III SA/Lu 155/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędzia NSA Marek Zalewski, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi I. K. S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego oddala skargę Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem znak: [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 4 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 365), po rozpatrzeniu odwołania spółki "[...]" Spółka Akcyjna z dnia [...] od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzonego z Białorusi oleju smarowego za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru – stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezes Głównego Urzędu Ceł postanowieniem nr [...] z dnia [...] stwierdził, iż odwołanie z dnia [...] czerwca 2001 r. wniesione przez "[...]" Spółka Akcyjna w W. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 24 maja 2002 r. (sygn. akt I SA/Lu 1197/01) uchylił powyższe postanowienie ze względu na naruszenie art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Następnie Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu z dnia [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2003 r. (sygn. akt I SA/Lu 888/02) uchylił powyższe postanowienie, wskazując jednocześnie na potrzebę przeprowadzenia dowodu z zeznań listonosza, I. S. oraz M. L. w charakterze świadków. Ponadto zwrócił uwagę na brak pisma wywiadowczego dotyczącego listu poleconego nr [...] w aktach przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę; polecił Dyrektorowi Izby Celnej wyjaśnić przyczynę braku owego dokumentu, a po włączeniu go do akt, poddać go stosownej ocenie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że skarżący zmieniał swoje stanowisko zarówno w trakcie postępowania, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Początkowo strona twierdziła, że sporna przesyłka nie została doręczona i nastąpił jej zwrot, później, że przesyłka została doręczona innej firmie mieszczącej się pod tym samym adresem. Prezes spółki "[...]" Spółka Akcyjna zeznał, że kwitował odbiór decyzji w dniu [...] na dwóch zwrotkach – jednej wypełnionej przez Urząd Celny i drugiej z pieczęciami pocztowymi. Tylko na jednej z nich wpisał datę odbioru. I. S. zeznała, że nie przypomina sobie, czy danego dnia była w pracy. Listonosz stwierdził, że list polecony nr [...] wysłany przez Urząd Celny został początkowo przekazany osobie z "[A]", która otworzyła drzwi listonoszowi i sama zaproponowała odebranie listu, podpisała się ona czytelnie i wpisała datę [...] maja 2001 r. W tym momencie zjawił się przedstawiciel spółki "[...]" Spółka Akcyjna, przyłożył pieczęć i złożył parafkę na potwierdzeniu odbioru. Listonosz zeznał również, że przesyłki do "[...]" Spółka Akcyjna odbierał zawsze M. L.; obie firmy posiadały jedną skrzynkę pocztową na listy. Zgodnie z wyjaśnieniami Rejonowego Urzędu Poczty z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] i z dnia [...] nr [...], oświadczenie M. L., iż przedmiotową przesyłkę otrzymał w dniu [...] maja 2001 r., jest nieprawdziwe. Listonosz Urzędu Pocztowego doręczył mu przedmiotowy list osobiście w dniu [...] maja 2001 r. Ponadto nie stwierdzono zwrotu do nadawcy listu poleconego nr [...] kwitowanego przez odbiorcę w dniu [...] maja 2001 r. Funkcjonariusz celny doręczający w dniu [...] maja 2001 r. kopie decyzji potwierdzone za zgodność z oryginałem poparł ten fakt i zeznał, że pracownik spółki "[...]" Spółka Akcyjna odebrał przesyłkę i podpisał zwrotkę. Dyrektor Izby Celnej przeprowadził postępowanie w celu ustalenia braku pisma wywiadowczego dotyczącego listu poleconego nr [...] w aktach przedmiotowej sprawy. Z uwagi na brak takiego dokumentu w aktach Urzędu Celnego zwrócił się o ten dokument do pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik przekazał dokument. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że wyżej wymienionego dokumentu pełnomocnik strony nie mógł pobrać w Urzędzie Celnym w dniu [...] października 2001 r., gdyż Urząd Celny nie posiadał i nie posiada takiego dokumentu, pismo wywiadowcze na przesyłkę wypełniane jest w jednym egzemplarzu przez Urząd Celny i przekazywane do właściwego Urzędu Pocztowego nadawczego. Poczta nie przekazuje tego druku z powrotem, lecz przesyła odpowiedź na reklamację przesyłki – w postaci pisma lub duplikatu ZPO przesyłki. Oceniając cały materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pod adres siedziby spółki i została odebrana przez prezesa spółki "[...]" Spółka Akcyjna, M. L., w dniu [...] maja 2001 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na potwierdzeniu odbioru. W związku z tym bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu [...] maja 2001 r., a ostatnim dniem na jego skuteczne złożenie był dzień [...] maja 2001 r. Natomiast odwołanie zostało nadane listem poleconym nr R [...] w dniu [...] czerwca 2001 r. czyli po terminie określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej spółka "[...]" Spółka Akcyjna w dniu [...] wniosła za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego W. G. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zwracając się o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzuca wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów art. 151, art. 120, art. 122, art. 180 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej i podnosi, że zeznania funkcjonariuszy celnych i I. S. w przedmiotowej sprawie nie powinny być brane pod uwagę, natomiast z uwagi na fakt, że zeznania M. L. i P. O. są sprzeczne, powinna być przeprowadzona konfrontacja świadków. W ocenie strony organ administracji przekroczył granice uznaniowości w ocenie dowodów. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie określonym w powołanym przepisie powoduje bezskuteczność odwołania i uprawomocnienie się decyzji na skutek upływu terminu odwoławczego. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminowi, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2003, s.729-730). Aby doręczenie decyzji organu pierwszej instancji stronie można było uznać za prawnie skuteczne, w tym rozpoczynające bieg terminu do wniesienia odwołania, musi być ono dokonane z zachowaniem obowiązujących w tej kwestii norm prawnych, w szczególności dotyczących doręczenia. Datą, od której biegnie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji jest dzień doręczenia tej decyzji. Przez doręczenie decyzji należy rozumieć dostarczenie jej w sposób uregulowany w art. 144-154 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 144 Ordynacji organ doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. W przedmiotowej sprawie doręczenie dotyczyło osoby prawnej, jaką jest spółka akcyjna, zatem w myśl art. 151 Ordynacji doręczenie to powinno nastąpić w lokalu siedziby osoby prawnej lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Stosownie do art. 152 Ordynacji odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia, natomiast jeżeli odbierający pismo nie może potwierdzić doręczenia lub uchyla się od tego, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu. Nie ulega wątpliwości, że istotą czynności materialno-technicznej doręczenia jest powodowanie skutku prawnego przez fakty. Faktem prawotwórczym, powodującym skutki procesowe lub materialnoprawne jest w tym przypadku wyłącznie samo dostarczenie pisma adresatowi albo zapewnienie jemu możliwości jego odebrania, natomiast nie jest tym faktem zapoznanie się przez niego z treścią pisma. (J. Borkowski, Tamże, s. 530). Szczególną uwagę należy zwrócić na przepis art. 152 Ordynacji, który służy udokumentowaniu dwóch ważnych pod względem procesowym faktów. Pierwszy stanowi ustalenie osoby, której doręczono pismo (osoba odbierająca pismo składa własnoręczny podpis), a drugi to udokumentowanie daty doręczenia pisma (wpisanej przez odbiorcę lub, jak to wynika z praktyki, przez doręczającego), która będzie podstawą do określenia początku biegu terminów procesowych, zachowania terminów służących wykonaniu czynności procesowych lub skorzystania z uprawnień procesowych (J. Borkowski, Tamże, s. 546). W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że Urząd Celny listem poleconym (dowód nadania [...] z dnia [...] maja 2001 r.) przekazał placówce pocztowej sześć decyzji z dnia [...], oznaczonych numerami [...] do [...] w celu doręczenia stronie postępowania – spółce "[...]" Spółka Akcyjna, a oryginał potwierdzenia odbioru przedmiotowej korespondencji wygląda w ten sposób, że przekreślono na nim podmiot, do którego przesyłkę adresowano – "[...]" S.A., jednocześnie zawiera on odciski pieczęci dwóch firm – "[A]" Sp. z o.o. i "[...]" S.A., przy czym pod pieczęcią pierwszej z tych firm widnieje data "[...].05.2001 r.", a na pieczęci drugiej tylko nieczytelny podpis. Sprawa niniejsza była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który uchylając postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł Nr [...] z dnia [...] października 2001 r. i Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...] wyrokami: sygn. akt I SA/Lu 1197/01 z dnia 24 maja 2002 r. oraz z dnia 25 lutego 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 888/02, wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie dotyczącym doręczenia spornej przesyłki. Stosując się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych we wskazanych wyżej orzeczeniach, Dyrektor Izby Celnej przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe przesłuchując w charakterze świadków: P. O. – listonosza doręczającego przedmiotową przesyłkę, M. L. – prezesa spółki, W. C. i I. S. Ustalono ponadto sposób doręczenia przesyłek przez Pocztę Polską i wyjaśniono kwestie związane ze sposobem zwrotu nie doręczonych listów do nadawcy. Podzielić należy stanowisko zaskarżonego postanowienia, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że doręczenie decyzji Nr [...] z dnia [...] nastąpiło w sposób prawidłowy w dniu [...] maja 2001 r. przez pracownika Poczty Polskiej w lokalu siedziby "[...]" S.A. w W. zgodnie z wymogami określonymi w art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm./. Konsekwencją takiego ustalenia jest stwierdzenie, przez Dyrektora Izby Celnej, iż odwołanie od decyzji doręczonej stronie w wskazanej wyżej dacie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy celne przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z treścią art. 180 § 1, 187 § 1, art. 188, art.191 cyt. ustawy. Organ celny oparł się bowiem na ocenie całokształtu materiału dowodowego, dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, odmówił wiary zeznaniom świadka M. L., wyjaśniając przyczyny takiej jego oceny, a rozumowanie przeprowadził w sposób logiczny. Należy zwrócić ponadto uwagę na to, że dodatkowym potwierdzeniem braku zwrotu przesyłki do nadawcy jest sporządzony przez Urząd Pocztowy wykaz przesyłek zwróconych (jako niedoręczonych adresatom) do Urzędu Celnego za miesiąc maj 2001 r., na którym przesyłka nr [...] nie figuruje. Na marginesie stwierdzić trzeba, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, szczególnie jednostka, której siedziba mieści się pod tym samym adresem co siedziba innego przedsiębiorcy, powinna tak zorganizować procedurę odbioru korespondencji, ażeby odbioru pism nie mogła dokonać osoba nieupoważniona /por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 1999 r. sygn. I SA/Po 1829/98/. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, a w szczególności art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270/ przy zachowaniu warunków dotyczących tego postępowania, określonych przepisami Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie natomiast zaskarżonym postanowieniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pozostaje w zgodzie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, należało orzec jak w sentencji.