III SA/Lu 1208/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F. G. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. G. C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. F. G. C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O.M. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych. Spółka wskazała, że nie posiada środków pieniężnych mogących być przeznaczonymi na poczet kosztów sądowych, nie posiada środków trwałych, które mogłyby być spieniężone, jedyne środki trwałe, które posiadała to jest automaty do gier zostały w przeważającej części zatrzymane przez urząd celny. Tym samym skarżąca została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej a w konsekwencji zarabiania. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada zdolności kredytowej a jej jedyny wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania spółki. Trudności te występują od dłuższego czasu, co uniemożliwiło skarżącej poczynienie oszczędności na poczet kosztów postępowania sądowego. Kapitał zakładowy skarżącej wynosi 5.000,00 złotych, wartość środków trwałych wynosi 500.850,02 złotych a strata za ostatni rok bilansowy wynosi 167.360,10 złotych. Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu kar pieniężnych w kwocie 1.140.000,00 złotych, zobowiązania wobec kontrahentów z tytułu najmu i dzierżawy wynoszą ponad 100.000,00 złotych zaś tytułem kosztów sądowych w toczących się z udziałem skarżącej postępowaniach sądowych tytułem wpisów sądowych ma uiścić łącznie kwotę 34.400,00 złotych. W aktach sprawy znajduje się sprawozdanie finansowe skarżącej za rok 2013 i 2014, bilans za rok 2013, rachunek zysków i strat za okres od 25 kwietnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., informacje dodatkowe do sprawozdania finansowego za rok 2013 i bilansu za rok 2014, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz upomnienia. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie wskazują na to, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie opłat sądowych. Koszty najmu lub dzierżawy są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. O możliwościach płatniczych skarżącej świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Skarżąca nie wykazała, aby wyczerpała wszelkie możliwości pozyskania środków finansowych umożliwiających jej ponoszenie opłat sądowych. W szczególności nie decyduje o tym oświadczenie wspólnika o wyłączeniu możliwości dokapitalizowania spółki. S. F. G. Club wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Spółka zarzuciła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie pomimo, że zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wniosła o zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu spółka wskazała, że od dwóch lat w swoich sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się. Skala prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwany przychód nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej. Podkreśliła, że zajęty został jedyny jej rachunek bankowy, co w istocie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez działalności gospodarczej. Łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi obecnie 34.400,00 zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to 1.140.000,00 zł. Uiszczenie przez wpisu od skargi oznaczać będzie zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po 15 sierpnia 2015 r., dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a., stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1440 zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (vide postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (vide postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 500.850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 167.360,10 zł. Środki na jedynym rachunku bankowym to 0,00 zł. Spółka dołączyła sprawozdania finansowe za 2013 i 2014 r, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz upomnienia dotyczące uregulowania określonych należności pieniężnych na rzecz urzędów celnych. Ze sprawozdań tych wynika, że zarówno aktywa spółki, jak i jej pasywa uległy powiększeniu tzn. z kwoty 330.392,49 zł w 2013 r. do kwoty 536.474,30 zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona przez spółkę strata, mianowicie z kwoty 149 368,31 zł do kwoty 167.360,10 zł. Według oświadczenia spółki, łączna kwota wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych wynosi 1.140.000,00 zł, zaś łączna kwota wpisów sądowych w sprawach ze skarg na decyzje o wymierzeniu tych kar to 34.400,00 zł. Z analizy dokumentów wynika, że w 2014 r. skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.671.951,29 zł odnotowując stratę brutto 167.360,10. W tym miejscu wyjaśnić należy, że poniesiona strata jest okolicznością niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie. W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (vide postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca poniosła stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma uzyskiwany przychód, ale także wysokość kapitału zakładowego czy wartość środków trwałych. Te pozycje wynoszą odpowiednio 50.000,00 zł i 500.850,02 zł, znacznie przewyższając wartość wpisu w niniejszej sprawie. W świetle powyższych okoliczności brak jest podstaw do uznania, że skarżąca wykazała przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r.