III SA/Lu 142/21

Dnia 25 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2021 roku nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Sygn. III SA/Lu 142/21 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Komendant N. Oddziału Straży Granicznej w C. (dalej jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. (dalej jako organ pierwszej instancji) nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniu [...] listopada 2020 r. w drogowym przejściu granicznym w K. na kierunku wjazdowym do P. do kontroli granicznej zgłosił się obywatel B. S. H., kierujący ciągnikiem samochodowym marki D. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową marki P. o numerze rejestracyjnym [...] wykonujący międzynarodowy transport drogowy towarów na rzecz M. M. (dalej jako skarżący). W toku czynności funkcjonariusz Straży Granicznej stwierdził, że w dowodzie rejestracyjnym ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej brak jest aktualnych badań technicznych. Zgodnie z wpisami zawartymi w przedmiotowych dowodach rejestracyjnych, termin ważności badań upłynął w dniu [...] października 2020 r. Ponadto funkcjonariusz dokonał sprawdzeń dla przedmiotowych pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, potwierdzając ujawnioną nieprawidłowość. Po zakończonym postępowaniu administracyjnym w dniu [...] grudnia 2020 roku Komendant Placówki Straży Granicznej w T. wydał decyzję administracyjną nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W odwołaniu Skarżący podniósł m.in., że istotnie badania techniczne ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej zostały przeprowadzone na okres do dnia [...] października 2020 r. Wskazał jednak, że w tym dniu kierowca S. H. wracał już do P. , w tym dniu miał przekroczyć granicę R. P.. Niestety wskutek okoliczności, które nie były możliwe do przewidzenia, stało się to niemożliwe. Kierowca w tym dniu doznał ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Z objawami silnego bólu brzucha trafił do szpitala, w którym przebywał do dnia [...] listopada 2020 r. Dopiero w dniu [...] listopada 2020 r. rozpoczął dalszą jazdę powrotną. O ile kierowca powróciłby do P. w dniu [...] października 2020 r., badania techniczne zostałyby wykonane niezwłocznie. Do odwołania Skarżący dołączył dokument w języku rosyjskim, a kolejnym pismem przedłożył tłumaczenie przysięgłe karty medycznej S. H.. Rozpoznając odwołanie Skarżącego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji prowadząc postępowanie dołożył wszelkich starań związanych z zebraniem całego materiału dowodowego i wyjaśnieniem stanu faktycznego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego organ wezwał Skarżącego do przedstawienia pisemnych wyjaśnień i wszelkich dokumentów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Od dnia otrzymania informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego do dnia wydania decyzji administracyjnej Skarżący nie zajął stanowiska w sprawie. Organ podkreślił, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Zdaniem organu odwoławczego Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że nie miał wpływu na naruszenie ujawnione w dniu [...] listopada 2020 r., ani też nie udowodnił, że naruszenie to nastąpiło na skutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć, co pozwoliłoby na zastosowanie przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności. Do tego by uwolnić się od odpowiedzialności przedsiębiorca musi wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Zdaniem organu odwoławczego przedstawione przez Skarżącego okoliczności, dotyczące nagłej choroby kierowcy, nie wyłączały odpowiedzialności za naruszenia ujawnione w trakcie kontroli drogowej. Choroba kierowcy, istotnie może być zdarzeniem trudnym do przewidzenia, jednakże samo powstanie naruszenia, czyli dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych jest sytuacją, na którą przewoźnik miał realny wpływ i mógł jej uniknąć. W ocenie organu odwoławczego Skarżący mógł skorzystać z rozwiązań, które pozwoliłyby uniknąć powstania naruszenia, chociażby wybierając inny sposób dostarczenia pojazdu do stacji kontroli lub skorzystanie z usług innego kierowcy. Skarżący jednak nie podjął żadnych kroków zmierzających do uniknięcia naruszenia. Organ odwoławczy wskazał, że nałożona kara w kwocie [...]zł - za każdy pojazd, jest ściśle określona w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i nie może być zmniejszona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału sprawy, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes strony, a także naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa oraz art. 80 k.p.a. poprzez przedwczesne przyjęcie, że materiał dowodowy jest kompletny, co skutkowało przedwczesnym przyjęciem, że nie zachodzą okoliczności pozwalające na przyjęcie, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Zarzucił także naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, mające wpływ na treść decyzji, poprzez niezasadne przyjęcie, że zastosowanie tego przepisu wymaga stwierdzenia, że przedsiębiorca podjął uprzednio wszelkie możliwe działania, w tym ekonomicznie niewspółmierne do celu, po to tylko, aby wypełnić warunki przewidziane w przepisach prawa. Zarzucił także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Podał, że organ uniemożliwił dowodzenie przez Skarżącego swoich twierdzeń, odmawiając przeprowadzenia dowodu z zeznań Skarżącego oraz pomijając fakt pobytu kierowcy w szpitalu. Skarżący podkreślił, że o ile kierowca powróciłby do firmy w dniu [...] października 2020 r., badania techniczne zostałyby wykonane niezwłocznie. Skarżący rozsądnie rzecz biorąc mógł oczekiwać, że kierowca powróci do P. i będzie mógł wykonać badania techniczne. Zdaniem Skarżącego wbrew twierdzeniom organu, skorzystanie z usług innego kierowcy nie zmieniłoby stanu rzeczy. Ciągnik siodłowy z naczepą musiałyby być przyprowadzone do P. jeszcze w tym samym dniu, w którym kierowca S. H. doznał zapalenia wyrostka robaczkowego, co obiektywnie nie było już możliwe. Co się tyczy możliwości dostarczenia pojazdu do stacji kontroli, to organ nie bierze pod uwagę z jakim pojazdem ma do czynienia. Kierowca kierował ciągnikiem siodłowym z naczepą. Takiego zestawu pojazdów nie da się dostarczyć do stacji kontroli pojazdów bez poniesienia bardzo wysokich kosztów. Wymagałoby to bowiem zaangażowania specjalistycznego holownika. Skarżący podniósł, że w świetle art. 92c ustawy o transporcie drogowym organ niezasadnie przyjął, że zastosowanie tego przepisu wymaga stwierdzenia, że przedsiębiorca podjął uprzednio wszelkie możliwe działania, w tym ekonomicznie niewspółmierne do celu, po to tylko, aby wypełnić warunki przewidziane w przepisach prawa. Niewątpliwie nagły atak choroby kierowcy wykonującego transport należy uznać za okoliczność, której Skarżący nie mógł przewidzieć, co w konsekwencji powinno prowadzić do uwolnienia go od odpowiedzialności za to, że w dniu kontroli pojazdy nie miały ważnych badań technicznych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasową argumentację. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. organ odwoławczy wstrzymał wykonanie decyzji organu I instancji. Z uwagi na zagrożenie pandemiczne, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, wydanego w oparciu o przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podstawą prawną nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...]zł był przepis art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm. dalej jako u.t.d.), z którego wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady - popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d.). W niniejszej sprawie w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2020 r. stwierdzono naruszenia opisane w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł za każdy pojazd. Skarżący w zasadzie nie kwestionował ustaleń dokonanych przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. w przedmiocie braku aktualnych badań technicznych w dniu kontroli. Z materiału dowodowego w sposób niewątpliwy wynikało, że termin okresowego badania technicznego kontrolowanego ciągnika samochodowego i naczepy upływał dnia [...] października 2020 r. i termin ten nie został dotrzymany – do dnia kontroli badanie nie zostało wykonane. Właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi. Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z pewnymi wyjątkami (art. 81 ust. 1, 2, 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm. – dalej jako u.p.r.d.). Zgodnie z art. 82 ust. 1 u.p.r.d., organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu. Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego (art. 82 ust. 2 u.p.r.d.). Natomiast według art. 71 ust. 1 u.p.r.d., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie do art. 84 ust. 1 u.p.r.d., badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta potwierdzając tym samym stan techniczny pojazdu. Sąd mając na uwadze powyższe stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w dacie kontroli Skarżący miał obowiązek przedstawić aktualne i ważne okresowe badanie techniczne pojazdów. Dlatego brak tego badania technicznego uprawniał organ do stwierdzenia naruszenia, polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, o którym mowa w lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Art. 92c u.t.d. wprowadza przesłanki wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Zgodnie z jego treścią nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (ust. 1). Regulacja ta ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie jedynie w takim przypadku, gdy okoliczności sprawy i dowody wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca nie miał jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszenia, a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. IGSK 735/17, CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżący nie wykazał, okoliczności, iż nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze Skarżący podał, że w dniu [...] października 2020 r., tj. w dniu, w którym upływał termin ważności badania technicznego pojazdów kierowca S. H. wracał już do P. . Kierowca w tym dniu – jak podnosi Skarżący – doznał ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego. Z objawami silnego bólu brzucha trafił do szpitala, w którym przebywał do dnia [...] listopada 2020 r. Podawane przez Skarżącego okoliczności stoją jednak w sprzeczności z tłumaczeniem przysięgłym karty informacyjnej ze Szpitala w B.. Bowiem z dokumentacji medycznej wynika, że S. H. przebywał w Szpitalu od dnia [...] października 2020 r., a nie jak podaje Skarżący od dnia [...] października 2020 r. Tym samym Skarżący od momentu hospitalizacji kierowcy miał pięć dni na sprowadzenie pojazdów do P. i wykonanie badań technicznych. Z dokumentacji nie wynika, aby S. H. został przyjęty do szpitala w stanie krytycznym czy w stanie wyłączającym kontakt z nim. Nie wynika, że był nieprzytomny, co by wyłączało możliwość skontaktowania się z nim przez Skarżącego. Skarżący nie wykazał, że nie mógł zorganizować w pięć dni zastępczego transportu do kraju, tj. wysłać innego pracownika, lub jeżeli sam posiada takie uprawnienia pojechać po pojazdy do B.. Nie wykazał także, że nie mógł zlecić przyprowadzenia pojazdów do kraju innemu przedsiębiorcy. To Skarżący jest odpowiedzialny za takie ukształtowanie systemu pracy w swoim przedsiębiorstwie, aby w razie nieprzewidzianych sytuacji, które przecież mogą wystąpić zawsze, mieć możliwość przeorganizowania zadań i pracowników, tak aby nie dopuszczać do sytuacji, w której pojazdy służące do transportu towarów poruszały się po drogach bez ważnych badań technicznych. Na co należy zwrócić uwagę, to okoliczność, że odległość pomiędzy Ł. – tj. siedzibą Skarżącego, a B. wynosi niewiele ponad 100 km. Pobyt w szpitalu pracownika, nawet nagły – w tej konkretnej sytuacji relatywnie niewielkiej odległości pomiędzy Ł., a B. także wskazuje, że nie była to sytuacja której nie można było przewidzieć i jej zapobiec. Można zgodzić się, że nagła choroba pracownika, który jest w trasie tysiące kilometrów od P. na kilka dni przed upływem ważności badań technicznych i jego pobyt w szpitalu – może być okolicznością uwalniającą przedsiębiorcę od odpowiedzialności administracyjnej. Jednak muszą to być okoliczności obiektywnie wyłączające możliwość zapobiegnięcia powstaniu naruszenia prawa. W ocenie Sądu okoliczności sprawy, w tym niewielka stosunkowo odległość z siedziby Skarżącego do B., okres pięciu dni od przyjęcia kierowcy do szpitala do upływu terminu ważności badań technicznych pojazdów oraz brak wykazania, przez Skarżącego okoliczności wyłączających możliwość w tym czasie sprowadzenia pojazdu do kraju – powodują, że Skarżący nie podołał wykazaniu, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W konsekwencji przyjąć należy, że organy prawidłowo ustaliły okoliczności sprawy, a nałożona na Skarżącego kara pieniężna była uzasadniona. Zdaniem Sądu organy nie dopuściły się w tej sprawie naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Należycie bowiem rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a organ odwoławczy odniósł się również do podniesionych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie zarówno podstawy faktycznej, jak i prawnej. Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, zasadnie uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Konsekwencją zaś stwierdzonych nieprawidłowości było nałożenie odpowiedniej, przewidzianej prawem i określonej w lp. 9.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym administracyjnej kary pieniężnej, która w zakresie kategoryzacji poważnych naruszeń przepisów UE w komercyjnym transporcie drogowym, podzielonych na trzy kategorie wagi naruszeń według stwarzanego przez nie ryzyka śmierci lub ciężkich obrażeń, zakwalifikowana została jako "najpoważniejsze naruszenie" (NN). Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skargę oddalił.