III SA/Lu 126/17
WyrokWSA w Lublinie2017-11-30
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Grzegorz Grymuza, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która udostępnia lokal pod instalację automatów do gier hazardowych i podejmuje czynności związane z ich obsługą (włączanie/wyłączanie, informowanie serwisanta o awariach, wypłacanie brakujących wygranych), może być uznana za 'urządzającego gry na automatach' w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli nie posiada koncesji ani zezwolenia na prowadzenie takiej działalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która udostępnia lokal pod instalację automatów do gier hazardowych i aktywnie uczestniczy w ich obsłudze, w tym w wypłacaniu wygranych i informowaniu serwisanta o awariach, może być uznana za 'urządzającego gry na automatach' w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Jej rola wykracza poza bierne udostępnienie powierzchni, a podejmowane czynności bezpośrednio wiążą się z prowadzeniem gier, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry bez wymaganej koncesji lub zezwolenia.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni stwierdzili w lokalu M. S. automat do gier hazardowych, na którym prowadzono gry losowe o charakterze komercyjnym, umożliwiające wygrane pieniężne i rzeczowe. M. S. nie posiadała wymaganej koncesji ani zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. Organy celne uznały M. S. za 'urządzającą gry' ze względu na jej aktywne działania związane z obsługą automatu i udostępnianiem lokalu. Po utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Dyrektora Izby Celnej, M. S. wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię pojęcia 'urządzającego gry' oraz kwestionując zgodność przepisów ustawy o grach hazardowych z prawem UE z powodu braku notyfikacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] wymierzającą M. S. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie FIVE STARS, poza kasynem gry.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu [...] września 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Z. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm. - dalej powoływanej jako: "ustawa o grach hazardowych" lub "u.g.h."), w lokalu [...] M. S. w miejscowości P. W., w którym działalność prowadzi M. S. W wyniku kontroli stwierdzono, że w lokalu znajduje się wyżej wymieniony automat do gier.
Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wszczął z urzędu postępowanie wobec skarżącej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Na podstawie oględzin, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych eksperymentu w postaci gier kontrolnych, zeznań świadka M. S. i M. S. oraz opinii biegłego sądowego ustalono, że badany automat służył do celów komercyjnych, a zainstalowane na nim gry miał charakter losowy. Rozpoczęcie gry było możliwe dopiero po zakredytowaniu automatu kwotą pieniężną. Automat umożliwiał rozgrywanie gier o wygrane pieniężne i rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Celnego w Z. uznał, że strona postępowania urządzała gry na automacie i decyzją z dnia [...] listopada 2016r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawowym aktem prawnym określającym warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, a podstawę prawną działania organów podatkowych dotyczących nałożenia na stronę kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem stanowi dyspozycja art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji skarżąca, będąca osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, urządzały gry na automacie nie posiadając przy tym koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na urządzania gier na automatach w salonie gier lub na automatach o niskich wygranych, w rozumieniu art. 129 ust. 1 u.g.h.
Organ drugiej instancji stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gry na wyżej wymienionym automacie mają charakter losowy. Wyniki uzyskane w każdej z gier są losowe i niezależne od umiejętności (zręczności) gracza, bądź jego zdolności psychomotorycznych. Grający nie ma realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymują się i układają symbole skutkujące wygraną, a urządzenie wypłaca wygrane.
W konsekwencji też uznano, że gry urządzane na kontrolowanych automatach miały charakter losowy, a automat umożliwiał rozgrywanie gier o wygrane pieniężne i rzeczowe, przy czym strona nie dopełniła obowiązków wynikających z ustawy o grach hazardowych i urządzała gry na automatach poza kasynem gry.
W ocenie organu rozstrzygnięcie zaistniałego sporu zależało przede wszystkim od ustalenia, czy skontrolowane automaty umożliwiały grę na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h., w których określono cechy gier na automatach. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zebrane dowody w postaci eksperymentu procesowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, opinii biegłego sądowego oraz zeznań przesłuchanych w sprawie osób jednoznacznie wskazują, że w przypadku wszystkich wskazanych wyżej automatów mamy do czynienia z grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 o grach hazardowych.
Za urządzającego grę na automacie organ uznał skarżącą.
Uzasadniając takie stanowisko organ wskazał, że strona w sposób aktywny brała udział w urządzaniu gier na w/w automacie poprzez włączanie i wyłączanie automatu do gier, informowanie serwisanta we wszystkich sprawach dotyczących przedmiotowego automatu, jak również w kwestiach rozliczania wygranych, wypłaty brakujących kwot, dbała o to, by na urządzeniu nie grały osoby niepełnoletnie.
Organ odwołał się tutaj do ustaleń, z których wynikało, że skarżąca jest właścicielką lokalu, w którym eksploatowany był automat FIVE STARS i prowadzono na nim gry losowe. Jak wynika z zabezpieczonej w trakcie kontroli umowy dzierżawy powierzchni, skarżąca jako właścicielka lokalu zobowiązała się do udostępnienia urządzenia klientom lokalu. Ponadto do jej obowiązków należało bezzwłoczne informowanie najemcy o uszkodzeniach, braku wypłaty grającemu całej wygranej. Przesłuchana w charakterze świadka M. S. zeznała m.in., że gdy w automacie zabraknie monet na wypłatę, powiadamia o tym właściciela automatów. W przypadku małych kwot pieniądze mogą być wypłacone z kasy sklepu, a właściciel automatów oddaje należność przy najbliższej okazji. Potwierdził to również przesłuchany w charakterze świadka M. S.
W ocenie organu wszystkie te fakty świadczą jednoznacznie o tym, że skarżącą należy uznać za urządzającego gry na automatach. Jej rola wykraczała znacznie poza bierne udostępnienie powierzchni lokalu, bez wpływu na korzystanie z automatów przez klientów lokalu.
Zdaniem organu stronę należy zaliczyć zatem obok właściciela przedmiotowego automatu, tj. [...] Sp. z o.o. do kręgu urządzających gry na w/w automacie do gier. Urządzającym gry była bowiem M. S., nieposiadająca koncesji na prowadzenie kasyna gry wymaganego na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych (ponadto jak wynika z informacji znanych z urzędu wskazać należy, że strona skarżąca nie posiada, i nie posiadała wcześniej również zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub na automatach o niskich wygranych w rozumieniu art. 129 ust. 1 w/w ustawy; automaty, na których urządzano grę nie posiadały poświadczeń rejestracji).
Dyrektor Izby Celnej w B. podkreślił, że eksperyment kontrolny został przeprowadzony w ramach czynności kontrolnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie kontroli wykonywanych przez Służbę Celną w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 156), jest dowodem legalnym. Jak wyjaśniał organ bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić stan automatu, jego cechy i możliwości prowadzenia na nim gier o charakterze losowym, a nie np. zręcznościowym, aniżeli opinia sporządzona wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie (opis producenta), bez równoczesnego stwierdzenia na konkretnym automacie, jak opisane cechy urządzenia mają się do jego rzeczywistego funkcjonowania w konkretnych okolicznościach i w jaki sposób jest faktycznie (nie teoretycznie) wykorzystywany.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Celnej odniósł się do zarzutów dotyczących braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Organ za bezzasadne uznał zarzuty dotyczące braku możliwości zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jako przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.204 z 21.07.1998 r., str. 37, ze zm., zwanej dalej dyrektywą 98/34 lub zamiennie "dyrektywa 98/34/WE").
Organ odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 14 ustawy o grach hazardowych nie stanowią przepisów technicznych, w konsekwencji czego brak podstawy do ustalenia niemożności stosowania ich dyspozycji jako przepisów niezgodnych z prawem unijnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając im:
1) przede wszystkim art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnią pojęcia "urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie Skarżącej zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";
2) niezależnie także art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurą udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.20437 ze zm.), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie podatkowe powinno zostać w tym stanie umorzone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja organu II instancji o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a zatem istota sporu sprowadzała się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Otóż, przepisy tej ustawy w okolicznościach faktycznych sprawy zostały przez organ zastosowane prawidłowo. Jednocześnie postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami proceduralnymi Ordynacji podatkowej, gdyż wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy, a ustalenia faktyczne dokonane zostały niewadliwie.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli oraz wydania zaskarżonej decyzji, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).
Z przytoczonych przepisów wynika, że ustawa nie przewiduje obecnie odrębnej kategorii automatów do gier o niskich wygranych. Każdy automat do gier losowych, niezależnie od tego, na jakie stawki i wygrane został zaprogramowany, jest automatem w rozumieniu ustawy i podlega jej rygorom. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Z art. 6 ust. 1 u.g.h. wynika zaś, że warunkiem podstawowym prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach jest uzyskanie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. przewiduje natomiast, że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W świetle zatem przepisów nowej ustawy, zasadą jest prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach na podstawie koncesji i wyłącznie w kasynach gry.
Jedynie w przypadku zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych wydanych na podstawie ustawy poprzednio obowiązującej (ustawy z dnia z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych – Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), która przewidywała odrębną kategorię automatów o niskich wygranych, przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych umożliwiły dalsze prowadzenie działalności w tym zakresie na zasadach dotychczasowych, czyli na podstawie zezwolenia a nie koncesji i w punktach gier, a nie w kasynach gry. Zgodnie bowiem z art. 129 ust. 1 u.g.h., działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy może być prowadzona przez podmioty, którym udzielono zezwoleń, do czasu ich wygaśnięcia, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zezwolenia te mogą być zmieniane na zasadach określonych w art. 135 ustawy. Przepisy przejściowe ustawy wyraźnie więc określają podmioty, przedmiot i czas działalności, która może być prowadzona na podstawie przepisów dotychczasowych. Działalność ta polega na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier wskazanych w zezwoleniu.
Z dotychczasowych wywodów jasno wynika, że po wejściu w życie ustawy o grach hazardowych prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dopuszczalne w dwojakim trybie: albo po uzyskaniu koncesji (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.), albo na podstawie zezwoleń uzyskanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń. W tym ostatnim przypadku, stanowiącym wyjątek od ogólnej zasady wymogu posiadania koncesji, konieczne jest zachowanie podstawowego warunku gwarantującego skorzystanie z tego wyjątku – spełnienie przesłanek kwalifikujących automat, jako automat do gier o niskich wygranych, określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. Prowadzenie gier na automacie, który warunków tych nie spełnia, nie może opierać się na wyjątku pozwalającym na korzystanie z uprzednio udzielonych zezwoleń do czasu ich wygaśnięcia. Taka działalność podlega sankcjom na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Taki jest też sens mechanizmu wyłączenia sankcji, zawartego w art. 141 pkt 2 u.g.h., w myśl którego w odniesieniu do organizowania zgodnie z art. 129-140 gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych, nie stosuje się art. 89 ust. 1 pkt 2. Rozumując a contrario, niespełnienie warunków wskazanych w wymienionych przepisach – skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.
W sprawie niniejszej nie było sporne, że skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania w zakresie ww. automatów (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem tych urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h.
Jak wynika z niewadliwych ustaleń faktycznych, skarżąca jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, nie mogła dysponować ani koncesją, ani zezwoleniem na prowadzenie omawianej działalności regulowanej. Urządzała natomiast gry na automatach poza kasynem gry. Jej działanie stanowiło zatem naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, co stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych. Ustalenie takie stanowiło podstawę do wymierzenia kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z art. 107 § 1 k.k.s., kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi grę losową, grę na automacie lub zakład wzajemny, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie. Odpowiedzialności karnej podlega zatem każdy podmiot prawa, który m.in. urządza gry na automatach poza kasynem gry. W myśl zaś art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega m.in. urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokości kar pieniężnych określono w art. 89 ust. 2 pkt 1-3 u.g.h. Karę tę wymierza w drodze decyzji administracyjnej naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa, a samo postępowanie toczy się w trybie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Wskazane przepisy ustawy o grach hazardowych mają bez wątpienia charakter represyjny. Jedyną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej na podstawie tej ustawy jest ustalenie faktu urządzenia gry na automacie poza kasynem gry. Takie ustalenie stanowi również podstawę odpowiedzialności karnej na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. Użyty przez ustawodawcę w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zwrot "urządzanie gry na automatach poza kasynem gry", jako podstawa wymierzenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy legalnie grę na automacie można prowadzić wyłącznie w kasynie gry po uzyskaniu koncesji (posiadaniu zezwolenia), stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w zw. z art. 117 ust.1 u.g.h. stanowi równoważny zwrot z zawartymi w art. 107 § 1 k.k.s. znamionami czynu zabronionego. Urządzanie gry na automacie zgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych jest bowiem możliwe wyłącznie na podstawie udzielonej koncesji i tylko w kasynie gry.
Z przepisu 89 ust. 1 u.g.h. wynika, że każdy kto bez koncesji lub zezwolenia będzie urządzał grę hazardową albo będzie urządzał grę na automacie poza kasynem gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Każdy, kto urządzi grę hazardową bez legitymowania się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego tę grę (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają podmiotowość prawną) i miejsce urządzenia tej gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Natomiast karze pieniężnej za urządzenie gry na automatach poza kasynem gry podlegać będzie zarówno podmiot legitymujący się koncesją lub zezwoleniem, jak i ten, kto dokumentem takim nie dysponuje. Istotne staje się wyłącznie ustalenie, że gra na automacie została urządzona poza kasynem gry. Wywieść zatem należy, że urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę hazardową, w tym grę na automacie (art. 4 ust. 2 u.g.h.), bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej. Wskazany przepis zawiera w swej treści również normę nakazującą właściwym organom wymierzenie decyzją kary pieniężnej w każdym przypadku ustalenia urządzenia gry bez koncesji lub zezwolenia albo gry na automacie poza kasynem gry.
Celem obu wskazanych przepisów (art. 89 u.g.h. i art. 107 k.k.s.), jest zatem ochrona porządku prawnego w zakresie przestrzegania – wprowadzonego powszechnie obowiązującym aktem prawnym rangi ustawy – ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie gier hazardowych. Wskazane przepisy chronią ten sam interes publiczny. Obie ustawy (u.g.h. i k.k.s.) mają na celu przeciwdziałanie nielegalnemu prowadzeniu gier hazardowych, których urządzanie w ocenie ustawodawcy wymagało reglamentacji i ograniczenia wolności w tej sferze. Zarazem dochodzi tutaj do zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej.
Kara pieniężna określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest jedynie sankcją administracyjną o znaczeniu prewencyjnym. Nie jest ona karą za przestępstwo. W konsekwencji też postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ma charakteru postępowania karnego i nie jest objęte dyspozycją art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
Odnosząc się zatem do możności wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry osobie, która skazana została w postępowaniu karnym lub postępowaniu karnym skarbowym zwrócić należy uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. P 32/12 (Dz.U. poz. 1742), którego przedmiotem była także dopuszczalność zbiegu administracyjnych kar pieniężnych i odpowiedzialności karnoskarbowej. Trybunał Konstytucyjny orzekł mianowicie, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny podkreślił m.in., że: "skoro zarówno odpowiedzialność administracyjna, jak i karnoskarbowa podlegają różnym procedurom, oczywistym jest, że w obu przypadkach wynikiem tych postępowań będą różne sankcje. W związku z tym może powstać problem nieproporcjonalnej, nadmiernej reakcji państwa na naruszenie prawa. Jednak rozwiązania nie należy poszukiwać przez tworzenie sztywnych norm kolizyjnych, bo nie są to kary konkurencyjne. W przypadku zbiegu kary administracyjnej z sankcją karną trudno byłoby ograniczyć wykonanie kar tylko do jednej z nich, skoro obie pełnią różne funkcje. Zatem obie sankcje powinny pozostać i funkcjonować niezależnie. Niemniej nie może dochodzić do sytuacji, kiedy obie sankcje wobec tej samej osoby są surowe i razem mogą stanowić niewspółmierną reakcję państwa na naruszenie prawa. (...)". Trybunał Konstytucyjny uznał również, że możliwość obniżenia kwalifikacji czynu zabronionego, polegającego na prowadzeniu gry na automacie poza kasynem gry, umożliwia dostosowanie mechanizmu reakcji państwa na ten czyn stosownie do danej sytuacji tak, aby sankcje zastosowane wobec sprawcy nie były niewspółmiernie dolegliwe.
W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować wartość dowodów, które doprowadziły organy do kluczowych wniosków.
Organy celne podjęły wszelkie działania konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, prowadząc postępowanie zapewniły skarżącej czynny udział w postępowaniu, w tym możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, nie naruszając przy tym obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych.
Organy celne zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Wydane w sprawie decyzje zostały także należycie uzasadnione, w sposób wymagany przepisem art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 Ordynacji podatkowej.
Powyższe oznacza, że organy celne nie naruszyły przepisów ordynacji podatkowej regulujących zasady na jakich powinno być prowadzone postępowania podatkowe.
W szczególności wskazać należy, że w postępowaniu prowadzonym przez organy celne obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie ma więc przeszkód do korzystania w tym postępowaniu również z dowodu w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych, choć oczywiście nie może to być jedyny dowód w sprawie, gdyż obowiązkiem organu jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Dowód z eksperymentu, tak jak wszystkie inne dowody, podlega wszechstronnej, swobodnej ocenie organów celnych z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 Ordynacji podatkowej).
Przepis art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy z dnia 20 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) wyraźnie dopuszcza możliwość "przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu". Skoro w toku prowadzonych czynności funkcjonariusze celni ujawnili w lokalu prowadzonym przez skarżącą urządzenie, którego wygląd i właściwości wskazywały na to, że z dużym stopniem prawdopodobieństwa może to być automat do gier, to tym samym zaistniały uzasadnione podstawy do zweryfikowania tych okoliczności w drodze eksperymentu, tj. ustalenia w drodze odtworzenia gry rodzaju urządzenia, zasad jego funkcjonowania oraz ewentualnego wykorzystania do organizowania takich gier hazardowych.
Należy zatem wskazać, że brak jest podstaw do kwestionowania w rozpoznawanej sprawie legalności przeprowadzonego dowodu z uwagi na brak wystąpienia "uzasadnionego przypadku". Przepis art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej umożliwia funkcjonariuszom celnym przeprowadzenie eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia gry na automacie. Przy czym samo stwierdzenie przez funkcjonariuszy celnych organizowania gier na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, w sytuacji gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosownym zezwoleniem, daje wystarczającą podstawę do przeprowadzenia eksperymentu, czyli do zbadania rodzaju urządzenia, jego funkcjonowania, a także ewentualnego wykorzystania do organizowania gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r. III SA/Wr 545/13).
Po drugie, jak wskazuje się w orzecznictwie, właściwy organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, jest uprawniony do czynienia ustaleń dotyczących charakteru danej gry (por. pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2013 r. sygn. akt V KK 15/13 – zachowujący aktualność także w odniesieniu do postępowań prowadzonych na podstawie art. 89 u.g.h.). Rozstrzygnięcie w sprawie z art. 2 ust. 6 u.g.h. przez Ministra Finansów w zakresie charakteru automatu nie jest prejudykatem w stosunku do postępowań prowadzonych w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 305/14 tryb przewidziany w art. 2 ust. 6 u.g.h. nie służy ustaleniu, czy gry na automacie objętym postępowaniem mają inny charakter niż hazardowy. Tym samym organy w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., posiadają autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek do wymierzenia stronie kary za urządzenie gry na automatach poza kasynem gry; w ramach tych ustaleń organy podatkowe mają prawo dokonać samodzielnej oceny charakteru gry, uwzględniając art. 4 ust. 2 u.g.h., zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o grach hazardowych, rozumie się przez to gry losowe, zakłady wzajemne i gry na automatach, o których mowa w art. 2 u.g.h.
Jak wskazano bowiem już wyżej prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. to organ administracji jest uprawniony do czynienia ustaleń odnośnie charakteru danej gry.
W sprawie w celu specjalistycznego ustalenia charakteru gier urządzanych na przedmiotowym automacie funkcjonariusze Urzędu Celnego w Z. przeprowadzili eksperyment, który wykazał, że jest to urządzenie elektroniczne, umożliwiające rozgrywanie gier o charakterze losowym, automaty służyły do celów komercyjnych. Warunkiem uruchomienia gry na automacie było zakredytowanie ich przez grającego gotówką, a wynik gry miał charakter losowy, niezależny od zręczności, czy też umiejętności grającego. Gry urządzane na automatach umożliwiały uzyskanie wygranych pieniężnych, jak też umożliwiały gry o wygrane rzeczowe - wygranymi punktami można było bowiem grać jak punktami zakupionymi. Automaty umożliwiały zatem uzyskiwanie tak wygranych pieniężnych (art. 2 ust. 3 u.g.h.), jak też wygranych rzeczowych, o których mowa w art. 2 ust 4 u.g.h.
Ustalenia te znalazły potwierdzenie w opinii biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w C. R. R., przeprowadzonej w sprawie [...], wykorzystanej jako dowód w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. W konsekwencji zasadnie ustalono, że zakwestionowany automat jest urządzeniem wyczerpującymi definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do zakwestionowania takich ustaleń albowiem wynikają one z przeprowadzonych w sprawie administracyjnej i wskazanych przez organ w uzasadnieniu decyzji dowodów.
W szczególności brak jest podstaw do podważenia wiarygodności i fachowości wykorzystanej w sprawie opinii biegłego sądowego.
Opinia ta opracowana została przez powołaną do tego osobę i kompetentną osobę, a mianowicie magistra inżyniera R. R., będącego biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w C. z zakresu informatyki i telekomunikacji oraz automatów do gier.
Opinia biegłego jest opinią jasną i wyczerpująco odnosi się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących funkcjonowania przedmiotowego automatu.
Brak jest w opinii wewnętrznych sprzeczności, jak też nie pozostaje ona w sprzeczności z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.
Na taki właśnie charakter gier rozgrywanych na przedmiotowych automatach jasno wskazywały także cytowane przez organ drugiej instancji zeznania M. S. i M. S.
Reasumując stwierdzić należy zatem, że w niniejszej sprawie organy administracji nie naruszyły reguł postępowania określonych w art. 191 Ordynacji podatkowej. Przeciwnie organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z powyższego przepisu. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu organy celne trafnie także w realiach sprawy to skarżącej przypisały również przymiot osoby urządzającej gry na automatach.
Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry w związku z czym wykładnia tego pojęcia należy do organów stosujących prawo. Wykładania ta nie może być jednak dowolna. Musi ona uwzględniać powszechnie przyjmowane dyrektywy interpretacji przepisów prawa, w tym w szczególności dyrektywy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że w języku polskim zwrot urządzić (urządzać) ma różnorakie znaczenie i oznacza wyposażenie w odpowiednie sprzęty, zaopatrzenie w coś, zagospodarowanie, zorganizowanie jakiejś imprezy, przedsięwzięcia, bądź stworzenie odpowiednich warunków do życia (Słownik Języka Polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989). Powyższe nie oznacza jednakże, że w takim wielorakim znaczeniu termin ten został użyty w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Ponadto przez wzgląd na represyjny charakter powyższej normy, ustawodawca konstruując ten przepis zobowiązany był uwzględniać standard konstytucyjny w zakresie odnoszącym się do zupełności oraz określoności stanowionej regulacji. Z tych też względów przepis art. 89 u.g.h., jako przepis pełniący także funkcje represyjne, nie może być wykładany rozszerzająco.
Powyższe, przy uwzględnieniu dyrektyw wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że użyty w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. zwrot "urządzający gry na automatach" oznacza osobę organizującą gry na automatach.
W konsekwencji też urządzać gry znaczy tyle, co zorganizować tego typu działalność, prowadzić gry na automatach, tj. podejmować czynności bezpośrednio przy prowadzeniu gier hazardowych.
Innymi słowy "urządzanie gier" na automatach obejmuje podejmowanie aktywnych działań dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w szczególności czynności polegających na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych uzyskanych w trakcie gry (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), czy też podejmowania innych działań związanych z obsługą urządzeń czy zatrudnianiem odpowiedniego personelu obsługującego automaty. Podmiot realizujący te działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. Oczywistym jest również, że działalność w zakresie gier na automatach może być realizowana przez zaangażowanie i współdziałanie więcej niż jednego podmiotu.
Z przywołanych przez organ drugiej instancji dowodów, w tym przede wszystkim z zeznań samej skarżącej wynika, że do jej obowiązków należało włączenie i wyłączenie po zakończonej pracy automatu, że serwisant właściciela automatu przekazał jej informację, że na automacie mogą grać osoby po ukończeniu 18 roku życia, że w sytuacji awarii maszyny do gier oraz w przypadku wystąpienia wygranej przez gracza na automacie, który nie wypłacił grającemu całej wygranej skarżąca dzwoniła do serwisanta automatu, który po uzyskaniu informacji przyjeżdżał najczęściej na drugi dzień i wypłacał nie wypłaconą część wygranej, że były przypadki, że to sama skarżąca wypłacała z własnych pieniędzy niewielkie brakujące wygrane grającemu (5 zł, 10 zł), które po przyjeździe zwracał jej serwisant właściciela automatu. Okoliczności te znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadka M. S., który zeznał, że sam włącza automat, gdy ktoś chce zagrać, a w razie jakiś problemów z automatem dzwoni do serwisanta.
W tej sytuacji trafnie stwierdził organ, że z przedmiotowych zeznań wynika, że strona w sposób aktywny brała udział w urządzaniu gier na przedmiotowym automacie poprzez włączanie i wyłączanie automatu do gier, informowanie serwisanta we wszystkich sprawach dotyczących przedmiotowego automatu, jak również w kwestiach rozliczania wygranych, wypłaty brakujących kwot, dbała o to, by na urządzeniu nie grały osoby niepełnoletnie.
Dodatkowo prawidłowo wywiódł organ, że z zabezpieczonej w trakcie kontroli umowy dzierżawy powierzchni, wynika, że skarżąca jako właścicielka lokalu zobowiązała się do udostępnienia urządzenia klientom lokalu. Ponadto do jej obowiązków należało bezzwłoczne informowanie najemcy o uszkodzeniach, braku wypłaty grającemu całej wygranej. Nadto – jak już wyżej wskazywano - gdy w automacie zabrakło monet na wypłatę, skarżąca powiadamiała o tym właściciela automatów. W przypadku małych kwot pieniądze mogły być wypłacone z kasy sklepu, a właściciel automatów oddawał należność przy najbliższej okazji.
W tej sytuacji za trafną należy uznać konkluzję organu, że powyższe fakty świadczą o tym, że skarżącą należy uznać za urządzającego gry na automatach albowiem jej rola wykraczała poza bierne udostępnienie powierzchni lokalu, bez wpływu na korzystanie z automatów przez klientów lokalu.
Powyższe wskazuje bowiem, że skarżąca podejmowała także czynności, które bezpośrednio wiązały się z prowadzeniem gier na automacie, co uprawniało Sąd do podzielenia stanowiska Dyrektora Izby Celnej co do tego, że urządzającym gry na przedmiotowych automatach była skarżąca.
W tej sytuacji zarzut skargi jakoby aktywność skarżącej związana z przedmiotowym automatem ograniczała się jedynie wynajęcia powierzchni w lokalu pod instalację automatów uznać należy za nieuzasadniony albowiem pozostaje on w sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie, w tym zeznaniami samej skarżącej, z których wynika, że skarżąca podejmowała także czynności bezpośrednio związane z urządzaniem gier na automatach, tj. czynności związane z obsługą automatu oraz wypłacaniem wygranych pieniężnych za gry na automacie, w sytuacji, gdy wygranej takiej nie wypłacił sam automat.
Zastosowana w przedmiotowej sprawie sankcja w postaci kary pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt. 2 u.g.h., dotyczy zakazu określonego w art. 14 ust. 1 u.g.h. Nie sposób zatem pominąć wzajemnej relacji tych przepisów. Ich sprzężenie polega na tym, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 mają charakter przepisów sankcjonujących względem sankcjonowanego przepisu art. 14. Biorąc pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, celowe jest odniesienie się do kwestii dopuszczalności zastosowania tych przepisów w kontekście problemu notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych zgodnie z wymogami dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE, seria L, nr 204, s. 37 ze zm.).
Problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89) stał się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również na forum Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozbieżności te stały się podstawą skierowania przez Prezesa NSA wniosku o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, które spowodowały owe rozbieżności. Udzielając odpowiedzi na ten wniosek Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 16 maja 2016 r. uchwałę (sygn. akt II GPS 1/16) o następującej treści: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".
Przytaczanie w tym miejscu szerszych fragmentów bardzo obszernego uzasadnienia uchwały jest oczywiście zbędne, celowe jest natomiast zwrócenie uwagi na podstawowe argumenty zastosowane przez NSA.
Oceniając art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w kontekście pojęcia przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, NSA zauważył m.in., że przepis ten, "zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy" (punkt 4.3 uzasadnienia uchwały). W efekcie Sąd stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. "nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych" (punkt 4.7 uzasadnienia).
Odnosząc się do, podnoszonej również w badanej sprawie przez skarżącą relacji między art. 89 ust. 1 pkt 2 jako normą sankcjonująca a art. 14 ust. 1 u.g.h., jako normą sankcjonowaną, dopuszczającą prowadzenie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, Sąd wskazał, że istotne dla możliwości zastosowania normy sankcjonującej w kontekście wymogu notyfikacji jest zbadania w warunkach konkretnej sprawy, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie (punkt 5.3 uzasadnienia). Sąd wskazał, że zarówno prawo unijne, jak i prawo krajowe sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawy C - 131/13, C - 163/13 i C-164/13).
W efekcie z wywodów NSA wynika, że podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez uczynienia zadość jakimkolwiek warunkom określonym w ustawie o grach hazardowych (posiadanie koncesji, zezwolenia wydanego na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, rejestracji automatu) nie może powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument braku podstaw do zastosowania w tego rodzaju okolicznościach sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. pkt 5.5 uzasadnienia).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dwóch względów. Po pierwsze, z uwagi na pośrednio wiążący charakter przytaczanej uchwały. Uchwała ma charakter abstrakcyjny, nie została wydana w konkretnej sprawie, godzi się zatem przypomnieć, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej jako: "p.p.s.a.")). Skład orzekający w badanej sprawie absolutnie nie widzi podstaw do tego, aby w powyższym trybie przedstawiać nowe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia przez NSA.
Drugim argumentem, który przemawia za pełnym przyjęciem poglądów NSA wyrażonych w przytoczonej uchwale jest fakt, że odpowiadają one w pełni linii orzeczniczej, jaką tutejszy sąd prezentuje konsekwentnie od dłuższego czasu w analogicznych sprawach (por. tylko przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 23 lutego 2016 r., III SA/Lu 850/15; z 3 marca 2016 r., III SA/Lu 1177/15, III SA/Lu 972/15; z 8 marca 2016 r., III SA/Lu 1553/15, III SA/Lu 1571/15; z 15 marca 2016 r., III SA/Lu 1202/15, III SA/Lu 1333/15; z 22 marca 2016 r., III SA/Lu 1134/15, III SA/Lu 1577/15; z 12 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 638/15, III SA/Lu 1328/15; z 19 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 245/16; z 21 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 1165/15, III SA/Lu 1608/15; z 5 maja 2016 r., III SA/Lu 1601/15, III SA/Lu 32/16; z 12 maja 2016 r., III SA/Lu 1661/15, III SA/Lu 1733/15).
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić zatem należało, że w sprawie tej nie zaistniały jakichkolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącej przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., co oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. było uzasadnione.
W kontekście potencjalnej możliwości naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w związku z art. 24 k.k.s. odnotować wypada, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 i 1201) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
Kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie można utożsamiać z karą grzywny za przestępstwo skarbowe. Kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest bowiem sankcją administracyjną o znaczeniu prewencyjnym, której istotą pozostaje przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów określonych w przepisach prawa. Ocenę taką odnieść należy także co do skarżącej.
Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło