III SA/Lu 1198/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Następnie w dniu 17 sierpnia 2016 r. nadesłał wypełniony przez skarżącą urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżąca podniosła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, ponieważ ma na utrzymaniu rodzinę - niepracującego męża i dwoje małoletnich dzieci. Skarżąca wskazała, że chociaż dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wzrósł do kwoty [...] zł w 2015 r., to jednakże było to skutkiem redukcji zatrudnienia pracowników do 3 osób. Ponadto musi spłacać pożyczkę w kwocie [...] zł, zaciągniętą na prowadzenie działalności gospodarczej. Poniosła również koszty obrońcy z wyboru w postępowaniach karno-skarbowych. Chociaż część tych postępowań zakończyła się jej uniewinnieniem lub umorzeniem postępowania, to nie zostały jej jeszcze zwrócone poniesione przez nią koszty. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem dzieci, a w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł), nieruchomość rolna o pow. [...] ha (niewykorzystywana rolniczo) oraz samochód marki [...] (r. prod. [...] o wartości ok. [...] zł). Skarżąca podała, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie, natomiast mąż jest rencistą, jego świadczenie rentowe wynosi [...] zł. Jako stałe miesięczne wydatki wskazała: spłatę raty pożyczki hipotecznej [...] zł + [...] zł co kwartał, wynagrodzenia pracowników [...] zł; energia elektryczna [...]-[...] zł, woda ok. [...] zł, opał [...] zł rocznie, wywóz śmieci [...] zł, telefony [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł za kwartał, czynsz najmu za bar [...] zł. Do wniosku strona załączyła zeznania podatkowe: PIT-36L, PIT/B za 2015 r. oraz podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku opłacenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Podnieść ponadto należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który wynosi [...] zł tj. połowę wpisu sądowego od skargi - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, w związku z czym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W świetle okoliczności przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i wynikających z nadesłanych dokumentów, skarżącej do takich osób nie można zaliczyć. Skarżąca wraz z rodziną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolną o pow. [...] ha) i ruchomy (samochód osobowy o wartości ok. [...] zł). Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której przychód w 2015 r. wyniósł [...] zł, a dochód po odliczeniach [...] zł (PIT-36L). Obecnie skarżąca uzyskuje dochód z działalności w kwocie [...] zł netto, a do dochodu rodziny należy również zaliczyć kwotę świadczenia rentowego jej męża w wysokości [...] zł netto. Łączny miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę [...] zł netto. Natomiast wykazane przez skarżącą miesięczne wydatki stanowią łącznie kwotę ok. [...] – [...] zł, nie licząc wydatków ponoszonych kwartalnie z tytułu spłaty pożyczki hipotecznej i podatku od nieruchomości. Zauważyć jednak należy, że większość podanych przez skarżącą zobowiązań finansowych (spłata rat pożyczki hipotecznej zaciągniętej na potrzeby prowadzonej działalności, koszt najmu lokalu, wynagrodzenia pracowników, podatek od nieruchomości) są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a więc nie mogą być traktowane jako koszty utrzymania koniecznego skarżącej i jej rodziny. Z kolei pozostałe wykazane przez skarżącą wydatki, które można zaliczyć jako koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącej (energia elektryczna, woda, opał, wywóz śmieci, telefony) zamykają się kwotą ok. [...] – [...] zł. Porównanie wielkości dochodu skarżącej do wykazanych wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym prowadzi do wniosku, że skarżącej pozostają znaczne środki finansowe, które może przeznaczyć na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. W ocenie referendarza, spłata pożyczki w kwocie [...] zł miesięcznie + [...] zł kwartalnie, zaciągniętej na cele prowadzonej działalności gospodarczej, świadczy o możliwościach płatniczych skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Ponadto brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Dokonując oceny zdolności płatniczych skarżącej należy również mieć na uwadze, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości budynkowej i gruntowej. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego, istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Oceny tej nie zmienia podnoszona przez stronę okoliczność, że nieruchomość rolna jest przez skarżącą niewykorzystywana rolniczo. Nie jest to bowiem równoznaczne z tym, że skarżąca z tytułu jej posiadania nie może uzyskać żadnych korzyści finansowych, czy chociażby pożytków rolnych, szczególnie jeśli uwzględnić charakter posiadanej nieruchomości. Zdaniem referendarza, biorąc pod uwagę majątek skarżącej, wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, miesięczne dochody netto, regulowanie na bieżąco zobowiązań prywatnoprawnych (spłata pożyczki hipotecznej), a ponadto uwzględniając fakt korzystania przez skarżącą z usług profesjonalnych pełnomocników, skarżąca posiada, bądź mogła zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.