III SA/Lu 1517/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od ponoszenia kosztów sądowych. Do skargi dołączony został nieaktualny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie referendarza pełnomocnik nadesłał aktualnie obowiązujący urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, ale nie uzyskuje z niej żadnych dochodów, a przeciwko niemu są wszczęte liczne postępowania karno-skarbowe i administracyjne. W dalszej części urzędowego formularza skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Podał, że jego łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł, w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że pomimo deklarowanych trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej, jest ona kontynuowana, należało zatem wyjaśnić, jaka jest aktualna kondycja finansowa prowadzonej przez skarżącego firmy (uzyskiwane przychody, ponoszone koszty, przepływ środków finansowych) w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec podania przez skarżącego w formularzu, że jego łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł, w tym z działalności gospodarczej [...] zł, należało wyjaśnić z jakiego tytułu uzyskuje pozostałą kwotę dochodu. Dla oceny realnych możliwości płatniczych skarżącego niezbędna była również informacja, jakie są miesięczne koszty związane z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego, a także informacja do kogo należy mieszkanie, którego adres podał jako miejsce zamieszkania. W związku z powyższym, pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wezwanie powyższe zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 grudnia 2015 r. (potwierdzenie odbioru, k-51 akt sądowych) i pozostało bez odpowiedzi. Pełnomocnik skarżącego nie złożył wymaganych oświadczeń, nie nadesłał też żądanych dokumentów (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2016 r., k-52 akt sądowych). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów, kondycji finansowej prowadzonej przez niego firmy, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.