III SA/Lu 120/10
WyrokWSA w Lublinie2010-06-24
Skład orzekający: Marek Zalewski, Jerzy Drwal, Jadwiga Pastusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy dotyczące doręczania pism procesowych i wznowienia postępowania, gdy strona twierdzi, że nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy z powodu wadliwego doręczania korespondencji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy (Wojewoda) prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania i odmowy uchylenia decyzji. Pomimo wadliwości procesowych w doręczaniu korespondencji przez organ pierwszej instancji, które mogły skutkować brakiem udziału strony w postępowaniu bez jej winy, nie miały one wpływu na merytoryczną poprawność wydanych decyzji. W związku z tym, organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia wcześniejszych decyzji, stosując art. 146 § 2 KPA, co skutkowało utrzymaniem w obrocie prawnym pierwotnych decyzji Starosty.Stan faktyczny
Skarżący K. K. został zarejestrowany jako bezrobotny i przyznano mu prawo do stypendium. Następnie podjął zatrudnienie i wyrejestrował się. Po pewnym czasie organ pierwszej instancji (Powiatowy Urząd Pracy) wznowił postępowanie i wydał decyzje uchylające poprzednie rozstrzygnięcia, odmawiające uznania skarżącego za bezrobotnego oraz nakazujące zwrot nienależnie pobranego stypendium. Skarżący zarzucił wadliwe doręczanie korespondencji, co uniemożliwiło mu udział w postępowaniu bez własnej winy. Organ odwoławczy (Wojewoda) uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia wcześniejszych decyzji, uznając wadliwość doręczeń, ale jednocześnie stwierdził, że nie miały one wpływu na merytoryczną poprawność pierwotnych decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych dotyczących osoby bezrobotnej oddala skargę.
Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący K. K. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w P. w celu zarejestrowania się jako bezrobotny. Na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów i złożonych oświadczeń organ I instancji decyzją z dnia [..] lutego 2008 r. orzekł o nabyciu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Z dniem [...] marca 2008 r. skarżący rozpoczął – na podstawie skierowania udzielonego przez PUP w P. - odbywanie przygotowania zawodowego w [...] Oddział Regionalny L. Od tego dnia przyznano skarżącemu prawo do stypendium w wysokości 140 % zasiłku dla bezrobotnych. Stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego u pracodawcy skarżący pobrał za okres od [...]marca 2008 r. - [...] lipca 2008 r.
W dniu [...] sierpnia 2008 r. skarżący zgłosił się w PUP w P., celem wyrejestrowania się z ewidencji osób bezrobotnych z powodu podjęcia pracy, na dowód czego okazał umowę o pracę, na podstawie której został zatrudniony na czas określony od [...] sierpnia 2008 r. do [...] lutego 2009 r. w [...]w Warszawie Oddział w P.
Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. wynikało, że skarżący oświadczył tego dnia, iż zmienił zameldowanie oraz dowód osobisty.
Na podstawie uzyskanej z Urzędu Gminy w K. informacji z dnia [...] sierpnia 2008 r. organ ustalił, że adresem pobytu stałego skarżącego w okresie od [...] maja 1982 r. do [...] stycznia 2008 r. był K., ul. L., zaś od dnia[...] stycznia 2008 r. skarżący posiadał zameldowanie na pobyt stały w L. przy ul. P. [...].
W związku z pozyskaną informacją, Powiatowy Urząd Pracy w P. wydał w dniu [...]września 2009 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. dotyczącą nabycia przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz odmowy przyznania skarżącemu prawa do zasiłku.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. (znak: [...]) organ l instancji orzekł o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2008 r., mocą której skarżący nabył status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku oraz jednocześnie orzekł o odmowie uznania skarżącego za bezrobotnego od dnia [...] lutego 2008 r. z powodu nie spełniania wymogów ustawowych. Decyzja wysłana została pocztą na adres zameldowania stałego w L. przy ul. P. [...] i po dwukrotnym awizowaniu zwrócona nadawcy przez pocztę z adnotacją: Zwrot - nie podjęto w terminie.
Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia .2009 r.(znak [...]), poprzedzoną zawiadomieniem o wszczęciu postępowania oraz postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. o wznowieniu postępowania w stosunku do decyzji z dnia [...] marca 2008 r., organ uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2008 r. na podstawie której skarżący nabył od dnia [...] marca 2008 r. prawo do stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego u pracodawcy oraz jednocześnie orzekł o odmowie przyznania skarżącemu od dnia [...] marca 2008 r. prawa do stypendium z powodu nie spełniania wymogów ustawowych.
Następnie decyzją z dnia[...] kwietnia 2009 r. (znak: [...]), poprzedzoną zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2009 r. o wszczęciu postępowania, organ l instancji orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] marca 2008 r. do [...] lipca 2008 r. w wysokości [...] zł brutto.
Te dwie przesyłki także wysłane zostały na adres zameldowania stałego w L. przy ul. P. [...] i po dwukrotnym awizowaniu zwrócono je nadawcy jako nie podjęte przez adresata w terminie.
W dniu [...] czerwca 2009 r. skarżący zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w P., celem zapoznania się z aktami sprawy, a następnie złożył w dniu [...] czerwca 2009 r. w tym Urzędzie wniosek o wznowienie postępowania w stosunku do trzech w/w decyzji ostatecznych organu l instancji z dnia [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. z powodu niemożności uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, ewentualnie o uchylenie tych decyzji w trybie art. 154 Kpa, a w przypadku nie skorzystania z tych możliwości o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanych decyzji.
W wyniku rozpoznania w/w wniosku o wznowienie postępowania, organ l instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. (znak: [...]) orzekł o odmowie wznowienia postępowania w stosunku do powyższych własnych decyzji ostatecznych z dnia [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.
Decyzja ta, po wniesieniu przez skarżącego odwołania, została przez organ odwoławczy uchylona w całości decyzją z dnia [...] października 2009 r. (znak: [...]), a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Organ l instancji, ponownie rozpatrując sprawę, wydał w dniu [...] listopada 2009 r. zawiadomienie o prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz postanowienie o wznowieniu postępowania w stosunku do w/w własnych decyzji ostatecznych, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. (znak: [...]) orzekł o odmowie uchylenia:
- decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2008 r. dotyczącej odmowy uznania skarżącego za bezrobotnego od dnia [...] lutego 2008 r. z powodu niespełnienia wymogów ustawowych, z powodu braku podstaw do jej uchylenia;
- decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu od dnia [...]marca 2008 r. prawa do stypendium z powodu niespełnienia wymogów ustawowych, z powodu braku podstaw do jej uchylenia;
- decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2009r. dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia za okres od [...] marca 2008 r. do [...] lipca 2008 r. w wysokości [...] zł brutto, z powodu braku podstaw do jej uchylenia.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Wojewody L., zarzucając, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 42 i 44 k.p.a.
Decyzją z dnia [...]lutego 2010 r. organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 146 § 2 i art. 151 § 2 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylił w całości skarżoną decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2009 r. oraz odmówił uchylenia :
- decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2008 r. dotyczącej odmowy uznania skarżącego za bezrobotnego od dnia [...] lutego 2008 r. z powodu niespełnienia wymogów ustawowych, z powodu braku podstaw do jej uchylenia;
- decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu od dnia [...] marca 2008 r. prawa do stypendium z powodu niespełnienia wymogów ustawowych, z powodu braku podstaw do jej uchylenia;
- decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2009 r. dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] marca 2008 r. do [...] lipca 2008 r. w wysokości [...] zł brutto, z powodu braku podstaw do jej uchylenia
- na skutek wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda L. stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w stosunku do trzech decyzji ostatecznych organu I instancji z dnia [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009r. oraz [...] kwietnia 2009 r. z powodu niemożności uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy.
Podając przyczynę wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Wojewoda wyjaśnił dalej, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a.
Zaznaczył przy tym, że wznowienie postępowania z powodu braku udziału strony bez jej winy w postępowaniu następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też nie.
Po wydaniu postanowienia z dnia [....] listopada 2009r. o wznowieniu postępowania, organ I instancji zbadał, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i w wydanej w dniu [...] listopada 2009 r. decyzji stwierdził, że skarżący był w sposób prawidłowy zawiadomiony o prowadzonych postępowaniach. Doręczenie zawiadomień i wydanych decyzji, wysłanych na posiadany przez skarżącego od dnia [...] stycznia 2008 r. adres zameldowania na pobyt stały w L. przy ul. P., nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a., wobec niemożności doręczenia ich w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.
W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że wprawdzie zaistniał fakt niebrania przez skarżącego Pana udziału w postępowaniu, jednakże nie można stwierdzić, że wystąpił w tym przypadku brak winy strony. Zatem, zdaniem organu I instancji, przyczyna wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. rzeczywiście nie wystąpiła.
Stanowiska organu I instancji nie można podzielić.
Nie można bowiem pominąć argumentacji odwołującego się, który w odwołaniu stawia zarzut, że "Powiatowy Urząd Pracy w P. kierował do niego korespondencję wyłącznie na adres zameldowania stałego w L., a nie na wskazany w karcie rejestracyjnej adres do korespondencji, którym był adres w K., ani zgodnie z art. 42 Kpa, w miejscu zamieszkania lub pracy".
Należy przy tym podkreślić, że organowi I instancji mógł nie być znany faktyczny adres zamieszkania skarżącego wobec zmiany zameldowania stałego, przynajmniej z akt sprawy to nie wynika, tak więc ten zarzut należy uznać za chybiony.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdza, że skoro [...] lutego 2008 r. w dniu rejestracji w PUP w P., skarżący podał adres zameldowania na pobyt stały oraz adres do korespondencji w K. przy ul. L., to zmiana meldunku stałego na L., ul. P. pociągała za sobą skutek w postaci zmiany adresu do korespondencji, także na adres w L. Zdaniem organu, takie adnotacje zawarte w karcie rejestracyjnej stwarzały podstawę do uznania, że adres do korespondencji jest tożsamy z adresem zameldowania, toteż organ nie miał prawa kierować do skarżącego korespondencji na adres, pod którym już skarżący zameldowania nie posiadał.
W ocenie organu odwoławczego, takie stanowisko organu I instancji i wysnute wnioski nie są zasadne.
Na uznanie zasługuje natomiast argument odwołującego się, że PUP w P. powinien był zastosować przede wszystkim tryb doręczenia zgodny z art. 42 k.p.a. a nie opierać się na trybie doręczenia określonym w art. 44 k.p.a., który powoduje domniemanie skutku doręczenia.
Według przepisu art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przepis ten w paragrafie pierwszym nie ustanawia wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w których doręczenie może nastąpić. Przez "miejsce pracy" należy rozumieć zakład pracy, w którym adresat jest zatrudniony.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. skarżący zawiadomił urząd pracy o podjęciu zatrudnienia w [...] w Warszawie Oddział w P., na dowód okazując umowę o pracę, z której wynikało, że umowa zawarta została na czas określony od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia [...] lutego 2009 r., tak więc organowi I instancji znane było miejsce zatrudnienia skarżącego, co najmniej do dnia [...] lutego 2009 r.
Tym samym należy zgodzić się z odwołującym się, że kierowanie korespondencji wyłącznie na adres zameldowania stałego w L., bez weryfikacji dostępnych danych, czyli podjęcia próby skierowania jej do miejsca zatrudnienia, odwołującego się, spowodowało ten skutek, że nie zostały przez urząd pracy wyczerpane wszystkie możliwości doręczenia przesyłki, o których mowa w art. 42 § 1 k.p.a.
Doręczenie zastępcze, o którym jest mowa w art. 44 k.p.a. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę (§ 1 pkt 1). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Zatem, instytucja doręczenia zastępczego może być stosowana tylko w takiej sytuacji, gdy zachodzi niemożność doręczenia adresatowi pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.
Powiatowy Urząd Pracy w P. nie podjął próby skierowania kolejnych przesyłek do miejsca zatrudnienia skarżącego, pomimo posiadanej w tej sprawie wiedzy oraz w sytuacji, gdy korespondencja kierowana na adres zameldowania stałego w L. wracała do nadawcy z adnotacją: Nie podjęto w terminie.
W świetle powyższych ustaleń budzi istotne wątpliwości skuteczność doręczenia zastępczego przynajmniej dwóch decyzji organu I instancji: z dnia [...] października 2008 r. i z dnia [...] stycznia 2009 r. (zatrudnienie skarżącego miało trwać co najmniej do dnia [...] lutego 2009 r.), a zatem ta wątpliwość przemawia na korzyść skarżącego.
Z powyższych względów, organ odwoławczy stwierdza, że zachodzi - odmiennie niż przyjął to organ I instancji w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. - podstawa wznowieniowa, na którą się skarżący powołuje, wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. czyli niebrania przez skarżącego bez własnej winy, udziału w postępowaniu.
Organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa procesowego w prowadzonym poprzednio postępowaniu przy wysyłaniu zawiadomień o prowadzonym postępowaniu (z [...] września 2008 r., [...] grudnia 2008 r. i [...] lutego 2009 r.) oraz przy wydawaniu decyzji (z [...] października.2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.), ponieważ - jak to wyżej wyjaśniono - uznać należy, że bez własnej winy skarżący nie brał udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
To naruszenie prawa procesowego nie miało jednakże żadnego wpływu na treść podjętych w sprawie merytorycznych rozstrzygnięć, wyrażonych w decyzjach organu I instancji (z [...] października.2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.).
W wyniku przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia, organ I instancji wydał w dniu [...] listopada 2009 r. decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., w której odmówił uchylenia trzech własnych decyzji ostatecznych (z [...] października.2008 r., [...] stycznia 2009 r. i[...] kwietnia 2009 r.) z powodu braku podstaw do ich uchylenia.
Zdaniem organu odwoławczego, podstawą wydania obecnie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowych, tzn. trzech w/w decyzji wydanych w poprzednim postępowaniu, a w stosunku do których obecnie wznowiono postępowanie, powinien być art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym - w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Według art. 146 § 2 k.p.a., nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W komentarzu do art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan LEX 2007 r., tom II, wyd. II) stwierdza się, że przesłanka druga, wynikająca z art. 146 § 2 k.p.a. zakłada, że nie wszystkie wady postępowania administracyjnego mają znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wyjawienie tych wad i ich usunięcie we wznowionym postępowaniu prowadzi często do konstatacji, że pomimo usunięcia tych wad, treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem. W tym wypadku nie uchyla się więc zaskarżonej decyzji, jednak w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie art. 151 § 2 k.p.a. należy wykazać, jakiego naruszenia prawa procesowego dopuścił się organ administracji w poprzednim postępowaniu oraz że naruszenia te nie miały żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, organ winien wykazać, że gdyby nawet uchylił zaskarżoną decyzję z powodów procesowych, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, to podjęte nowe rozstrzygnięcie w sprawie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym, które jest zgodne z prawem materialnym.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2008 r. (znak: LE I. 97121-96a/OS), mocą której organ orzekł o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2008 r., na podstawie której skarżący nabył status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku oraz jednocześnie tą samą decyzją z dnia [...] października 2008 r. orzekł o odmowie uznania skarżącego za bezrobotnego od dnia [...] lutego 2008 r. z powodu niespełniania wymogów ustawowych.
Zgłaszając się do rejestracji w PUP w P. w dniu [...] lutego 2008 r. w karcie rejestracyjnej skarżący podał adres zameldowania na pobyt stały: K., ul. L., podczas gdy - jak później ustalono - zameldowanie to było aktualne do dnia [...] stycznia 2008 r. Od dnia [...] stycznia 2008 r. skarżący posiadał bowiem zameldowanie na pobyt stały w L. przy ul. P.
Stwierdzić zatem należy, że dokonując w urzędzie pracy rejestracji skarżący podał nieprawdziwą informację dotyczącą zameldowania na pobyt stały i ten fakt znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
W prowadzonym następnie przez Powiatowy Urząd Pracy w P. postępowaniu (po ujawnieniu tej informacji), urząd ten stwierdził, że w dniu [...] lutego 2008 r. nie był dla skarżącego urzędem właściwym miejscowo.
W związku z czym - po wznowieniu postępowania (bez udziału skarżącego, co jest wadą procesową) - w dniu [...] października 2008 r. organ wydał decyzję, mocą której uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2008 r., na podstawie której skarżący nabył status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku oraz jednocześnie tą samą decyzją orzekł o odmowie uznania skarżącego za bezrobotnego od dnia [...] lutego 2008 r. z powodu niespełniania wymogów ustawowych.
Podany w podstawie prawnej decyzji przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.
Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy wymienia przesłanki dotyczące określenia statusu osoby bezrobotnej, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę (..) zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy (. . .).
Jedną zatem z tych przesłanek, poza szeregiem innych wymienionych w tym przepisie, jest zarejestrowanie się bezrobotnego we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy.
W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., wniesionym w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, skarżący zakwestionował merytoryczne rozstrzygnięcie o odmowie uznania za bezrobotnego (decyzja z dnia [...] października 2008 r.), oświadczając, że stale przebywał w Kurowie, pomimo zmiany zameldowania stałego na adres w L., a zatem organem właściwym ze względu na rzeczywiste miejsce pobytu, przez cały okres był Powiatowy Urząd Pracy w P.
Należy stwierdzić, że ustanowione w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy przesłanki, od spełnienia których zależy uznanie danej osoby za osobę bezrobotną mają charakter materialnoprawny i dotyczy to także wymienionej w tym przepisie przesłanki zameldowania stałego lub czasowego.
Według § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26.11.2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. .U z 2004 r. Nr 262, poz. 2607 ze zm.), bezrobotny zgłasza się, w celu dokonania rejestracji, do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego, a jeżeli nie jest zameldowany - do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania przebywa.
Przepis ten wyraźnie stanowi, że jedynie w przypadku braku zameldowania stałego lub czasowego, właściwy dla bezrobotnego jest ten urząd, na którego obszarze działania przebywa. Natomiast, dla bezrobotnego, który posiada zameldowanie (stałe lub czasowe) do dokonania rejestracji nie jest właściwym ten urząd, na terenie którego faktycznie on przebywa, ale ten urząd, który jest właściwy dla posiadanego meldunku (stałego lub czasowego według wyboru przez bezrobotnego).
Tym samym należy stwierdzić, że rejestrując się w dniu [...] lutego 2008 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. skarżący nie spełniał warunków ustawowych do nabycia statusu osoby bezrobotnej, ponieważ urząd ten nie był w tym dniu właściwym miejscowo dla skarżącego organem zatrudnienia.
Dodać należy, że z akt nie wynika, aby w dniu [...] lutego 2008 r. skarżący posiadał zameldowanie czasowe na obszarze działania PUP w P..
Organ I instancji, wydając zatem w dniu [...] października .2008 r. decyzję o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia [...] lutego 2008 r., wydał tę decyzję zgodnie z prawem.
Kolejne decyzje organu I instancji, tj. decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r., na mocy której organ uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. przyznającą skarżącemu prawo do stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego u pracodawcy oraz jednocześnie orzekł o odmowie przyznania skarżącemu od dnia [...] marca 2008 r. prawa do stypendium oraz decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r., którą organ ten orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od [..] marca 2008 r. do [...] lipca 2008 r. w wysokości [...] zł brutto, były konsekwencją wydania przez ten organ decyzji z dnia [...] października 2008 r. o odmowie uznania skarżącego od dnia [...] lutego 2008 r. za osobę bezrobotną i decyzje te wydane były zgodnie z prawem.
Należy wyjaśnić, że utrata statusu osoby bezrobotnej powoduje utratę prawa do korzystania ze świadczeń Funduszu Pracy.
W tej sprawie organ odwoławczy zastosował przepis art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a. Stwierdza się bowiem, że wadliwość procesowa wydawanych przez organ I instancji decyzji w poprzednio prowadzonym postępowaniu, czyli decyzji (z [...] października.2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.) polegająca na tym, że bez własnej winy skarżący nie brał udziału w postępowaniu, nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie przez ten organ w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W/w decyzje organu I instancji posiadają jedynie wadliwości formalne, natomiast w całości są pozbawione wadliwości materialnych, ponieważ wydane zostały zgodnie z prawem. Oznacza to, że w przypadku uchylenia ww. decyzji (z [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.) musiałyby zapaść wyłącznie decyzje odpowiadające w swej istocie decyzjom dotychczasowym, o czym stanowi art. 146 § 2 k.p.a.
Odnosząc się do wniosku skarżącego "o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w związku z art. 42 § 1 i art. 44 § 1 Kpa zaskarżonych decyzji ", jak formułuje to skarżący we wstępie odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2009 r., należy wyjaśnić, że zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku, gdy zostało wniesione odwołanie, w trakcie postępowania odwoławczego organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156, z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K. zarzucił, że :
- decyzję Wojewody wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10, art. 73, art. 75, art. 81 i art. 89 k.p.a.), gdyż nie przeprowadzono postępowania dowodowego i ograniczono się jedynie do przyjęcia jednostronnych ustaleń organu I instancji poczynionych bez udziału strony;
- decyzja ta zawiera oczywistą sprzeczność pomiędzy ustaleniem, że organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa procesowego przy wysyłaniu zawiadomień przez co strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a konkluzją, iż nie miało to wpływu na wydane decyzje merytoryczne;.
- w toku postępowania dowodowego nie przeprowadzono wnioskowanych przez stronę dowodów z zeznań S. K. i R. K.;
- decyzja jest merytorycznie niesłuszna i niezasadnie restrykcyjna skoro cała sytuacja powinna być uwzględniona na korzyść skarżącego, za czym przemawiają zasady współżycia społecznego, w tym młody wiek skarżącego, brak większego doświadczenia życiowego i praktycznej znajomości procedur administracyjnych.
Skarżący stwierdził, że jest prawdą, że formalnie był zameldowany w L., gdzie jednak nie mieszkał. Wyjaśnił, że mieszkał całe życie w K., co chciał udowodnić zeznaniami w/w świadków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie.
Sąd zważył, co następuje.
Z uwagi na charakter prowadzonego sporu, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli :
1/ dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2/decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3/decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
4/strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5/wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
6/decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
7/zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
8/decyzja został wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Według posiadanych przez Starostę P. informacji na dzień [...] lutego 2008 r. skarżący był zameldowany na pobyt stały w K., ul. L. Powyższy adres był równocześnie adresem do korespondencji. Takie dane wynikały z karty rejestracyjnej bezrobotnego.
Organ ten z urzędu wznowił postępowanie zakończone własną ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. dot. uznania skarżącego za osobę bezrobotną, po powzięciu informacji uzyskanej najpierw od samego skarżącego, że zmienił on adres zamieszkania.
Bezrobotnym jest osoba zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).
Do zadań samorządu powiatu należy wydawanie decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną, przyznaniu lub odmowie przyznania prawa do stypendium (art. 9 ust. 1 pkt 14 litera a/ i b/ cyt. ustawy). W myśl jej art. 33 ust. 4 pkt 1, starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.
Do dnia [...] sierpnia 2008 r. Starosta P. nie wiedział, że skarżący jest osobą zameldowaną na pobyt stały w L. przy ul. P.
Tego właśnie dnia skarżący zgłosił się do tamtejszego Urzędu Pracy celem wyrejestrowania się z powodu podjęcia pracy. Skarżący oświadczył wówczas, że zmienił adres zamieszkania oraz dowód osobisty. Okoliczność tę udokumentowano notatką służbową (k. 25 akt adm.).
W tych okolicznościach wznowienie postępowania z urzędu w sprawie zakończonej wyżej wymienioną decyzją Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. było czynnością prawidłową w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W myśl art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. - wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i skierowaną na adres w L., podany przez skarżącego – Starosta P. uchylił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. i orzekając merytorycznie odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną.
Skarżący utracił status osoby bezrobotnej, a w konsekwencji prawo do świadczeń przewidzianych ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W tym stanie rzeczy Starosta P. słusznie wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. przyznającą skarżącemu prawo do stypendium, a następnie uchylił ją na mocy art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r.( skierowaną na adres w L.) i orzekając merytorycznie odmówił przyznania skarżącemu prawa do stypendium z powodu niespełnienia przez skarżącego wymogów ustawowych.
Decyzja Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (skierowana na adres w L.) nakazująca skarżącemu zwrot nienależnie pobranego świadczenia w okresie od [..] marca 2008 r. do [...] lipca 2008 r. w wysokości [...] zł brutto (w tym stypendium z tytułu przygotowania zawodowego w kwocie [...] zł) znajduje normatywne oparcie w treści art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Powyższy przepis określa, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz przekazaną od tego świadczenia zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania (art. 76 ust. 2 pkt 1) oraz świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń (..) albo w przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 76 ust. 2 pkt 2).
Jak wynika z akt sprawy wznowienie postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Starosty P. z dnia [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. nastąpiło na wyraźne żądanie skarżącego, argumentującego we wniosku z dnia [;...] czerwca 2009 r. (data wpływu wniosku do organu), że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym.
Skarżący wystąpił z powyższym wnioskiem, po tym jak w dniu [...] czerwca 2009 r. zapoznał się osobiście z aktami sprawy w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Skarżący uznał, że w/w decyzje były skierowane na adres, pod którym w ogóle nie przebywał i nie mieszkał.
W przedmiotowym wniosku skarżący wyjaśnił, że mieszka w K.
Rozpoznając po raz pierwszy ten wniosek Starosta P. odmówił wznowienia postępowania (decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r.), a po uchyleniu jej przez Wojewodę w toku kontroli instancyjnej (decyzją z dnia [...] października 2009 r.), postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. wznowił postępowanie w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami z dnia [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r. , a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. – wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i skierowaną na adres w K. – odmówił uchylenia tych decyzji.
W uzasadnieniu Starosta podał między innymi, że zaistniał fakt nie brania przez skarżącego udziału w postępowaniu, jednakże nie można stwierdzić, iż wystąpił w tym przypadku brak winy strony skoro urząd nie miał prawa kierować korespondencji na adres pod którym strona nie posiadała już zameldowania.
Z uzasadnienia rozstrzygnięcia Wojewody wynika, że obrocie prawnym nie powinna funkcjonować ta ostatnia decyzja Starosty zawierająca błędne stanowisko co do podstaw odmowy uchylenia trzech ostatecznych decyzji (z [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.) określających na nowo sytuację prawną skarżącego w świetle przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Wojewoda wyjaśnił, że instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 44 k.p.a. może być stosowana tylko wtedy gdy zachodzi niemożność doręczenia adresatowi pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. Tymczasem organ i instancji zaniechał próby doręczenia skarżącemu korespondencji w miejscu pracy (w I[...] w P).
Wobec tego – zdaniem Wojewody - nie można mówić, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie każdej z trzech ostatecznych decyzji (z [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.), a w konsekwencji o tym, iż nie było przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W tej sytuacji Wojewoda dochodzi do wniosku, że prawidłową podstawą rozstrzygnięcia powinien być przepis art. 146 § 2 k.p.a. określający, że nie uchyla się decyzji w przypadkach, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej, co skutkuje koniecznością uchylenia skarżonej decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2009 r. na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz wydania orzeczenia przewidzianego w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i kończącego postępowanie wznowieniowe.
W ocenie Sądu, argumentacja Wojewody na temat wadliwego trybu doręczania skarżącemu korespondencji (w tym decyzji Starosty) nie zasługiwała na aprobatę, jeśli się weźmie pod uwagę oświadczenie skarżącego złożone w dniu [...] sierpnia 2008 r. w sprawie zmiany adresu zamieszkania (udokumentowane wspomnianą notatką służbową sporządzoną przez pracownika organu). Rzeczą organu było kierować korespondencję na aktualny adres podany przez skarżącego.
Zaskarżona decyzja Wojewody oznacza jednak, że kwestionowane przez skarżącego decyzje Starosty P. (z [...] października 2008 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] kwietnia 2009 r.) pozostają w obrocie prawnym.
W tym stanie rzeczy pozbawioną usprawiedliwionych podstaw skargę należało oddalić na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło