III SA/Lu 1367/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej kwotę cła podlagającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...]. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] stycznia 2006 r. A. S. - przedstawiciel M. S. (zwanej dalej "skarżącą") zgodnie z dokumentem SAD Nr [...], zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki Mercedes Benz typu [...], rok produkcji 2000. Jako wartość celną zgłoszonego pojazdu zadeklarował kwotę 700 CHF, wskazaną w rachunku nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. wystawionym przez [...] w Szwajcarii. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego organ celny powziął wątpliwości co do autentyczności dowodu zakupu oraz wartości sprowadzonego towaru. Po uzyskaniu od władz Szwajcarii informacji, że sprzedawca samochodu został wymieniony wśród niezidentyfikowanych przedsiębiorstw, organ wszczął i przeprowadził postępowanie, w trakcie którego ustalił wartość celną pojazdu, wykorzystując metodę "ostatniej szansy". Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] określił wartość celną pojazdu w kwocie 31 416 zł oraz ustalił całkowitą kwotę cła na 3 142 zł (przy zastosowaniu dziesięcioprocentowej stawki). Różnica między cłem uiszczonym a należnym określona została na 2909 zł. Powyższa decyzja stała się ostateczna. W piśmie z [...] marca 2011 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienioną decyzją ostateczną, wskazując, że dokonując zgłoszenia celnego A. S. posłużył się sfałszowanym dokumentem pełnomocnictwa do działania w jej imieniu, a to stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną. Naczelnik Urzędu Celnego (dalej: organ I instancji) wznowił postępowanie, a następnie decyzją z [...] września 2012 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2011 r. Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej (dalej: organ II instancji) utrzymał tę decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 100/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. S. na decyzję organu II instancji. W piśmie z dnia [...] września 2014 r. skarżąca ponownie wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Skarżąca wskazała, że okoliczności faktyczne stanowiące podstawę decyzji ostatecznych okazały się fałszywe, bowiem wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w L. A. S. został uznany za winnego przedłożenia w Urzędzie Celnym podrobionego rachunku zakupu samochodu Mercedes Benz [...] oraz upoważnienia z dnia [...] stycznia 2006 r. do reprezentowania skarżącej w Urzędzie Celnym w sprawie dotyczącej oclenia wyżej wymienionego samochodu. Po wznowieniu postępowania, organ I instancji decyzją z [...] listopada 2014 r. odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2011 r. Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji stwierdził, że dowody, na podstawie których ustalono okoliczności faktyczne istotne dla sprawy zakończonej decyzją ostateczną okazały się fałszywe oraz odmówił uchylenia w całości wyżej wymienionej decyzji, ponieważ z uwagi na upływ terminu nie mogłoby nastąpić wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy. W rozpatrzenia odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej następuje, gdy łącznie spełnione są następujące warunki: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, fałszywy dowód był podstawą ustalenia istotnych okoliczności faktycznych w sprawie. W niniejszej sprawie sfałszowanie dowodów zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w L. z [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...]. Organ II instancji uznał za uzasadnioną odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z powodu upływu terminu, o którym mowa w przepisach Wspólnotowego Kodeksu Celnego i ustawy - Prawo celne. Zgodnie z art. 221 ust. 3 WKC powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. W myśl art. 221 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie trzech lat. Z przepisu art. 56 Prawa celnego wynika zaś, że powiadomienie nie może nastąpić po upływie pięciu lat od dnia powstania długu celnego, w przypadku, o którym w art. 221 ust. 4 WKC. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, czyli 24 stycznia 2006 r., natomiast termin upłynął w dniu 24 stycznia 2011 r. Dług celny uległ zatem przedawnieniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji, umorzenie postępowania i nakazanie zwrotu pobranych należności celnych, ewentualnie uchylenie decyzji I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 120, 121 § 1, 122, art. 124, oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi błędne ustalenie terminu przedawnienia. Zdaniem skarżącej termin przedawnienia należności celnej należało liczyć według przepisu art. 65 ust. 7 Prawa celnego. Skarżąca wskazała na wyrok Sądu Rejonowego [...] z [...] lutego 2014 r. i podniosła, że to A. S. powinien być dłużnikiem w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego. Decyzja w rozpoznawanej sprawie wydana została po wznowieniu postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 699 z późn. zm.), dalej w skrócie: "Ordynacja" lub "Ordynacja podatkowa". Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; Przesłanka ta odnosi się do wszelkich dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Mogą to być w szczególności dowody z dokumentów. Fałsz dowodu powinien być - co do zasady - stwierdzony orzeczeniem sądu. Jest poza sporem, że postępowanie karne, prowadzone przed Sądem Rejonowym [...] w L. w sprawie [...], zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lutego 2014 r., potwierdziło sfałszowanie dokumentów postaci dowodu zakupu samochodu oraz upoważnienia do reprezentowania skarżącej, przedłożonych przez A. S. w urzędzie celnym wraz ze zgłoszeniem celnym. Na podstawie tych dokumentów przyjęte zostało zgłoszenie celne, a następnie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] stycznia 2011 r., określająca wysokość cła podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu, skarżąca uznana została za zgłaszającą, a w konsekwencji za dłużniczkę, obciążoną obowiązkiem zapłaty należności celnych. Spełnione zostały zatem warunki wznowienia postępowania: w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną faktycznie wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu i dowód ten był podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej). Postępowanie to zostało przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie prawidłowo. Organ ustalił na podstawie zebranych w sprawie dowodów, że pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącej zostało sfałszowane, prawidłowo stwierdził zatem istnienie przesłanki wznowienia postępowania, określonej w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji i przeprowadził dalsze postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z art. 245 § 1, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 organ wydaje decyzję, w której: 1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie; 2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1; 3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz: a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. § 2. Odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że stwierdzenie istnienia przesłanek wznowienia postępowania nie zawsze rodzi obowiązek uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa albo wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia, organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej. W sprawie niniejszej organ stwierdził, że mimo stwierdzenia sfałszowania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej, uchylenie decyzji nie jest możliwe z uwagi na upływ terminu przedawnienia długu celnego. Stanowisko organu jest prawidłowe. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że zasady wprowadzania towarów na obszar celny Unii Europejskiej, w szczególności obowiązki podmiotów dokonujących zgłoszenia przywozu towarów, powstanie długu celnego oraz terminy przedawnienia określają przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego ustanowionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2913/12 z dnia 12 października 1992 r. (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992, s. 1 z późn. zm.), który w sprawie nadal ma zastosowanie oraz ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 z późn. zm.), która uzupełnia przepisy prawa unijnego. Zgodnie z art. 201 ust. 1 lit. a Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej w skrócie: WKC) dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (ust. 2). Zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC, dłużnikiem jest zgłaszający. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 4 WKC, przedstawiciel musi zgłosić fakt wykonywania działalności na rzecz osoby reprezentowanej, sprecyzować, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie czy bezpośrednie, oraz być umocowany do reprezentowania. Osoba, która nie zadeklaruje faktu wykonywania działalności w imieniu lub na rzecz innej osoby, lub taka, która zadeklaruje, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, nie będąc umocowana do reprezentowania, jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz. W ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy nie ulega zatem wątpliwości, że zgodnie z art. 201 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 4 WKC A. S., który posłużył się sfałszowanym pełnomocnictwem do działania w imieniu skarżącej uznany być powinien za zgłaszającego, a w konsekwencji za dłużnika należności celnych, określonych decyzją ostateczną. Okoliczność ta nie daje jednak podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej. Na przeszkodzie stoi bowiem upływ terminu, określonego w art. 221 ust. 4 WKC. Również i w tym zakresie podzielić należy stanowisko organu, że do należności celnych stosuje się w pierwszej kolejności przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz ustawy - Prawo celne, a przepisy Ordynacji podatkowej, do których odsyła art. 73 ustawy - Prawo celne, stosuje się do postępowania w sprawach celnych tylko odpowiednio, a więc nie mogą być one stosowane wówczas, gdy w przepisach celnych dana kwestia jest uregulowana. W sprawie długu celnego określonego decyzją ostateczną nie mają zatem zastosowania przepisy art. 68 i 70, dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, wskazane w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji, lecz art. 221 WKC, dotyczący przedawnienia należności celnych, mający zastosowanie zarówno do pierwotnego zaksięgowania długu dokonywanego na podstawie art. 218 WKC, jak i zaksięgowania retrospektywnego dokonywanego na podstawie art. 220 WKC. Jak już była o tym mowa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określono dług podlegający retrospektywnemu zaksięgowaniu, ponieważ w chwili dokonania zgłoszenia celnego została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej. Zgodnie z art. 221 ust. 3 WKC, powiadomienie dłużnika o kwocie długu podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Natomiast zgodnie z art. 221 ust. 4 jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat. Nie może to jednak nastąpić po upływie 5 lat, bowiem stosownie do art. 56 ustawy - Prawo celne w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że dług celny, objęty decyzją ostateczną, powstał [...] stycznia 2006 r. (w dacie dokonania zgłoszenia). Termin pięcioletni, wskazany w przytoczonych wyżej przepisach, upłynął zatem - jak prawidłowo ustalił organ - z dniem [...] stycznia 2011 r. Stosując odpowiednio art. 245 § 1pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej prawidłowo przyjął zatem organ, że mimo wznowienia w 2014 r. postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 7 stycznia 2011 r. i stwierdzenia istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ nie mógłby już wydać nowej decyzji w sprawie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, bowiem doszło do przedawnienia tego długu, a ściślej rzecz ujmując do przedawnienia lub utraty przez organ możliwości powiadomienia dłużnika o długu. Podkreślić należy, że w sprawie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego - zgodnie z powołanymi przepisami - nie mogłaby być wydana decyzja ustalająca na nowo kwotę długu celnego, ani decyzja ustalająca innego dłużnika lub dłużników. Nie jest zatem trafny zarzut skarżącej, że organ powinien dokonać korekty decyzji oraz powoływanie się na orzecznictwo dotyczące możliwości zmniejszenia należności podatkowych po upływie terminu określonego w art. 68 Ordynacji podatkowej. Błędne jest także stanowisko skarżącej, że w sprawie zastosowanie powinien mieć art. 65 ust. 7 ustawy - Prawo celne. Przepis ten dotyczy płatności należności celnych i przedawnienia dochodzenia tych należności. W dacie wydania decyzji przepis art. 65 ust. 7 stanowił, że kwot należności można dochodzić w terminie 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zaksięgowane. Przepis ten nie dotyczy zatem w ogóle terminów powiadomienia dłużnika o długu, zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC, lecz terminu dochodzenia należność, które zostały zaksięgowane. Nie może mieć zatem zastosowania w sprawie niniejszej, w której wznowienie postępowania dotyczy decyzji ostatecznej wydanej w sprawie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego. W ocenie sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Nie zachodzi zatem zarzucane w skardze naruszenie przepisów art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie decyzji w pełni odpowiada wymogom art. 210 § 4 Ordynacji. Podkreślić należy, że organ bardzo szczegółowo i jasno wyjaśnił podstawy prawne decyzji. Zarzuty skarżącej są w tym zakresie całkowicie nieuzasadnione. Powoływane przez skarżącą okoliczności nie mogły uzasadniać innego rozstrzygnięcia, co organ wyczerpująco uzasadnił. Tylko ubocznie zauważyć, że należność celna, określona decyzją ostateczną nie była i nie jest przez organ egzekwowana. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).