III SA/Lu 13/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi T. W. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] września 2018 r., nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (organu I instancji). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 15 czerwca 2015 r. B. B. (skarżący) zwrócił się do Biura Powiatowego ARiMR w P. z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie do działki rolnej A o pow. 1,99 ha. Wniosek skarżącego został poddany kontroli mającej na celu weryfikację zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu płatności na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: - jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, - płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, oraz uznał skarżącego za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. W dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżący złożył odwołanie od wskazanej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] marca 2016 r. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR (organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja organu odwoławczego nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. W konsekwencji z dniem [...] kwietnia 2016 r. decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] marca 2016 r. stała się ostateczna. Przyznane skarżącemu płatności nie zostały mu przekazane ze względu na brak informacji o aktualnym numerze rachunku bankowego skarżącego. Organowi znany był jedynie nieaktualny numer rachunku bankowego, który został podany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia [...] kwietnia 2004 r. Należy wskazać, że w dniu 28 listopada 2008 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. pisemną prośbę o zmianę numeru rachunku bankowego, nie wypełniając wymaganego formularza wniosku o wpis do ewidencji producentów. W związku z powyższym, jak wynika z akt sprawy, organy kierowały do skarżącego korespondencję mającą na celu uzyskanie informacji umożliwiających przekazanie skarżącemu przyznanych płatności. Począwszy od grudnia 2008 r. do września 2018 r., wielokrotnie doręczano skarżącemu pisma zawierające informacje o konieczności przeprowadzania zmian w ewidencji producentów na formularzu "wniosek o wpis do ewidencji producentów", informacje o zwrocie bankowym środków przelanych przez ARiMR na zadeklarowane przez beneficjenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów konto bankowe oraz o konieczności podania właściwego konta bankowego poprzez dokonanie zmiany danych w ewidencji producentów na "wniosku o wpis do ewidencji producentów". Korespondencja ta przesyłana była zarówno listami zwykłymi, jak też listami poleconymi za potwierdzeniem odbioru. Potwierdzenia odbioru podpisywane były przez skarżącego. Wskazana wyżej korespondencja pozostała bez odpowiedzi. Skarżący nie dokonał zmiany we wniosku o wpis do ewidencji producentów i nie wskazał na właściwym formularzu ,,wniosku o wpis do ewidencji producentów" aktualnego numeru swojego rachunku bankowego. Wobec powyższego, na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 1312) oraz w związku z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., w dniu [...] września 2018 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. W dniu [...] października 2018 r. skarżący złożył odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r.,nr [...]. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.. Dyrektor L. Oddziału ARiMR wskazał, że decyzja organu I instancji Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. stała się ostateczna w dniu 13 kwietnia 2016 r. W ocenie organu oznacza to, że okres wymieniony w dyspozycji przepisu art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312) już upłynął. W konsekwencji powyższa decyzja organu I instancji Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. uległa wygaszeniu. W dniu [...] stycznia 2019 r. B. B. złożył skargę na decyzję Dyrektora L. Oddziału ARiMR z dnia [...] listopada 2018 r. Skarga nie zawiera zarzutów ani uzasadnienia. W dniu 14 stycznia 2019 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez określenie naruszenia interesu prawnego oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2019 r. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 15 maja 2019 r., ustanowiony sprawie pełnomocnik z urzędu – adw. T. W. określając naruszenie interesu prawnego wskazał na naruszenie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego wadliwą interpretację wyrażającą się w uznaniu, że w stanie sprawy zostały spełnione przesłanki do uznania wygaśnięcia decyzji, podczas gdy prawidłowa interpretacja winna prowadzić do wniosku, że wskazane w tym przepisie przesłanki nie zachodzą. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2019 r. Dyrektor L. Oddziału ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności tego aktu. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które w świetle powołanych przepisów uzasadniałyby jej uchylenie, bądź stwierdzenie jej nieważności. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1312, dalej: ustawa), która określa zasady i tryb wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (art.1 pkt.2 lit. c). Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy w przypadku gdy kwota z tytułu płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie może zostać przekazana na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej z przyczyn niezależnych od Agencji, kierownik biura powiatowego Agencji stwierdza wygaśnięcie decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, jeżeli od dnia, w którym decyzja o jej przyznaniu stała się ostateczna, upłynęły co najmniej 2 lata. W myśl art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony (pkt 1). Podkreślić należy, że w przypadku, gdy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, organ administracji publicznej obowiązkowo zbadać musi, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w tym przepisie prawa. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał B. B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. płatności obszarowe za rok 2015 w wysokości [...] zł. Płatności są przekazywane przez ARiMR na rachunek bankowy wskazany przez samego rolnika we wniosku o wpis do ewidencji producentów. B. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. dnia [...] listopada 2008 r. pisemną prośbę o zmianę numeru konta bankowego, nie wypełnił jednak wymaganego formularza wniosku o wpis do ewidencji producentów. Dlatego Agencja przekazała przyznane decyzją środki na zadeklarowany przez B. B. we wniosku o wpis do ewidencji producentów rachunek bankowy. Zostały one przez bank zwrócone z informacją o braku aktualnych danych na temat posiadanego przez beneficjenta aktywnego konta. O fakcie tym rolnik został poinformowany oraz kilkakrotnie wzywano skarżącego i jednocześnie pouczano go, iż w celu uzyskania przyznanych płatności należy dokonać zmiany w ewidencji producentów, poprzez złożenie odpowiedniego formularza "wniosku o wpis do ewidencji producentów" z zaznaczeniem "zmiana danych". Korespondencja wysłana do B. B., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru była odbierana przez skarżącego (k. 6-49), jednakże pomimo tego, zmiana danych w krajowym systemie ewidencji producentów nie nastąpiła. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1853, dalej; ustawa o ewidencji producentów), producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 tej ustawy "wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję." Art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów określa jakie dane zawarte są w tej ewidencji, i tak rolnik ma obowiązek podać m.in. imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3, a także numer rachunku bankowego producenta lub osoby, o której mowa w pkt 5 (nie ma w sprawie zastosowania). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2099/18, stwierdził że "dane zawarte w systemie ewidencji stanowią podstawę czynienia przez organy Agencji ustaleń faktycznych na okoliczności wynikające z tej ewidencji, w tej sprawie na okoliczność miejsca zamieszkania i doręczenia korespondencji urzędowej. A zatem oceniając prawidłowość doręczania tej korespondencji i skuteczność jej doręczenia nie można ograniczyć się wyłącznie do oceny danych adresowych wskazanych na doręczanej przesyłce, lecz przede wszystkim należy zbadać, czy przesyłkę wysłano na podany przez rolnika adres oraz czy dochował on ciążącemu obowiązkowi zawiadomienia organów Agencji o ich zmianie na odpowiednim formularzu". Wprawdzie w powyższej sprawie orzeczenie sądu dotyczyło danych adresowych ale pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w ocenie Sądu zasługuje na uwzględnienie w odniesieniu do przedmiotowej sprawy, tym bardziej, że skarżący o obowiązku dokonania zmiany danych i negatywnych skutkach zaniechania tej czynności był informowany. W świetle powyższego należało stwierdzić, że skoro skarżący nie zgodził się na dokonanie zmian w krajowym systemie ewidencji producentów i uzupełnienie wskazanego braku wniosku na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, a wezwanie w tym zakresie miało oparcie w przepisach prawa materialnego, właściwym było pozostawienie w ewidencji pierwotnie wskazanego przez B. B. numeru rachunku bankowego producenta. Obowiązek zgłoszenia zmian na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję jest uzasadniony chociażby tym, że we wniosku o dokonanie zmian poza danymi osobowymi strona ma obowiązek wskazać również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL) który indywidualizuje producenta zgłaszającego zmianę. Ponadto spełnienie wskazanych powyżej wymagań formalnych w zakresie wpisu producenta i zmian w tej ewidencji w przedmiocie rachunku bankowego producenta lub numeru rachunku prowadzonego w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej spójne jest z przepisem zawartym w sekcji 2 ("Działania kontrolne") część B ("Procedury płatności) załącznika I ("Kryteria akredytacji") do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014, str. 18), stosownie do którego agencja płatnicza przyjmuje procedury konieczne do zapewnienia, aby płatności były dokonywane wyłącznie na rachunki bankowe należące do beneficjentów. Pozostawienie w ewidencji producentów nieaktualnego rachunku bankowego i niedokonanie zmiany danych w rejestrze ewidencji producentów oznacza spełnienie przesłanki określonej w art. 48 ust. 2 ustawy o niemożności przekazania na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej kwoty z tytułu płatności bezpośrednich z przyczyn niezależnych od Agencji. Również prawidłowo organ stwierdził upływ dwóch lat od dnia w którym decyzja o przyznaniu płatności stała się ostateczna. Mając na uwadze treść art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 127 § 1 k.p.a., należy przyjąć, iż w przedmiotowej sprawie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] marca 2016 r., Nr [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 stała się ostateczna w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, tj. Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W związku z powyższym, iż w dniu 13 kwietnia 2016 r. decyzja Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. stała się ostateczną, a okres wymieniony w dyspozycji przepisu art. 48 ust. 2 ustawy już upłynął została spełniona druga przesłanka pozwalająca organowi na stwierdzenie wygaszenia tej decyzji. W ocenie sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 i art. 8 oraz art. 80 k.p.a. Organ informował skarżącego o podejmowanych czynnościach, zakresie prowadzonego postępowania i treści przepisów. Skarżący znał zatem zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, mógł w nim aktywnie uczestniczyć, składać wyjaśnienia i wnioski dowodowe. Organy prawidłowo rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w szczególności ziszczenie się przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 ustawy. Stwierdzenie, iż organ z przyczyn niezależnych od Agencji nie mógł przekazać na rachunek bankowy skarżącego przyznanych mu płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz że upłynął okres dwóch lat od daty kiedy decyzja ta stała się ostateczna musiało skutkować wygaszeniem decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.. Podnieść należy, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego ustalenia organów. Wbrew stanowisku skarżącego, organy nie naruszyły również przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji odniósł się merytorycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów odnośnie zmiany danych w rejestrze ewidencji producentów i skutków jakie to niesie dla producenta rolnego. Nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zarzutów strony, nie świadczy o ich pominięciu. Organ odwoławczy uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, a zarzuty zawarte w odwołaniu strony za niezasadne, obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. do utrzymania tej decyzji w mocy. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z przytoczonych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co zobowiązywało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. do oddalenia skargi. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).