III SA/Lu 14/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. A. prowadzącego przedsiębiorstwo "[...]" Budownictwo Eksport- Import w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z 1997 r. z późn. zm.) i art. 2652 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. A. prowadzącego działalność gospodarczą "A", utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zarządzającej zwrot za granicę samochodu TATRA nr rej. B i samochodu TATRA nr rej. C. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej przytoczył następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego zarządził zwrot za granicę dwóch samochodów wywrotek TATRA nr rej. B i C oraz przyczepy nr rej. D i agregatu sprężarkowego SKODA PHD 121 w terminie do dnia 22 kwietnia 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji w części dotyczącej nakazu wywozu za granicę przyczepy i agregatu sprężarkowego bowiem brak było przepisów prawa, które zabraniałyby przywozu na polski obszar celny przedmiotowego towaru. Ponadto organ II instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie objęcia zakazem przywozu dwóch wywrotek marki TATRA, które nie wykazało przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, bowiem towary te zostały wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie ustanowienia zakazu przywozu niektórych towarów (Dz.U. Nr 77, poz. 353 z 1994 r. ze zm.). Następnie strona zwróciła się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 1999 r. Nr [...] z uwagi na fakt, iż jest ona nie wykonalna ponieważ przedmiotowe samochody zostały zajęte przez Trzeci Urząd Skarbowy. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ze względu na jej wykonalność w dniu wydania. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2001 r., sygn. akt: V SA 348/01, skargę oddalił. Po uprawomocnieniu się skarżonej decyzji stronie wyznaczono nowy termin wywozu za granicę przedmiotowych wywrotek. W związku z faktem, iż strona nie dokonała wywozu w/w pojazdów w oznaczonym w piśmie z dnia 4 kwietnia 2002 r. pięciotygodniowym terminie, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...] stwierdził wygaśnięcie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...]. Pismem z dnia 24 czerwca 2002 r. J. A. wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji oraz o stwierdzenie nieważności wszystkich decyzji zobowiązujących do wywozu za granicę samochodów marki TATRA na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz o zwolnienie z obowiązku wywozu przedmiotowych pojazdów za granicę z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania decyzji o takiej treści. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wyrokiem z dnia 18 marca 2003 r., sygn. akt I SA/Lu 945/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2002 r., Nr [...]. Następnie w związku z postępowaniem wszczętym na pisemny wniosek J. A. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...] organy celne przeprowadziły postępowanie dowodowe, w którym uwzględniono wniosek strony dotyczący dołączenia do akt sprawy dowodów rejestracyjnych samochodów marki TATRA nr rej. B i nr rej. C oraz kart pojazdów i dowodów ich ubezpieczenia. Z uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego dowodów rejestracyjnych wynika, że oba samochody TATRA wyprodukowane zostały w 1990 r. Ponadto do akt sprawy załączono przetłumaczone na język polski dokumenty, o których dołączenie wnosiła strona. Po rozpatrzeniu całości akt w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że mając na uwadze przepis art. 262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Ustawą z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny (Dz.U. Nr 40, poz. 402) wprowadzony został z dniem 21 maja 1999 r. przepis art. 2652 kodeksu celnego, który stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął w dniu 26 czerwca 2002 r., a więc wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nastąpiło pod rządem przytoczonego wyżej przepisu art. 2652, który jako samodzielna regulacja wyłącza stosowanie w trybie art. 262 kodeksu celnego, przepisu art. 249 § 1 ordynacji podatkowej. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny nie zawiera przepisów przejściowych, w związku z tym zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania nowej ustawy ma zastosowanie do "sytuacji w toku", a więc tych, które przed wejściem w życie ustawy były regulowane przez dawny reżim prawny. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy termin, wskazany w art. 2652 kodeksu celnego rozpoczął bieg od momentu wejścia w życie tego przepisu, tj. od dnia 21 maja 1999 r. W stanie faktycznym sprawy, liczony od dnia wejścia w życie przepisu art. 2652 trzyletni termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...] nie został zachowany, bowiem upłynął w dniu 21 maja 2002 r. Po otrzymaniu przedmiotowej decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez wyżej wymieniony organ celny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że wbrew twierdzeniom strony, organ nie mógł wcześniej stwierdzić nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r., bowiem zebrane wówczas w sprawie dokumenty prowadziły do uznania, że decyzja została wydana prawidłowo, tj. na podstawie obowiązujących wówczas przepisów. Nowe dowody w sprawie zostały dostarczone przez stronę po upływie trzyletniego terminu pozwalającego na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nie może być przywrócony. Jego upływ zaś powoduje, że wygasa możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Dotyczy to nie tylko wszczęcia postępowania na żądanie strony, lecz również z urzędu. Na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Celnej skargę złożył J. A., w której wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], w razie niemożności uchylenia zaskarżonej decyzji o orzeczenie, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. U uzasadnieniu skargi podniósł, że w przedmiotowej sprawie organy celne nie dołożyły należytej staranności, by wyjaśnić sprawę, gdyż nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł było nie dość wnikliwe, by mogło doprowadzić do prawidłowego wyjaśnienia kwestii statusu przedmiotowych pojazdów. W niniejszej sprawie obowiązkiem organu celnego było stwierdzenie z urzędu nieważności wszystkich decyzji zobowiązujących do wywozu za granicę samochodów marki TATRA nr rej B i nr rej. C. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na zasadzie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 1997 r. zarządzającej zwrot za granicę samochodów TATRA nr rej B i nr rej. C i tylko w przedmiocie tej skarżonej decyzji sąd dokonuje jej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 24 czerwca 2002 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802) oraz na podstawie art. 262 kodeksu celnego odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów kodeksu celnego. Mocą art. 1 pkt 79 lit. b ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny (Dz.U. Nr 40 poz. 402) wprowadzony został przepis art. 2652 kodeksu celnego, który stanowi, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny: 1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, 2) nie wznawia postępowania. Przedmiotowy przepis wszedł w życie w dniu 21 maja 1999 r. i ma zastosowanie zarówno do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na wniosek strony jak i z urzędu. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 1997 r., Nr [...] w dniu 24 czerwca 2002 r. Przedmiotowa decyzja wymieniona w zdaniu poprzednim jest ostateczna. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 2652 kodeksu celnego , jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji, a w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3 – letni należy liczyć od dnia wejścia w życie cytowanego przepisu, należy uznać, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, iż w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., FPS 7/02 wyrażony został pogląd, że w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną, termin 3 – letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 2652 kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie, niezależne od treści przepisów Ordynacji Podatkowej. W niniejszej sprawie liczony od tej daty 3 – letni termin do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wobec złożenia wniosku w tej sprawie w dniu 24 czerwca 2002 r. został zachowany. Z tych też względów i na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.