III SA/Lu 1316/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ("organ" lub zamiennie "Dyrektor ARiMR") działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez J. ("skarżący") odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym W dniu 13 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015. W ramach wszczętego postępowania administracyjnego wniosek przeszedł obowiązkową kontrolę administracyjną w celu skutecznego zweryfikowania zgodności z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc. W jego wyniku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu [...] maja 2016 r. wydał decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Nr [...], zawierającą pouczenie o sposobie wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 3 czerwca 2016 r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 17 czerwca 2016 r. Odwołanie od tej decyzji wniesione zostało przez skarżącego w dniu 8 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie terminu określonego w art. 129 k.p.a. W dniu 7 września 2016 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, motywując go tym, że do dnia 31 sierpnia 2016 r. to jest do dnia otrzymania postanowienia organu stwierdzającego uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji dnia [...] maja 2016 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Nr [...] pozostawał w przekonaniu, iż termin ten został zachowany. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor ARiMR wskazał na określone w art. 58 k.p.a przesłanki przywrócenia terminu i stwierdził, że w odniesieniu do wniosku skarżącego nie została spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, wobec czego wniosek nie mógł być uwzględniony. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem i za pośrednictwem pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów: 1) art. 58 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi koniecznego do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z [...] maja 2016 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, w sytuacji gdy brak winy w uchybieniu został dostatecznie wykazany; 2) art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oparcie postanowienia na stwierdzeniu, że brak wniesienia odwołania udowadnia ilość dokumentów zawartych w kopercie nadesłanej do organu, ich waga i format, kiedy okoliczności takie zostały potwierdzone i nie mogą stanowić oparcia dla wydanego postanowienia. W warstwie argumentacyjnej pełnomocnik skarżącego podnosi, że w przesyłce nadanej do organu pierwszej instancji w dniu 15 czerwca 2016 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania, znajdowało się oprócz odwołania od decyzji w sprawie ONW, także odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co do której postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] organ drugiej instancji stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. W pozostałej części uzasadnienie skargi stanowi polemikę z ustaleniami organu będącymi podstawą stwierdzenia, że odwołanie od decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 zostało wniesione z uchybienia terminu do jego wniesienia. Do skargi załączono uwierzytelnione kopie dokumentów, tj. wezwania organu z 4 lipca 2016 r. do potwierdzenia czynności ewentualnie nadesłania pełnomocnictwa, pisma przewodniego adw. A. z 8 lipca 2016 r., postanowienia organu z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z [...] maja 2016 r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oraz pismo – reklamację przesyłki pocztowej sporządzoną w dniu 26 września 2016 r. W skardze nie zawarto wniosku o przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas gdy sąd stwierdzi, że przy wdaniu decyzji lub postanowienia doszło do naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wyżej wymienione podstawy uchylenia zaskarżonego aktu, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu jest zgodne z prawem. Przedmiotem oceny sądu jest ocena zgodności z prawem postanowienia organu odwoławczego - Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] maja 2016 r. odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."). Pierwszy z wymienionych stanowi, iż o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Drugi zaś określa przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jak wskazał Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W niniejszej sprawie jedynie spornym, odmiennie ocenianym przez stronę i organ zagadnieniem (co nie budzi wątpliwości po analizie akt sprawy) jest kwestia uprawdopodobnienia braku winy w chybieniu przez stronę 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. We wniosku z dnia 7 września 2016 r. o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności skarżący podnosi, że nie uchybił terminowi do złożenia wniosku z własnej winy, pozostając w przekonaniu o "prawidłowym doręczeniu całości nadanej w dniu 15 czerwca 2016 r. przesyłki na adres organu". Argumentacja pozostałej części wniosku, jak też skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie oparta jest na polemice z ustaleniami organu będącymi podstawą postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący utrzymuje bowiem, że odwołanie od wymienionej decyzji zostało nadane do organu pierwszej instancji w dniu 15 czerwca 2016 r. w przesyłce, która zawierała również odwołanie od decyzji dotyczącej płatności ONW. Podczas gdy organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na fakt, iż przesyłka, która wpłynęła do Kierownika Biura Powiatowego jako organu pierwszej instancji w dniu 17 czerwca 2016 r. oprócz dwóch egzemplarzy odwołania od decyzji Nr [...] dotyczącej odmowy przyznania płatności ONW, nie zawierała innych dokumentów, tj. nie zawierała odwołania od decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Odnosząc się do tak przedstawionej argumentacji wniosku i skargi należy podkreślić, iż przywrócenie uchybienia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło bez winy strony. Takie unormowanie wpływa zatem na rozłożenie ciężaru dowodowego co do tej okoliczności. To nie organ ma wykazać winę strony (lub jej pełnomocnika) w uchybieniu terminu, lecz strona ma uprawdopodobnić brak winy w tym uchybieniu. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. W takich warunkach w świetle poglądów orzecznictwa i doktryny można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2413/14). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 381/09). W świetle powyższego należy stwierdzić, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. przekonanie pełnomocnika o prawidłowym wysłaniu odwołania od decyzji poprzez jego umieszczenie w przesyłce nadanej dnia 15 czerwca 2016 r., nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych, czy szczególnych, których nie można było uniknąć. Treść wniosku zasadniczo przeczy uchybieniu terminu, jednakże organ ustalił, że odwołanie to zostało wniesione dopiero w dniu 8 lipca 2016 r., tj. po uzyskaniu przez pełnomocnika skarżącego informacji o zawartości przesyłki nadanej w dniu 15 czerwca 2016 r. Zatem zgodnie z regułą dowodzenia na gruncie przesłanek z art. 58 k.p.a., ciężar wykazania okoliczności uprawdapadabniających brak winy obciąża skarżącego. Tymczasem skarżący koncentrując swoją argumentację na polemice z ustaleniami organu w kwestii zawartości tej przesyłki nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Co więcej, jak wynika z treści skargi, pełnomocnik utrzymuje, iż nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania ponieważ nadesłał pismo – odwołanie, w dniu 15 czerwca 2016 r. na adres organu. Tego rodzaju stanowisko pozostaje co do zasady w sprzeczności z modelem instytucji przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej jakim jest założenie, że nie został on dochowany. Tego rodzaju argumentacja wspierająca zarzuty skargi nie służy zatem uprawdopodobnieniu braku winy w jego uchybieniu. W ocenie sądu, stanowisko organu co do niewykazania przez skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowego wynika, iż na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06). Okoliczność, że pełnomocnik skarżącego ustanowiony w postępowaniu administracyjnym nie zorganizował pracy kancelarii w sposób pozwalający na weryfikację wychodzącej korespondencji i zawartości przesyłek, nie stanowi okoliczności mieszczącej się w przesłance braku winy w uchybieniu terminowi. Jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej zawodowej staranności w postępowaniu przez tego pełnomocnika, bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Tym samym to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika a pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością i zaangażowaniem w sprawę, jak gdyby działał na własną rzecz (por wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1043/13, analogicznie wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1743/10). Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że organ zasadnie uznał, iż nie została spełniona przesłanka z art. 58 § 1 k.p.a. przyjmując, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Sąd nie dostrzegł też naruszenia wskazywanych przez stronę skarżącą przepisów art. 77 i 80 k.p.a. Organ przeprowadził postępowanie w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy wniosku o przywrócenie terminu i w tym zakresie zebrał dowody pozwalające na ustalenie istotnych dla wyniku sprawy okoliczności. Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w zebranych dowodach, w tym w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] r. w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz w wezwaniu Kierownika Biura Powiatowego Agencji w [...] z 4 lipca (k. [...] oraz [...] akt adm.). Załączone do skargi dokumenty, co do których skarżący nie składał wniosku dowodowego również znajdują się również w aktach postępowania administracyjnego, z wyjątkiem reklamacji dotyczącej przesyłki pocztowej z dnia 15 czerwca 2016 r., który to dokument jak słusznie stwierdzono w odpowiedzi na skargę nie miał znaczenia w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie , na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.