III SA/Lu 1289/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty renty strukturalnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. (Nr [...]) rozpatrzono odwołanie S. M. i utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2016 r. (Nr [...]) o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej. Rozstrzygnięcie wydano w sprawie, której stan przedstawiał się następująco. S. M. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Wniosek załatwiono decyzją Kierownika BP w L. z dnia [...] października 2006 r. (Nr [...]) o przyznaniu stronie renty strukturalnej od września 2006 r. do sierpnia 2016 r. Rentę waloryzowano z dniem 1 marca w latach (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 i 2015) i przekazywano co miesiąc na rachunek bankowy beneficjenta. S. M. osiągnął wiek emerytalny. Beneficjenta poinformowano o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie emerytury oraz o dostarczenie decyzji w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia emerytalnego. W związku ze świadczeniem emerytalnym z ZUS przyznanym S. M. wstrzymano od dnia [...] listopada 2015 r. wypłatę renty strukturalnej (decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r.). Ustalona wysokość świadczenia - 1871,81 zł (zgodnie z decyzją ZUS znak [...]) przewyższała kwotę przyznanej renty strukturalnej -1848,95 zł. Podjęte czynności wyjaśniające wykazały również, że zachodzą przesłanki - wynikające z § 15 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – uzasadniające zawieszenie wypłaty renty strukturalnej. W dniu [...] lutego 2016 r. S. M. przedłożył dokumentację (umowy o pracę, świadectwa pracy) wskazującą, że był osobą zatrudnioną i uzyskującą z tego tytułu przychody. W tych okolicznościach Kierownik BP ARiMR w L., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. (Nr [...]) orzekł o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej w okresie, kiedy beneficjent podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (i pozostawał w zatrudnieniu). Decyzją z dnia [...] września 2016 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w uzasadnieniu argumentując, że S. M. podjął zatrudnienie i podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w okresie: • od 03-12-2012 r. do 12.11.2013 r. • od 02-01-2014 r. do 31.10.2015 r. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich. Przepis ten określa, że wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W tych warunkach zawieszenie wypłaty renty strukturalnej od miesiąca grudnia 2012 r. do miesiąca listopada 2013 r. oraz od miesiąca stycznia 2014 r. do miesiąca października 2015 r. było czynnością prawidłową. Zgodnie bowiem z § 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia, Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje administracyjne w sprawach przyznania, zawieszania, zwiększania i zmniejszania rent strukturalnych. W skardze do WSA w Lublinie S. M. zarzucił, że powyższą decyzję wydano z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w trakcie postępowania nie został wystarczająco pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty strukturalnej. Skutkowało to naruszeniem interesu prawnego skarżącego. S. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozważenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie możliwości przedstawienia w trybie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 13 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz (wynikającą z art. 2) zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386) wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114, poz. 1191). Rozporządzenie – zgodnie z jego § 1 - określa szczegółowe warunki udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej w ramach rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur). Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił § 15 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia. Powyższy przepis stanowi, że wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu przyznano rentę strukturalną w okresie od września 2006 r. do sierpnia 2016 r. Skarżący pobierał rentę strukturalną i jednocześnie w okresie od dnia 3 grudnia 2012 r. do dnia 12 listopada 2013 r. oraz od dnia 2 stycznia 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. pracował w firmie PHU S. i uzyskiwał wynagrodzenie. W tym czasie skarżący był zatrudniony jako pracownik budowlany w wymiarze ˝ etatu. Skontrolowane rozstrzygnięcie o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej nie narusza przepisów prawa. Zawieszenie wypłaty renty strukturalnej w okresie kiedy, skarżący był zatrudniony i podlegał z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu znajduje normatywne uzasadnienie w świetle dyspozycji § 15 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia. Przepis ten został przez orzekające organy prawidłowo zinterpretowany. Skarżący pracował we wskazanym wyżej okresie i podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. W tych warunkach należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i uzasadnione stanem faktycznym, ustalonym w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zasadą jest, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Bez naruszenia tego przepisu organ orzekł o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej. Ani przesłanka interesu społecznego, ani interesu obywatela nie przemawia za dopuszczalnością łączenia dwóch źródeł utrzymania (uzyskiwania wynagrodzenie za świadczoną pracę) i pobierania w tym samym czasie renty strukturalnej współfinansowanej ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Na marginesie należy tylko zasygnalizować, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej podejmie prowadzenie działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego bez względu na wysokość osiąganego przychodu. W rozpoznawanej sprawie organy nie stosowały przepisów wskazanej wyżej ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. Zgodnie z jej art. 16 ust. 1, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wydaje decyzje w sprawach przyznania rent strukturalnych oraz wypłaca świadczenia z tego tytułu. W niniejszej sprawie – stosownie do § 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. - organ Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa był władny do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej przyznania renty strukturalnej (taka decyzja została wydana w dniu 20 października 2006 r.) oraz zawieszenia renty strukturalnej (o czym rozstrzygnięto decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz – wydaną po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej - decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2016 r.). W tych okolicznościach brak podstaw do przedstawienia pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 13 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie z przepisami art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie jest zasadny zarzut podnoszony w odwołaniu od decyzji organu I instancji (i ponowiony w skardze), że skarżący – niezgodnie z treścią art. 8 i art. 9 k.p.a. - nie został pouczony o okolicznościach powodujących zawieszenie wypłaty renty strukturalnej i nie wiedział, że organ będzie uprawniony do wydania decyzji w tej sprawie. Wyjaśnienia wymaga, że decyzja z dnia [...] października 2006 r. (Nr [...]) o przyznaniu renty strukturalnej, w pouczeniu zawartym w punkcie 6. lit. a) jednoznacznie określa i wskazuje wprost na okoliczność powodujące zawieszenie wypłaty renty, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto punkt 2. powyższej decyzji zobowiązywał beneficjenta do informowania organu (Kierownika BP ARiMR) o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia. W oświadczeniu z dnia [...] lutego 2006 r. S. M. zadeklarował, że znane są mu zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych. Zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń. W tym stanie rzeczy bezpodstawny jest zarzut skargi, że z naruszeniem art. 8 i art. 9 k.p.a. organ przeprowadził postępowanie w sposób, który nie budził zaufania do władzy publicznej, a ponadto zaniechał należytego poinformowania strony o jej obowiązkach wynikających z przepisów prawa. Skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie zawieszenia wypłaty renty strukturalnej, czego dowodzi chociażby fakt, że skarżący składał pisemne wyjaśnienia i w dniu [...] lutego 2016 r. przedłożył dokumentację (w tym umowy o pracę oraz świadectwa pracy) wskazującą, że był osobą zatrudnioną i uzyskującą z tego tytułu przychody. Okoliczności sprawy świadczą, że organ dołożył należytej staranności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie treść art. 7 k.p.a. W niniejszej sprawie – zgodnie z art. 6 k.p.a. - organy administracji publicznej działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Wbrew stanowisku skarżącego, organy ARiMR nie orzekały na podstawie przepisów ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. Przywoływane w skardze orzeczenia sądów odnoszą się do kwestii właściwego informowania i pouczania strony postępowania o obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń w trybie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Okoliczność, że należne skarżącemu wynagrodzenie za pracę było znacznie niższe niż wysokość renty strukturalnej nie potwierdza automatycznie słuszności poglądu, że zawieszenie wypłaty renty strukturalnej narusza zasadę proporcjonalności wywiedzioną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 1994 r. sygn. K 11/14. Ponieważ skarżący odwołuje się do tego orzeczenia (odnoszącego się do ograniczeń w swobodzie działalności gospodarczej), wymaga dodatkowego wyjaśnienia, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. akt I UK 300/04 stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny interweniuje tylko w tych przypadkach, w których ustawodawca przekroczy zakres swojej swobody regulacyjnej na tyle drastyczny, że naruszenie zasad konstytucyjnych jest ewidentne i nie może być żadną miarą zaakceptowane. W rozpoznawanej sprawie spór powstał na tle rozstrzygnięcia o zawieszeniu wypłaty renty strukturalnej, w sytuacji, kiedy skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie tego rodzaju świadczenia i miał pełną świadomość faktu, że wypłata renty ulega zawieszeniu w przypadku podjęcia przez rolnika zatrudnienia. W związku z tym skarżący nie może obecnie skutecznie zarzucać, że przeważyła ranga interesu publicznego kosztem uprawnień jednostki. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.