stypendium szkolnego. Odnosząc się do zarzutów dotyczących fałszowania przez organ dowodów poprzez wprowadzenie w błąd przy składaniu dokumentów, organ stwierdził, że zarzuty te poparte stosownym wyrokiem karnym mogą stanowić wyłącznie podstawę do wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Kolegium podkreśliło, że decyzja organu I instancji z [...] września 2013 r., Nr [...] odmawiająca stypendium szkolnego na okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. dla uczniów: P. D., P. D., R. D., A. D. jak i decyzja Kolegium z [...] listopada 2013 r., Nr [...] poddane zostały ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie III SA/Lu 960/13. Organ wskazał, że pomimo stwierdzenia przez sąd wyrokiem z 15 kwietnia 2014 r. nieważności decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium szkolnego P. D. i P. D., z powodu błędnego skierowania decyzji do M. D., która nie była stroną postępowania, należy jednak zauważyć, że kwestia liczby osób w rodzinie M. D. jak i wysokości uzyskiwanego przez rodzinę dochodu była przedmiotem kontroli sądu, przy czym sąd uznał za bezzasadne przedstawiane w tym zakresie zarzuty, decydujące o prawie do stypendium szkolnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] września 2020 r. wniósł P. D., w imieniu którego jako pełnomocnik działała M. D.. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano kwotę dochodu na osobę w rodzinie, pomimo udowodnienia, że była ona niższa niż kwota kryterium dochodowego. Skarżący wskazał również na brak w zaskarżonej decyzji odniesienia do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2020 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 455/19. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę. W zakreślonym terminie skarżący nie złożył wniosku z żądaniem przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] września 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania P. D. stypendium szkolnego na okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. Stwierdzenie nieważności decyzji, obok instytucji wznowienia postępowania i przyczyn uchylenia i zmiany ostatecznych decyzji, należy do tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania. Przesłanki stwierdzenia nieważności wymienione są w art. 156 § 1 k.p.a. i nie podlegają wykładni rozszerzającej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzone jest w trybie nadzoru i organ administracji ma obowiązek rozpatrzyć sprawę jedynie w granicach zakreślonych przepisem art. 156 k.p.a. Oznacza to, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione enumeratywnie w art. 156 k.p.a., gdyż stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W niniejszej sprawie skarżący jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podnosząc, że spełniał kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o stypendium szkolne. Skarżący zarzucił błędne ustalenie składu rodziny, pominięcie córki M. D. – E. jako członka rodziny, a w konsekwencji wadliwe ustalenie dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie. W sytuacji uwzględnienia w składzie rodziny córki M. D. – E. , kwota dochodu na osobę w rodzinie byłaby niższa niż kwota kryterium dochodowego. O rażącym naruszeniu prawa, o którym w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., możemy mówić, gdy występuje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Jest ono z reguły wyrazem ewidentnego i łatwo dostrzegalnego błędu w interpretowaniu prawa. Przy ocenie zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, organ administracji bada stan faktyczny i prawny z daty wejścia jej do obrotu prawnego. Obowiązkiem organu jest więc wyłącznie ocena kwestii prawnych, przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji, a organ nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że stanowisko organu co do braku zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa jest trafne. Materialnoprawną podstawę decyzji od odmowie przyznania skarżącemu stypendium szkolnego na okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. stanowiły przepisy art. 90d ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz świadczeń pieniężnych pomocy społecznej (Dz. U z 2012 r., poz. 823). Zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Przyznanie stypendium szkolnego uzależnione jest od spełnienia warunku kryterium dochodowego. W myśl bowiem art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Według zaś art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Skarżący zarzuca, że decyzja jest nieważna, ponieważ nieprawidłowo został obliczony dochód rodziny oraz stan osobowy rodziny. W ocenie skarżącego organ miał możliwość przyznania świadczenia, gdyby uwzględnił w składzie rodziny także córkę małżonków D. – E. Wówczas kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uprawniające do świadczenia byłoby spełnione. Zarzuty skarżącego są nieuzasadnione. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zarzuty dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych nie stanowią rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w dacie wydawania decyzji wskazane wyżej przepisy, odmawiając stypendium szkolnego z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. Dochód rodziny organy ustaliły zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jak słusznie ponadto zauważa organ, kwestia składu osobowego rodziny i dochodu rodziny została rozważona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie III SA/Lu 960/13, w którym to wyroku sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie. W tej sytuacji organ prawidłowo, na podstawie art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, art. 8 ustawy o pomocy społecznej oraz zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), obowiązującym od dnia 1 października 2012 r. ustalił, że kwotą uprawniającą do przyznania stypendium szkolnego była kwota 456 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie skarżącego był wyższy. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że dokonanie przez organ ustaleń na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z obszernych akt administracyjnych sprawy wynika, że we wcześniejszych latach skarżący, w imieniu którego występowała M. D., korzystał już ze świadczeń rodzinnych, a zatem kryteria udzielenia wsparcia musiały być stronie znane. W związku z powyższym Kolegium prawidłowo oceniło, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła wada kwalifikowana decyzji z 18 września 2014 r. uzasadniająca stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wbrew zarzutom skargi, organ nie pominął wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w dniu 16 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 455/19. Wskazanym wyrokiem, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] lipca 2019 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] września 2014 r. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, podstawą uchylenia postanowienia było zagadnienie legitymacji strony żądającej wszczęcia postępowania. Sąd za błędne uznał ustalenia organu, że wniosek z 12 kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2014 r. pochodził od M. D., stwierdzając, że M. D. działała jako pełnomocnik swojego pełnoletniego syna – P. D. – i to w jego imieniu, na podstawie pełnomocnictwa z dnia 14 sierpnia 2012 r. i z dnia 23 sierpnia 2013 r., wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji. W wykonaniu powyższego wyroku Kolegium wszczęło postanowieniem z 3 sierpnia 2020 r. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] września 2014 r., wskazując jako wnioskodawcę skarżącego P. D.. Skarżącego prawidłowo również wskazano jako adresata zaskarżonej decyzji. Kolegium w istocie nie wspomniało w treści decyzji o wyżej wymienionym wyroku WSA w Lublinie, brak odniesienia się do tego wyroku nie miał jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Podsumowując stwierdzić jeszcze raz należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, nie wystąpiła bowiem wada kwalifikowana decyzji z [...] września 2014 r. określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wyjaśnia wyczerpująco zarówno podstawę faktyczną, jak i prawną rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.