III SA/Lu 153/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. na postanowienie [...] Kuratora Oświaty w L. z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie skreślenia H.M. z listy uczniów Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C., postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., znak [...] wydanym na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz art. 5 ust.7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. o dopuszczenie w charakterze strony do udziału w postępowaniu odwoławczym od decyzji Dyrektora Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C. w przedmiocie skreślenia H.M. z listy uczniów Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C., [...] Kurator Oświaty postanowił odmówić dopuszczenia do udziału w charakterze strony [...] Towarzystwa Edukacyjnego w C. w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie skreślenia H.M. z listy uczniów Pierwszego Społecznego Gimnazjum w C. Jednocześnie [...] Kurator Oświaty pouczył skarżącego, że na to postanowienie przysługuje mu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W dniu 6 marca 2008 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższe postanowienie. Skarga zarzuca naruszenie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i zaniechanie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia się w tym przedmiocie; oraz naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust. 7, art. 82 i art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez wadliwe przyjęcie, że [...] Towarzystwo Edukacyjne w C. nie ma interesu prawnego do udziału w sprawie jako strona, pomimo, że uczeń I Społecznego Gimnazjum w C., H.M. został skreślony z listy uczniów tej szkoły za postępowanie sprzeczne ze statutem szkoły, której organem prowadzącym jest strona skarżąca. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kognicja sądów administracyjnych została zakreślona Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz aktami rangi ustawowej, a poza te ramy Sąd wyjść nie może. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) – Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 2 ppsa - Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zanim Sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania skargi na postanowienie, ustalić musi, czy jest do tego uprawniony, a więc m. in., czy na dane postanowienie służy skarga. Podkreślić należy, że wydane postanowienie, będące przedmiotem skargi, nie posiada żadnej z cech postanowienia, umożliwiających jego zaskarżenie. Co więcej, jest to postanowienie nie znane polskiemu kodeksowi postępowania administracyjnego, a tym samym nie wywołuje ono żadnych skutków w sferze prawa, w szczególności nie przesądza o tym, czy wnioskodawcy rzeczywiście przysługuje status strony. O ile możliwe jest bowiem wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 kpa), o tyle nie jest możliwe wydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w charakterze strony. Jak wskazuje się w doktrynie - pozycja organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest zróżnicowana. Organizacja społeczna może być bowiem stroną postępowania administracyjnego (art. 28 i 29), organ organizacji społecznej - organem, przed którym toczy się postępowanie administracyjne (art. 1 pkt 2) lub organem zajmującym stanowisko w sprawie rozstrzyganej decyzją administracyjną (art. 106). Zgodnie zaś z przepisem art. 31 § 3 organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony lub, nieuczestnicząc w tym postępowaniu na prawach, może za zgodą organu administracji publicznej przedstawić temu organowi swój pogląd w sprawie, wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego (art. 30 § 5). Nakłada to na organ administracji publicznej obowiązek starannego rozważenia przesłanek udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przy uwzględnieniu zasady, że wyżej wskazane formy udziału organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu powinny być ściśle rozgraniczane, a łączenie ich w jednym i tym samym postępowaniu jest niedopuszczalne (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, s. 304). Nasuwa się zatem pytanie, co jest właściwie treścią zaskarżonego postanowienia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i wadliwie wskazanej podstawy prawnej (art. 123 § 1 kpa) nie wynika w sposób jasny, czy [...] Kurator Oświaty miał na myśli odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu [...] Towarzystwa Edukacyjnego jako organizacji społecznej, czy odmowę nadania statusu strony. Sformułowanie i uzasadnienie orzeczenia – odmowa dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w charakterze strony, ze względu na brak interesu prawnego – jak i treść wniosku – dopuszczenie do udziału w charakterze strony na podstawie art. 28 kpa, wskazują, że nie chodziło tu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału na prawach strony, lecz o odmowę przyznania wnioskodawcy statusu strony w toczącym się postępowaniu. Podkreślić jednak należy, że przepisy kodeksu nie przewidują odrębnego aktu organu administracji publicznej o uznaniu względnie odmowie uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1986 r., III SA 97/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 46; GAP 1989, nr 12, s. 42, w którym stwierdzono, że: przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną, zob. też M. Jaśkowska, A. Wróbel, op. cit. s. 264). O ile ostateczne postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, wydane na podstawie art. 31 § 2 kpa mogłoby być zaskarżone przez tę organizację społeczną do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 ppsa), o tyle nie może być przedmiotem skargi nieznane procedurze administracyjnej postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w charakterze strony. Abstrahując od prawnej oceny meritum wniosku wskazać należy jedynie, że polski system prawa zna instytucje umożliwiające realizacje przesz stronę swego prawa udziału w postępowaniu, a stanowisko organu w tym zakresie podlega na odpowiednim etapie również kontroli sądowej. Skarżący wybrał jednak niewłaściwą ścieżkę proceduralną. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wniesienie skargi do sądu administracyjnego było niedopuszczalne, gdyż dotyczyła ona pozbawionego rzeczywistej treści prawnej postanowienia, na które skarga nie przysługuje. Błędnie udzielone pouczenie o możliwości wniesienia skargi nie może poszerzać ustawowych kompetencji sądu. Zaznaczyć należy również że postanowienie będące przedmiotem skargi ma identyczne oznaczenie, jak postanowienie wydane w innym postępowaniu, dotyczącym innego ucznia. Uchybienie to jednak nie zezwala Sądowi na merytoryczną kontrolę postanowienia. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 cyt. ustawy Sąd skargę taką odrzuca postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w postanowieniu.