III SA/Lu 156/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi D.B. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [..] w przedmiocie przewinienia dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. 2. określa, że orzeczenia wymienione w pkt. 1 nie podlegają wykonaniu w całości. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. wydanym na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania nadkomisarza D. B. od orzeczenia nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. wydanego przez Komendanta Powiatowego Policji w K., stwierdzającego winę i wymierzającego karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, L. Komendant Wojewódzki Policji w L. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając orzeczenie organ odwoławczy wskazał, że skarżący został obwiniony o to, że w dniu 15 listopada 2007 r. pełniąc służbę dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w K. po otrzymaniu od M. B. telefonicznych informacji uzupełniających dotyczących śladów kryminalistycznych oraz osób mogących mieć bezpośredni związek z kradzieżą krów dokonaną w nocy 14/15 listopada 2007 r. z jej zabudowań gospodarczych, zaniechał podjęcia niezwłocznie działań policyjnych w celu weryfikacji tych informacji, a także nie udokumentował w książce przebiegu służby otrzymania tych informacji, tj. o przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2007 roku Nr 43, poz. 277, ze zm.) w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 roku i w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 załącznika nr 3 do zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji. Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uniewinnienie. W uzasadnieniu wskazał, iż nie przyznaje się do postawionego mu zarzutu, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest jednostronny i zbyt ogólnikowy. W związku z powyższym organ II instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze, w toku którego dokonano analizy akt postępowania dyscyplinarnego i na tej podstawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 4 grudnia 2007 r. R. B. w Komendzie Powiatowej Policji w K. złożył ustną skargę, w której zarzucił, iż nie został powiadomiony jak wykorzystano informację przekazaną telefonicznie w dniu 15 listopada 2007 roku przez jego żonę - dotyczącą kradzieży krów z jego obory. Dzwoniąc do KPP w K., żona R. B. miała między innymi przekazać gdzie może znajdować się jedna ze skradzionych krów. W toku wyjaśniania skargi ustalono, co następuje. R. B., zamieszkały wraz ze swoją żoną M. B. w miejscowości K., w dniu 15 listopada 2007 r. we wczesnych godzinach rannych stwierdził, iż z jego obory skradziono dwie krowy, o czym powiadomił Policję. Funkcjonariusze przyjechali na miejsce zdarzenia i podjęli działania z udziałem psa tropiącego, które nie doprowadziły jednak do odnalezienia skradzionych krów. O godz. 15.35 M. B. zadzwoniła do skarżącego, który pełnił funkcję dyżurnego KPP w K., informując, że dowiedziała się o świeżych śladach krów w okolicy. O godz. 16.05 M. B. ponownie zadzwoniła do w tej sprawie. W dniu 15 listopada 2007 r. skarżący służbę dyżurnego KPP w K. pełnił w godzinach 7.30 - 19.30. W godzinach rannych wprowadził do biuletynu zdarzenie dotyczące kradzieży krów w miejscowości Z.. W tym dniu policjanci pełniący służbę patrolową nie otrzymali od dyżurnego żadnych zadań związanych z kradzieżą krów. Prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie kradzieży krów również nie otrzymał żadnych informacji mogących przyczynić się do ustalenia sprawców przestępstwa i odzyskania skradzionych zwierząt. Przesłuchany w charakterze obwinionego skarżący wyjaśnił, iż nie pamięta żadnych szczegółów dotyczących tego zdarzenia, nie pamięta też żeby odbierał telefon z informacją dotyczącą tego zdarzenia i nie ma więcej nic do dodania w tej sprawie. Przesłuchani w charakterze świadków policjanci pełniący służbę w dniu 15 listopada 2007 r. zeznali, iż nie otrzymali od dyżurnego żadnych zadań związanych z kradzieżą krów. Przesłuchany w charakterze świadka L. K. zeznał, iż w 2007 r. prowadził dochodzenie w sprawie kradzieży dwóch krów z zabudowań R. i M. B.. Do dnia 4 grudnia 2007 r. nie miał żadnych bliższych informacji dotyczących tej sprawy. W dniu 4 grudnia 2007 r. zgłosił się do niego R. B. informując, iż ma pretensje, gdyż w dniu 15 listopada 2007 r. jego żona przekazała telefonicznie jakiemuś policjantowi informację o śladach prowadzenia krów. Organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy wskazuje na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów, ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych. Zgodnie zaś z § 9 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji do zadań dyżurnego jednostki Policji należy zapewnienie natychmiastowej reakcji Policji na zgłoszone wydarzenia poprzez bieżące przyjmowanie zgłoszeń lub informacji uzupełniających. Skarżący przyjął od M. B. informacje dotyczące kradzieży krów i nie zainicjował w tej sprawie żadnych działań. W chwili otrzymywania informacji skarżący posiadał w dyspozycji 7 policjantów, jednak nie zlecił im do realizacji żadnych czynności związanych z tymi informacjami. Ponadto zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 załącznika nr 3 do powołanego zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji skarżący miał obowiązek udokumentować w książce przebiegu służby przyjęcie informacji od M. B.. Skarżący w dniu 30 listopada 2004 r. zapoznał się z tym zarządzeniem - co potwierdził własnoręcznym podpisem. Powinien tym samym znać i przestrzegać procedury obowiązujące dyżurnego jednostki, zwłaszcza, iż na ten temat miał już przeprowadzone dwie rozmowy dyscyplinujące za nieprawidłowe wykonywanie obowiązków na stanowisku dyżurnego KPP w K. Tym samym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Skargę sądową na powyższe orzeczenie złożył D. B., wnosząc o jego uchylenie. Wskazał, że ukaranie ma formę szykany za brak uległości wobec zwierzchników. Do przedstawianych zarzutów nie przyznał się, gdyż w momencie przesłuchiwania nie pamiętał rozmowy telefonicznej i nikt nie chciał go z nią zapoznać. Dopiero po późniejszym odsłuchaniu rozmowy przypomniał sobie zdarzenie. Po rozpoczęciu służby w dniu 15 listopada 2007 r. ok. godz. 9.30 otrzymał materiały w sprawie kradzieży krów celem wprowadzenia danych do bazy KSIP. O godz. 15.00 dzwonić zaczęły różne telefony, a osoby dzwoniące prosiły o interwencję Policji. Skarżący wszędzie wysłał patrole, które miał do dyspozycji. Patrol dzielnicowych był wówczas na interwencji poza miastem. W tym czasie telefonował niejaki p. M. z okolic Ł. N., który bełkotliwą i niezrozumiałą mową powiedział, że obok zabudowań M. S. są widoczne ślady i że mogą to być ślady krów skradzionych w Z. Skarżący miał wówczas wszystkie patrole na interwencjach. Jednak gdy ok. godz. 17.00 będący na terenie PP Ł. patrol zgłosił się telefonicznie chcąc skorzystać z przerwy. Skarżący polecił im udać się po przerwie do miejscowości Ł. do M. S. i sprawdzić jego stan trzeźwości oraz dowiedzieć się o odnalezieniu śladów skradzionych krów. Przed końcem służby w dniu 15 listopada 2007 r. ok. godz. 19.20 przeprowadził rozmowę z patrolem i dowiedział się, że M. S. jest w stanie upojenia alkoholowego i nie można się z nim skontaktować. Skarżący polecił, aby w najbliższych dniach sprawdzić ponownie w godzinach dziennych otrzymaną informację. Sprawą dalej się nie interesował, bo nie pracuje w dziale dochodzeniowym. Nie miał też w obowiązku poinformowania państwa B. o podjętych ze swej strony działaniach. Z uwagi na to, że informacje nie zostały potwierdzone, nie sporządzono z tego tytułu żadnej notatki. Zdaniem skarżącego , że sprawą powinien zająć się w dalszym zakresie pracownik prowadzący dochodzenie w tej sprawie, zaś on sam nie dopuścił się jakiegokolwiek zaniedbania swoich obowiązków. W odpowiedzi na skargę L. Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Organ wskazał, że z rejestru interwencji wynika, że w dniu 15 listopada 2007 r. w godz. 15 – 19.30 skarżący nie przyjął żadnego zgłoszenia, zaś pierwsza interwencja miała miejsce o godz. 19.12. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że skarżący, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie podjął wymaganych procedurą służbową czynności zmierzających do wykrycia sprawców przestępstwa oraz nie udokumentował w książce przebiegu służby faktu otrzymania informacji na temat kradzieży krów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż w toku postępowania nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy pozwalających na stanowcze jej rozstrzygnięcie. Z notatki urzędowej sporządzonej przez rzecznika dyscyplinarnego w dniu 4 grudnia 2007 r. (k.2) nie wynika, jaki przedział czasowy obejmowało odsłuchanie treści rozmów prowadzonych drogą radiową pomiędzy służbą dyżurną Komendy Powiatowej Policji w K., a osobami z zewnątrz, po otrzymaniu zgłoszeń od M. B. w dniu 15 listopada 2007 r. z godzin: 15.35 i 16.05, Z całą pewnością nie zbadano wszystkich rozmów, które skarżący przeprowadził tego dnia w czasie dyżuru sprawowanego do godz. 19.30. Okoliczność ta została przyznana str. 12 odpowiedzi na skargę , gdzie stwierdzono, że skoro skarżący nie pamiętał żadnych szczegółów ze swojego dyżuru, to fakt przeprowadzenia rozmów telefonicznych z policjantami w Ł., o których wspomina się w skardze, nie został zweryfikowany w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeśliby fakty wskazane w skardze potwierdziły się, to musiałyby one wpłynąć co najmniej na wymiar kary, tj. na jej złagodzenie (por. art. 134 h ust. 3 pkt 2 ustawy o policji), o ile nie mogłyby pozwolić na zwolnienie skarżącego od zarzutu zaniechania podjęcia niezwłocznie działań policyjnych w celu weryfikacji informacji przekazanych przez M. B. (w orzeczeniach wydanych w obu instancjach przyjęto, że skarżący nie podjął jakichkolwiek działań). W postępowaniu dyscyplinarnym, zbliżonym ze swej natury do postępowania karnego, muszą zostać wyjaśnione w sposób obiektywny wszystkie istotne okoliczności sprawy, zaś obowiązek ten spoczywa wyłącznie na organie prowadzącym to postępowanie, a nie na obwinionym. Obwiniony, który korzysta z zasady domniemania niewinności (art. 135 g ust. 2 ustawy) ma prawo w trakcie postępowania dyscyplinarnego oczekiwać ze strony organu prowadzącego pełnego ustalenia stanu faktycznego w sposób wszechstronny i obiektywny. Nie musi w tym celu przejawiać inicjatywy, gdyż możliwość odmowy złożenia wyjaśnień i składania wniosków dowodowych należy do przysługujących mu uprawnień, zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Policji. Bierność obwinionego nie ogranicza zakresu obowiązków prowadzącego postępowanie dyscyplinarne. Zgodnie bowiem z art. 135a ust. 1 ustawy - postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające prowadzi rzecznik dyscyplinarny. Pełni on rolę zbliżoną do roli prokuratora w postępowaniu karnym. Stosownie do art. 135e ust. 1 ustawy - zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W myśl art. 135g ust. 1 ustawy - przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Postępowanie dowodowe musi wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy, ponieważ dopiero wówczas rzecznik dyscyplinarny, po zapoznaniu obwinionego z aktami sprawy, wydaje postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych (art. 135i ust. 1 i 7 ustawy). Nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 135 g ust. 2 ustawy). W opisanym na wstępie rozważań stanie sprawy, przełożony dyscyplinarny po otrzymaniu od rzecznika dyscyplinarnego postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych powinien - uznając, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy skorzystać z regulacji zawartej w art. 135 j ust. 3 ustawy o Policji, tj. uchylić to postanowienie oraz przekazać akta sprawy do uzupełnienia (m.in. zobowiązując rzecznika dyscyplinarnego do sporządzenia stenogramów wszystkich rozmów telefonicznych odbytych przez dyżurnego po otrzymaniu informacji od M. B.). Skoro tak się nie stało, zaś organy obu instancji wydały orzeczenia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oznacza to, ze owe orzeczenia podlegają uchyleniu jako wydane z naruszeniem przepisów art. 135g ust. 1 i 2 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest wystarczające uchylenie orzeczenia organu odwoławczego, ponieważ orzeka on na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym (art. 135 l ust. 1 ustawy) i nie ma w zasadzie możliwości samodzielnego uzupełniania postępowania dowodowego. Poza tym skarżący ma prawo oczekiwać, aby sprawa została rozpatrzona przez dwie instancje. Konieczne było więc również wzruszenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Organ I instancji powinien w tej sytuacji na mocy art. 135j ust. 3 ustawy uchylić postanowienie o zakończeniu postępowania dowodowego oraz przekazać akta sprawy rzecznikowi dyscyplinarnemu do uzupełnienia. Mając zatem na względzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej jako ppsa), należało orzec jak w sentencji. Wyrok uwzględniający skargę jest w określonym przedziale czasowym nieprawomocny, nie wywołuje zatem jeszcze skutku w odniesieniu do zaskarżonego aktu. Sąd jednak uważa, że wadliwość orzeczeń obu instancji powoduje, że do czasu uprawomocnienia się wyroku ich wykonanie należy wstrzymać. Zgodnie zatem z art. 152 ppsa Sąd określił, że zaskarżone orzeczenia nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku