III SA/Lu 1265/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. R. na działanie [...] w przedmiocie usunięcia drzew postanawia: I. Przyznać M. R. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. II. Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nieusunięcie drzew ze wskazanej przez nią działki powoduje szkody w uprawach, a ponadto utrudnia dojazd maszyn rolniczych. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł - § 2 ust. 6 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji wynosi 240 zł netto - § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1714) i 295,20 zł brutto - § 4 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U z 2016 r., poz. 710 ze zm.). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną skarżącej przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, z drugiej zaś strony wysokość kosztów postępowania stwierdzić należy, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym. Skarżąca prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o pow. [...] m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fiz., ([...] ha przel.) i [...] ha lasu oraz budynki gospodarcze. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości [...] zł netto oraz dopłaty do gospodarstwa w kwocie [...] zł i [...] zł miesięcznie. Skarżąca wykazała, że na opłatę mediów przeznacza [...] zł miesięcznie (energia, gaz, woda), a na spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych w bankach i innych instytucjach finansowych wydaje [...] zł miesięcznie. W przedstawionej sytuacji, wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym przez ustanowienie dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca nie jest bowiem w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Tytułem kosztów postępowania (koszty sądowe i koszty wynagrodzenia adwokata) skarżąca musiałaby jednorazowo uiścić kwotę ok. 400 zł, co przy poziomie jej dochodów ([...] zł) wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Zdaniem referendarza, zasadne jest przyznanie stronie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata, bowiem poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, w większym zakresie niż poniesienie kosztów sądowych, obciążyłoby budżet domowy skarżącej. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, strona bowiem nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku). Rozważając możliwość poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych, stwierdzić należy, że jej obecna sytuacja materialna nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, budynki gospodarcze, grunty rolne, las.). Wskazać należy, że skarżąca ma zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...] zł netto, pobiera dopłaty do gospodarstwa rolnego. Oceniając jej zdolności płatnicze, nie można pominąć, że skarżąca regularnie spłaca swoje zobowiązania prywatnoprawne (cztery kredyty na łączną kwotę [...] zł), a to świadczy o jej możliwościach do ponoszenia przynajmniej częściowo kosztów postępowania. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania cywilnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Zatem poniesienie przez skarżącą w sprawie niniejszej wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony posiadającej stały dochód i majątek nieruchomy mogący przynosić dochód, a co najmniej pożytki rolne, regularnie spłacającej zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że strona skarżąca nie wykazała, istnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie II postanowienia.