III SA/Lu 123/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie WSA Ewa Ibrom,, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu zalesiania gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. K. 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie przyznania pomocy na zalesianie w pomniejszonej wysokości, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek S. K. o przyznanie pomocy na zalesianie (rok 2011) w ramach schematu II - zalesianie gruntów innych niż rolne. We wniosku pomocowym (z uwzględnieniem złożonych korekt) strona ubiegała się o wsparcie na zalesianie z wykorzystaniem sukcesji naturalnej na terenach o korzystnej konfiguracji na powierzchni 0,30 ha - drzewa iglaste i 0,65 ha drzewa liściaste oraz o wsparcie na zabezpieczenie przed zwierzyną - grodzenie 2-metrową siatką metalową powierzchni 0,30 ha, 300 mb. Ponadto wnioskodawca występował o premię pielęgnacyjną dla upraw zakładanych z wykorzystaniem sukcesji naturalnej na 5 lat - na terenach o korzystnej konfiguracji na powierzchni 0,96 ha. W dniu [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków do przyznania pomocy na zalesianie. W dniu [...] maja 2012 r. przeprowadzone zostały czynności kontrolne - wizytacja na miejscu w ramach toczącej się sprawy - zalesianie gruntów rolnych i innych niż rolne. W wyniku wizytacji stwierdzono rozbieżności w ilości sadzonek widniejących na dokumentach zakupu a ilością zalecona w planie zalesienia i zastosowano kod pokontrolny ZGR12 - "Rolnik nie udokumentował zakupu sadzonek". W sekcji XII raportu z czynności kontrolnych widnieje adnotacja inspektora terenowego "Beneficjent posiada dowody zakupu na mniejszą ilość sadzonek sosny, olszy. Zamiast sosny część sadzonek zakupionych to modrzew". W związku z powyższym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli na miejscu wniosku. Początkowa kwota płatności wsparcia na zalesienie wyniosła 4792 zł (1386 zł drzewa iglaste + 3406 zł drzewa liściaste). Konsekwencją stwierdzonych w wyniku kontroli na miejscu nieprawidłowości jest zmniejszenie wsparcia na zalesienie w wysokości 50%. W przypadku premii pielęgnacyjnej zaskarżona decyzja przyznaje premię płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od wykonania zalesienia w wysokości 921,50 zł (0,95 ha x 970 zł), co w całości uwzględnia żądanie strony. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji stwierdził, że pomoc na zalesienie przyznawana jest rolnikowi, który zobowiązał się do wykonania zalesienia gruntów oraz pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Strona w postanowieniu z dnia [...] października 2011 r. o spełnieniu warunków do przyznania pomocy na zalesienie została pouczona o konieczności wykonania zalesienia w terminie oraz zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie zalesienia, natomiast w dniu [...] maja 2012 r. strona złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Organ podkreślił, że przyznawane środki maja charakter publiczny i służą wsparciu określonej działalności rolniczej. Strona składając wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2011 - podpisała go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Jednocześnie zobowiązała się do wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz oświadczyła że znane są mu zasady przyznawania pomocy na zalesianie (sekcja XII Oświadczenia i Zobowiązania). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił uwagę, że organ rozpatrując merytorycznie powyższą sprawę jest związany przepisami prawa. W skardze S. K. podniósł, że zmiana ilości sadzonek posadzonych w stosunku do ilości określonej w planie zalesienia wynikała z braku miejsca na gruncie. Podkreślił, że zachowując żądane w planie odległości pomiędzy sadzonkami na areale 0,66 ha dla 200 sztuk olszy zabrakło miejsca. Dodatkowo z uwagi na brak możliwości zrobienia pasów na areale 0,10 zamiast sosny został posadzony modrzew. Skarżący zaznaczył, że zgodnie z wytycznymi protokołu pokontrolnego dokonał dolesiania jesienią 2012 r., dokupując 200 sztuk olszy, 300 sztuk sosny i 200 sztuk modrzewia, co powoduje, że plan zalesienia został wykonany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Odnosząc się do zarzutów skargi, podniósł, że wskazana przez stronę okoliczność wykonania dolesiania jesienią 2012 r. nie może być uznana za wykonanie zalesienia zgodnie z zatwierdzonym planem. Podkreślono, że zalesienie wykonuje się w terminie wskazanym w planie zalesienia, jednak nie później niż w okresie sadzenia przypadającym na wiosnę roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o pomoc. Skarżący złożył wniosek w dniu [...] sierpnia 2011 r., w którym określił wykonanie sadzenia na jesień 2011 r., natomiast w planie zalesienia określono termin sadzenia na wiosnę 2012 r., dopuszczalny termin jesień 2011 r. Jednocześnie w dniu [...] maja 2012 r. skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania na zalesianie gruntów "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 48 poz. 390 ze zm.; dalej jako rozporządzenie). Stosownie do § 8 ust. 1 pomoc na zalesianie obejmuje: 1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia; 2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia; 3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia. Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 pomoc na zalesianie gruntów innych niż rolne, jest przyznawana rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki został wpisany do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i zobowiązał się do wykonania zalesienia gruntów innych niż rolne: z sukcesją naturalną lub wymagających ochrony z uwagi na funkcje wodochronne lub glebochronne (a), a także pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia (b). W myśl § 11 ust. 2 rolnik wykonuje zalesienie przy użyciu sadzonek drzew i krzewów gatunków rodzimych, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (pkt 1); zgodnie z liczbą sadzonek na hektar i formą zmieszania określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia (pkt 2). W treści załącznika nr 2 do rozporządzenia ustawodawca określił liczbę sadzonek drzew na hektar i formę zmieszania. Dla gatunku sosna liczba sadzonek na hektar wynosi 8-10 tyś., dla modrzewia 1,5-2 tyś, dla dębu 6-10 tyś., a dla innych liściastych 4-6 tyś. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w planie zalesienia dla działki nr [...] opracowanym przez Nadleśnictwo [...] przyjęto, że na powierzchni 0,3 ha zostanie posadzone 3 tyś. sztuk sadzonek sosny, na powierzchni 0,36 ha – 1,8 tyś. sztuk olszy, a na powierzchni 0,30 ha – 2,1 tyś. sztuk dębu. Również wyniki kontroli prawidłowości wykonania powyższego planu zalesienia nie budzą wątpliwości. Producent rolny posiada dowody zakupu 2,3 tyś. sztuk sosny, 0,32 tyś. sztuk modrzewia, 1,5 tyś. szt. olszy czarnej oraz 2,1 tyś sztuk dębu. Na podstawie powyższych ustaleń, organ posiłkując się treścią § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym rolnik zwraca premię pielęgnacyjną za dany rok kalendarzowy lub wsparcie na zalesienie w wysokości, która jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że nie posiada dokumentów - dowodu zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych gruntów przyjął, że wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli na miejscu wniosku. W ocenie sądu takie stanowisko nie może zostać uznane za odpowiadające celom ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.). Zauważyć bowiem należy, że rozporządzenie z dnia 19 marca 2009 r. wydane w wykonaniu art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 cyt. ustawy szczegółowo określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania. Obejmuje więc wszystkie etapy procedury ubiegania się o pomoc finansową, jej przyznawania i zwrotu. W niniejszej sprawie organ ograniczył się do zbadania i oceny jedynie etapu wykonania założeń wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie przez producenta bez zwrócenia uwagi na istotną okoliczność, że plan zalesienia dla działki nr 551/3 opracowany przez Nadleśnictwo [...] zatwierdzony postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2011 r. był niezgodny z wytycznymi załącznika nr 2 do rozporządzenia. Deklaracja producenta w części dotyczącej planów obsadzenia powierzchni 0,3 ha 3 tyś. sztuk sosny przekracza bowiem możliwą ilość sadzonek określoną w załączniku nr 2. A zatem uprawdopodobnioną uznać należy okoliczność, że wykonanie zalesienia zgodnie z planem nie było możliwe do zrealizowania bez niezbędnej korekty. Okoliczność ta jest tym bardziej istotna wobec dowodu z dokumentu – pisma Nadleśnictwa [...] z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzającym wykonanie zalesienia zgodnie z planem zalesienia z dnia [...] lipca 2011 r. (k. 82 akt administracyjnych), do którego to dowodu nie ustosunkował się organ w żadnym zakresie. Reasumując sąd uznał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przedwcześnie uznał, że wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu nieprawidłowości w zakresie posiadanych dowodów zakupu ilości sadzonek niezgodnej z złożeniami planu zalesienia, bez zbadania i ustosunkowania się do braku możliwości jego realizacji w warunkach określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, przy jednoczesnym osiągnięciu celu zalesienia wobec przedstawionego wyżej stanowiska Nadleśnictwa [...]. Przedstawione wyżej uchybienia oznaczają, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Uchybienie to stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania wyjaśniającego – zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267). Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dokona ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej uwagi i oceni, czy skarżący spełnia określone w ustawie przesłanki do przyznania pomocy na zalesianie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.