III SA/Lu 123/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić J. J. przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, strona skarżąca w terminie do jego opłacenia wniosła pismo z dnia 20 marca 2008r., w którym zwróciła się m.in. o "umorzenie kosztów wpisu sądowego". Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o prawo pomocy, w związku z czym do strony skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Strona w terminie nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając, iż domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu, strona skarżąca podała, że obecnie przebywa w [...], gdzie pracuje w wymiarze [...] etatu otrzymując wynagrodzenie "ok. [...] zł miesięcznie". Wskazała, że jest jedynym żywicielem rodziny, ma dziewięcioro dzieci, na jej utrzymaniu pozostaje żona i pięcioro dzieci. Ponadto strona wskazała, że jej rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż żona "posiada" jedynie zasiłek rodzinny na troje dzieci oraz okresową pomoc z ośrodka pomocy społecznej. W dalszej części wniosku strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trojgiem małoletnich dzieci oraz że nie posiada żadnego majątku oprócz [...] prawa do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2. Jako źródło utrzymania strona podała świadczenie rentowe w wysokości [...] zł (z którego dokonywane są potrącenia alimentów w kwocie [...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę na [...] etatu w wysokości "ok. [...] zł". Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości strony do poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Strona podając w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, że utrzymuje rodzinę (żonę i pięcioro dzieci), jednocześnie zaprzeczyła temu w kolejnym zdaniu wskazując, że żona posiada jedynie zasiłek rodzinny na troje dzieci i okresową pomoc z ośrodka pomocy społecznej (strona nie podała przy tym rodzaju i wielkości pomocy). Nie zostało zatem wyjaśnione, czy w dyspozycji strony znajduje się kwota pozostała po potrąceniu alimentów, czy też całą kwotę świadczenia rentowego, jak również kwotę wynagrodzenia z tytułu wynagrodzenia strona przekazuje na utrzymanie rodziny. Sprzeczne były również informacje podane przez samą stronę odnośnie wysokości wynagrodzenia za pracę – w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że wynosi ono "ok. [...] zł", natomiast w jego dalszej części, że "ok. [...] zł". W związku z powyższym, pismem z dnia 23 kwietnia 2008r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: zaświadczenia [...] w [...] wykazującego stan środków pieniężnych pozostających w depozycie [...] do dyspozycji strony; zaświadczenia [...] w [...] wykazującego w jakim wymiarze czasu pracy strona jest zatrudniona, w jakiej wysokości otrzymuje wynagrodzenie z uwzględnieniem rodzaju i wysokości potrąceń dokonywanych z tego wynagrodzenia; oświadczenia strony wykazującego jakie kwoty i z jakich środków strona przekazuje miesięcznie na utrzymanie żony i dzieci; oświadczenia strony w zakresie udzielanej żonie i dzieciom pomocy z ośrodka pomocy społecznej przez wskazanie jej rodzaju, wielkości i częstotliwości z jaką jest udzielana. Wezwanie powyższe, jak wynika z potwierdzenia odbioru strona skarżąca otrzymała w dniu 29 kwietnia 2008r. (k- 32 a.s.). Mimo stosownego wezwania, strona nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, ani dodatkowych oświadczeń. Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek z art. 246 ( 1 pkt 2 ciąży na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Strona skarżąca nie wykazała, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Pomimo stosownego wezwania strona nie nadesłała żadnych dokumentów, do złożenia których została wezwana. W ten sposób strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Nie wykonując wezwania z dnia 23 kwietnia 2008r., strona tym samym nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.