III SA/Lu 116/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., w związku z art. 76 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Starosty; utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ I instancji ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] zobowiązał M. G. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 2.480 zł, ze względu na nieukończenie z własnej winy szkolenia "spawacz elektryczno-gazowy", na które został skierowany przez urząd pracy. W dniu [...] maja 2006 r. do urzędu pracy wpłynęła prośba M. G. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, w której podał, że głównym powodem rezygnacji ze szkolenia była choroba córki, bezrobocie żony i fakt skierowania jej na szkolenie. Powiatowa Rada Zatrudnienia w opinii wydanej na zlecenie organu I instancji, zaproponowała umorzenie 50% należności głównej i rozłożenie pozostałej kwoty na 10 miesięcznych rat. W tych okolicznościach organ I instancji decyzją z dnia [...] orzekł o umorzeniu 50% z kwoty 2.480 zł, co stanowi 1.240 zł nienależnie pobranego świadczenia i jednocześnie pozostałą sumę 1.240 zł rozłożył na 10 miesięcznych rat, począwszy od miesiąca lutego 2007 r. Organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Niewątpliwie sytuacja rodzinna i materialna odwołującego się jest trudna. Posiada on niepełnosprawną od urodzenia 12-letnią córkę. Jego żona E. od kilku lat jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy. W okresie od 05.11.2004 r. do 04.02.2005 r. odbywała przygotowanie zawodowe w miejscu pracy, natomiast od 02.01.2006 r. do 31.01.2006 r. uczestniczyła w szkoleniu organizowanym przez PUP "krawiec i szwaczka". Ostatnio uczestniczyła także w przygotowaniu zawodowym jako szwaczka w zakładzie krawieckim w okresie od [...].02.2006 r. do [...].07.2006 r. Zdaniem organu odwoławczego, wysokość umorzenia 50% kwoty zadłużenia jest znaczna, a pozostałą do spłaty kwotę 1.240 zł organ I instancji rozłożył na 10 rat miesięcznych, płatnych w wysokości 124 zł. Mając na uwadze wiek odwołującego się, wykształcenie, zawód najdłużej wykonywany (kierowca), istnieje duże prawdopodobieństwo podjęcia przez niego i jego żonę pracy, a w związku z tym, istnieje realna szansa na spłatę należności w formie ratalnej. Ukończenie szkolenia "spawacz elektryczno-gazowy", na które M. G. został skierowany przez urząd pracy, podniosłoby znacznie jego kwalifikacje zawodowe, a tym samym zwiększyłoby szanse na znalezienie pracy. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. G., wnosząc o "całkowite umorzenie należności w kwocie 2.480 zł". W uzasadnieniu skargi opisał trudną sytuację materialną i rodzinną. Oboje z żoną są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z dorywczej pracy skarżącego oraz z zasiłku z opieki społecznej w wysokości 195,80 zł. Problemem jest choroba córki oraz opieka nad 78-letnim ojcem, który wymaga stałego leczenia. Skarżący był na kursie tylko kilka godzin. Na drugi dzień zrezygnował, gdyż dowiedział się wówczas, że kurs będzie trwał 3 miesiące, a tego nie mógł uwzględnić w swojej sytuacji rodzinnej, o czym poinformował PUP. Urząd pracy powiadomił go telefonicznie o kursie, podczas gdy kurs już trwał, przez co nie był on w pełni zorientowany co do warunków uczestnictwa. Zdaniem skarżącego zachowanie urzędników jest wobec niego aroganckie, nie uwzględnia się jego sytuacji materialnej i rodzinnej, a sprawy rozstrzyga wyłącznie przez pryzmat "suchych" przepisów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma weryfikacja twierdzenia organu odwoławczego, że decyzja z dnia [...] Nr [...] wydana z upoważnienia Starosty jest ostateczna oraz, że postępowanie pierwszoinstancyjne zakończone decyzją z dnia [...] Nr [...] wydana z upoważnienia, zostało wszczęte na wniosek M. G. z dnia 5 maja 2006 r. " o umorzenie nienależnych świadczeń" Zauważyć należy, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] została doręczona M. G. w dniu [...] kwietnia 2006 r. (k.28 akt administracyjnych). W dniu [...] maja 2006 r. (k.25 akt administracyjnych) wpłynęło do organu I instancji podanie skarżącego, adresowane "Do Pana Wojewody, za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy". Stwierdzić trzeba, że dzień [...] maja 2006r. był ostatnim dniem terminu do złożenia odwołania od rzeczonej decyzji. Data złożenia owego podania, jego adresat oraz treść w zasadzie wskazują, że jest to odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Sformułowanie: "Zwracam się z uprzejmą prośbą o umorzenie mi kwoty w wysokości 2.480 zł (...)", zostało zredagowane przez skarżącego, który nie będąc prawnikiem prezentuje niską świadomość prawną. Stosownie bowiem do art. 128 k.p.a. – odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, że z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jeżeli natomiast organy miały wątpliwości, czy podanie z dnia [...] maja 2006 r. należy traktować jako odwołanie, czy też jako wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, złożony w trybie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) zwanej dalej ustawą, powinny wezwać M. G. do złożenia stosownego oświadczenia w terminie 7 dni pod rygorem skutków określonych w k.p.a. Niewyjaśnienie powyższej kwestii oznacza, że zaskarżona do sądu decyzja organu II instancji zapadła z naruszeniem art. art. 7, 8 i 9 k.p.a., a w konsekwencji z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli bowiem po wyjaśnieniu powyższej kwestii okazałoby się, że podanie z dnia [...] maja 2006 r. stanowi odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] kwietnia 2006 r., wówczas organ II instancji powinien wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 138 § 1 pkt 2, tj. uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W takiej sytuacji należy akta administracyjne zwrócić organowi I instancji, celem ewentualnego zastosowania art. 132 k.p.a., bądź art. 133 k.p.a., a po ponownym otrzymaniu akt administracyjnych – rozpoznać odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 19 kwietnia 2006 r. Jeśli natomiast skarżący wyrazi jednoznaczną wolę, aby podanie z dnia [...] maja 2006 r. potraktować jako wiosek o umorzenie "nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego", wówczas " odżyje" decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] stycznia 2007 r. i zajdzie konieczność rozpoznania na nowo odwołania z dnia [...] stycznia 207r. Wobec treści wyroku, niecelowa jest merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji. Godzi się jedynie zauważyć, że w owej decyzji brak jest ustaleń wymaganych przepisem art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy, tj. czy dochodzenie należności mogłoby pozbawić skarżącego i osoby pozostające na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania, co i tak skutkowałoby jej uchyleniem, z uwagi na naruszenie art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.