III SA/Lu 125/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. O. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2005 r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził że podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące trudnych warunków pracy wynikających z pracy w wiejskich szkołach, w zwiększonym wymiarze godzin (26-35 godzin tygodniowo), nie mogą zostać uwzględnione. Organ odwoławczy podkreślił że, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tymczasem z orzeczenia lekarskiego Nr [...] z [...] marca 2004 r. jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia tj. Poradni Chorób Zawodowych WOMP upoważnionej na podstawie § 5 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia do orzekania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, wynika, że u A. O. choroby zawodowej narządu głosu nie rozpoznano. Rozpoznany u skarżącej przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia. Choroby zawodowej u skarżącej nie rozpoznała także jednostka orzecznicza drugiego stopnia tj. Instytut Medycyny Pracy, która przeprowadziła ponowne badania na skutek wniesionego odwołania. Instytut Medycyny Pracy wydał ostateczne orzeczenie Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., w którym potwierdził rozpoznanie jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia i orzekł o braku podstaw do rozpoznania u A. O. choroby zawodowej. Na podstawie wyżej wymienionych orzeczeń Poradni Chorób Zawodowych WOMP oraz Instytutu Medycyny Pracy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o braku podstaw do stwierdzenia u A. O. choroby zawodowej. W dniu [...] stycznia 2005r. A. O. złożyła odwołanie od wyżej wymienionej decyzji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Mając na uwadze powyższe ustalenia organu pierwszej instancji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję, jako zgodną z prawem, w mocy. Na powyższą decyzję organu odwoławczego A. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu skargi podniosła, że przez 40 lat pracowała jako nauczyciel nauczania początkowego w wiejskich szkołach, w łączonych klasach w zwiększonych wymiarze godzin. Trudne warunki pracy: brak pomocy naukowych, problemy z ogrzewaniem sal lekcyjnych spowodowały u skarżącej przewlekłe dolegliwości polegające na utrzymującej się chrypce, suchości i pieczeniu w gardle oraz utracie głosu. Skarżąca podkreśla, że z przeprowadzonych specjalistycznych badań wynika, że stwierdzono u niej nieodwracalne chorobowe zmiany narządu głosu i to powinno stanowić podstawę do stwierdzenia u niej choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy podnieść, iż w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie na celu ocenę działania tego organu. Z tego względu nie może zastępować organu administracji, przeprowadzać postępowania dowodowego w sprawie i wydawać końcowego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie materialną - prawną podstawę orzekania stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzeniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej "narażeniem zawodowym". Biorąc pod uwagę treść cytowanego przepisu, należy stwierdzić, iż chorobą zawodową jest taka choroba, która: 1) wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, 2) spowodowana została (co można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz zgłaszający podejrzenie, sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikiem; w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 rozporządzenia; a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia takiej choroby - państwowy powiatowy inspektor sanitarny (§ 2 ust. 5). Zgodnie z § 5 właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym przepisie. I tak jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, 3) przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; 4) jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są: 1) od orzeczeń wydawanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej w punkcie 1,2 i 4 - przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo - rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; 2) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej, w punkcie 3 - katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo - rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia, pracownik który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne, co oznacza, że pracownik po wydaniu tegoż orzeczenia nie może złożyć ponownego wniosku o dokonanie następnej obdukcji lekarskiej. W niniejszej sprawie ocenę narażenia zawodowego przeprowadziły właściwe organy, a właściwe jednostki orzecznicze wydały stosowne orzeczenia lekarskie dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. I teraz, analizując stan faktyczny sprawy należy podać, iż wyniki oceny narażenia zawodowego wskazują, iż skarżąca przez czterdzieści lat (od 1961 roku do 2001 roku) pracowała na stanowisku nauczyciela, a praca ta narażała ją na nadmierny wysiłek głosowy. Mając na uwadze stanowisko i warunki pracy skarżącej, w przedmiotowej sprawie organy sanitarne przeprowadziły postępowanie w kierunku rozpoznania u niej jednej z przewlekłych chorób zawodowych narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, zamieszczonych w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego wcześniej rozporządzenia. W punkcie tym wymieniono następujące choroby: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Jest to zamknięty katalog chorób, których rozpoznanie uzasadnia stwierdzenie, przy odpowiedniej ocenie narażenia zawodowego, istnienia choroby zawodowej. W wydanych następnie orzeczeniach lekarskich, po przeprowadzeniu odpowiednich badań, podano następujące rozpoznania choroby, na jaką cierpi skarżąca: orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Poradni Chorób Zawodowych rozpoznano u niej "przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani", zaś ostatecznym orzeczeniem jednostki odwoławczej, Instytutu Medycyny Pracy, Przychodni Chorób Zawodowych rozpoznano "przewlekły prosty nieżyt krtani z objawami dysfonii hiperfunkcjonalnej oraz przewlekły suchy nieżyt gardła". Porównując jednostki chorobowe wymienione w orzeczeniach lekarskich w tej sprawie do jednostek wymienionych wcześniej, stwierdzić należy, że żadna z nich nie jest zamieszczona w wykazie chorób zawodowych. Dlatego też, niezależnie od wyniku postępowania epidemiologicznego, dotyczącego oceny narażenia zawodowego, organy sanitarne, będąc związane orzeczeniami lekarskimi, w których nie rozpoznano u A. O. żadnej z jednostek zamieszczonych w wykazie chorób zawodowych, nie mogły stwierdzić u niej choroby zawodowej. Jak bowiem podkreślono wcześniej, dla stwierdzenia takiej choroby musi nastąpić łączne spełnienie przesłanek: pozytywnej oceny narażenia zawodowego oraz rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowej przez uprawnione jednostki orzecznicze służb medycznych. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.