III SA/Lu 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wnioskiem z dnia 22 lipca 2009 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie wszczętej z jego skargi na decyzję Prezesa zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Podanie zostało złożone na urzędowym formularzu. W dniu 23 lipca 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia szeregu wymienionych dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w terminie 7 dni. Postanowieniem z dnia 5 marca 2009 r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika). Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że ze złożonego wniosku wynikało, iż jedynie wnioskodawca osiąga dochody pomijając milczeniem możliwość uzyskiwania dochodów (bądź ich braku) przez żonę zasłaniając się ustanowioną rozdzielnością majątkową, co nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto analiza nadesłanych dokumentów potwierdzających ponoszone przez wnioskodawcę wydatki tylko z tytułu zlecenia stałego w wysokości 1000 zł oraz z tytułu regularnej spłaty kwotę około 543 zł na rzecz Funduszu A. w W. poddaje w wątpliwość samodzielność ponoszenia tych opłat przez stronę. Przedstawione już tylko te wydatki przekraczają zadeklarowane dochody wnioskodawcy. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując m. in., że środki w wysokości 1000 zł., które wypłaca córce, są to pieniądze które pochodzą z utargu i przeznaczone są na pokrycie kosztów utrzymania pracowni przez córkę K. Zarządzeniem z dnia 14 września 2009 r. wezwano skarżącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do: - precyzyjnego wskazania całości swoich dochodów i wydatków miesięcznych, - wytłumaczenia, dlaczego w dotychczasowych wyjaśnieniach nie uwzględnił korzystania z utargu, o którym wspomina w pkt 4 swojego pisma z dnia 24 sierpnia 2009 r., (k. 103) z którego środki w wysokości 1000 zł. wypłaca córce na prowadzenie pracowni, oraz wyjaśnienie, co to za utarg, w jakiej jest wysokości i czyją jest własnością; Skarżący w odpowiedzi na wezwani wskazał, że wyjaśnił już swoją sytuację we wcześniejszym piśmie, ponownie określił swoje dochody na kwotę 1.446,28 zł. miesięcznie, w zakresie wydatków odesłał do swego wcześniejszego pisma, a w kwestii wyjaśnienia sprawy utargu wskazał, że jest to utarg córki K. z prowadzenia pracowni szklarsko - ramiarskiej, a on jedynie przesyła je na konto córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ppsa). Wniosek musi umożliwić dokonanie oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, dlatego zgodnie z art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Wezwanie do uzupełnienia danych okazało się nieskuteczne. Niewyjaśniona pozostaje kwestia, dlaczego skarżący wypłaca ze swojego konta córce 1000 zł. jako przelew stały. Tłumaczenie, że jest to rozliczenie kwoty z utargu, będącej własnością córki jest nieprzekonująca, bowiem zlecenie jest stałe, a oddawana kwota utargu musiałaby być różna w różnych miesiącach. Nie wiadomo też, co dzieje się z pozostała kwotą utargu, czy również znajduje się ona na rachunku skarżącego. W tym zakresie wyjaśnienia są niepełne. Sąd nie może też przyjąć za dostateczne wyjaśnień, że skarżący sam opłaca wszystkie rachunki domowe, w tym za żonę, z którą ma rozdzielność majątkową, co jest rekompensatą za prawo do zamieszkiwania w tym domu. Skarżący bowiem pozbył się prawa współwłasności do tej nieruchomości, przekazując je małoletniemu synowi. Tego rodzaju wyzbywanie się majątku, obiektywnie niezrozumiałe, nie uzasadnia zwracania się o pomoc ze środków publicznych. Skarżący mieszka otoczony rodziną, ale jak wskazuje, prowadzi odrębne gospodarstwo mieszkaniowe, za kwotę 246,28 zł. miesięcznie, która pozostaje mu na życie. Skarżący przekazuje swój udział w zamieszkiwanej nieruchomości synowi, a potem umawia się z rodziną na opłacanie rachunków za wszystkich domowników, aby zachować prawo dalszego mieszkania w tym domu. Skarżący przekazuje przedsiębiorstwo córce, pozostawiając sobie tylko spłatę kredytu, i oddaje jej cały utarg. Skarżący płaci więc za rodzinę rachunki, wspiera działalność gospodarczą córki opłacając kredyt zaciągnięty na jej przedsiębiorstwo, przekazuje majątek małoletniemu synowi, skazując się na wegetację. W tej sytuacji deklaracja sytuacji majątkowej staje się niewiarygodna. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ppsa, ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Skarżący nie wykazał zaś należycie, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, a w części jego wyjaśnienia są nieracjonalne. Z tego powodu oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ppsa należało orzec jak w sentencji.