III SA/Lu 13/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 31 marca 2009r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że wraz z mężem utrzymują się z niewysokich świadczeń – renty skarżącej w kwocie [...] zł i emerytury jej męża w wysokości [...] zł. Ponadto podniosła, iż oboje są osobami schorowanymi, w związku z czym wydają znaczne kwoty na zakup leków. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, zaś odnośnie stanu majątkowego wykazała, że posiada dom o pow. ok. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. W rubryce dotyczącej dochodów podała, że na dochody rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się jej renta w wysokości [...] zł brutto oraz emerytura męża w wysokości [...] zł netto. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Skarżąca podając w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, że posiada grunty rolne o pow. [...] ha nie określiła, czy powierzchnia jest podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych (powierzchnia gruntów w hektarach przeliczeniowych jest podstawą obliczenia wysokości podatku rolnego i wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego – art. 4 i art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t. jedn. - Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2008r. /MP z 2008r., Nr 72, poz. 656/, zgodnie z którym dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2007r. – 2220 zł (tj. 185 zł z 1 ha przeliczeniowego miesięcznie). W związku z tym, wyjaśnienia wymagała kwestia ustalenia wysokości osiąganego dochodu z prowadzenia działalności rolniczej, który w oparciu o powołane wyżej przepisy ustala się biorąc za podstawę wielkość hektarów przeliczeniowych. Brak było również informacji, czy skarżąca otrzymała przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednie do posiadanego gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżąca podała sprzeczne informacje odnośnie wysokości emerytury męża (w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy/rubryka nr 5/ podała, iż mąż pobiera emeryturę w kwocie [...] zł, natomiast w rubryce nr 10 dotyczącej dochodów podała, że jest to kwota [...] zł netto). W związku z powyższym, pismem z dnia 2 kwietnia 2009r., skierowano do strony skarżącej wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego; decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności bezpośrednich za 2007r. i 2008r. (w przypadku nieubiegania się o takie płatności złożenie stosownego oświadczenia); ostatnich decyzji o wysokości pobieranych świadczeń skarżącej i jej męża, bądź odcinków świadczeń za ostatni miesiąc. Wezwanie powyższe zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 6 kwietnia 2009r. (potwierdzenie odbioru /k – 49 a.s./). Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 2 kwietnia 2009r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 maja 2009r.). Natomiast w dniu 9 kwietnia 2009r. strona dokonała opłaty sądowej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczanego na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i leczenie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 2 kwietnia 2009r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej (w szczególności odnoszących się do wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności rolniczej, jak i uzyskania płatności bezpośrednich z ARiMR). Strona skarżąca nie wyjaśniła również wątpliwości związanych z wysokością świadczenia emerytalnego męża pozostającego ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. W z związku z tym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.