III SA/Lu 157/25
WyrokWSA w Lublinie2025-07-10
Skład orzekający: Robert Hałabis, Anna Strzelec, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na zakup umywalek, które nie zostały zamontowane w ramach projektu, mogą zostać uznane za niekwalifikowalne, a także czy błędne zakwalifikowanie prac adaptacyjno-remontowych jako robót budowlanych i skrócenie terminu składania ofert stanowi naruszenie procedur skutkujące obowiązkiem zwrotu środków europejskich?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca naruszyła procedury związane z realizacją projektu dofinansowanego ze środków europejskich. Niewykorzystanie zakupionych umywalek do realizacji projektu, a także nieprawidłowe określenie charakteru prac adaptacyjno-remontowych jako robót budowlanych i skrócenie terminu składania ofert, stanowiły naruszenie warunków umowy o dofinansowanie i wytycznych kwalifikowalności, co uzasadniało nałożenie korekty finansowej i obowiązek zwrotu środków.Stan faktyczny
Skarżąca A. R. wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego nakładającą obowiązek zwrotu środków europejskich w kwocie 61 115,20 zł. Organ uznał, że skarżąca naruszyła procedury, ponieważ zakupione umywalki nie zostały zamontowane, a prace adaptacyjno-remontowe zostały błędnie zakwalifikowane jako dostawy, co skutkowało skróceniem terminu składania ofert. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że wydatki były kwalifikowalne, a postępowanie o udzielenie zamówienia było prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzenie niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 17 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. (nr [...]) Zarząd Województwa Lubelskiego, jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 (dalej także jako "organ" lub "IZ"), utrzymał mocy własną decyzję z dnia 25 czerwca 2024 r. (nr [...]) w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Po ogłoszeniu konkursu na dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 12: Edukacja, kwalifikacje i kompetencje, Działania 12.1.: Edukacja przedszkolna (konkurs nr [...]), Zarząd Województwa Lubelskiego zawarł w dniu 28 lipca 2021 r. umowę z A. R. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą K. K. A. R. (dalej także jako: "beneficjent", "skarżąca" lub "strona") umowę o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "[...]". W dniu 25 lutego 2022 r. A. R. zmieniła nazwisko na R.-P.. Na podstawie tej umowy realizowała ona w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 sierpnia 2022 r. wskazany projekt.
W dniu 9 września 2021 r. skarżąca złożyła formularz zmian do projektu, który obejmował inny termin jego realizacji, od 16 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. Organ zatwierdził formularz zmian i zmieniony wniosek, a tym samym Instytucja Zarządzająca wyraziła zgodę na zmianę okresu realizacji projektu. W dniu 13 grudnia 2021 r. skarżąca przesłała kolejny formularz zmian, w którym zaproponowała dokonanie zmian w szczegółowym budżecie projektu. Pismem z dnia 31 grudnia 2021 r. Instytucja Zarządzająca także wyraziła zgodę na zmiany we wniosku o dofinansowanie przedstawione w formularzu zmian do projektu, dotyczące wprowadzenia zadania 4: Przeciwdziałanie skutkom pandemii COVID-19 oraz aktualizacji kwot w budżecie projektu, w wyniku przeprowadzonego postępowania na wybór wykonawcy.
Już w trakcie realizacji projektu w dniu 30 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła formularz zmian do projektu z dnia 27 czerwca 2022 r., który dotyczył rozszerzenia obszaru realizacji projektu, tj. rekrutacji dzieci spoza Gminy N. (z gmin sąsiadujących). Instytucja Zarządzająca w dniu 14 lipca 2022 r. i w tym przypadku wyraziła zgodę na zmiany we wniosku o dofinansowanie oraz zmiany przedstawione w formularzu dotyczące powiększenia obszaru rekrutacji dzieci do oddziałów przedszkolnych.
W trakcie realizacji projektu wypłacono beneficjentowi następujące transze środków na rzecz realizacji projektu:
. 525 674,00 zł - informacja o zleceniach płatności zrealizowanych przez bank [...] w dniu 5 października 2021 r. (zlecenie płatności nr [...]);
. 483 457,20 zł - informacja o zleceniach płatności zrealizowanych przez bank [...] w dniu 1 lutego 2022 r. (zlecenie płatności nr [...]);
. 225 380,40 zł - informacja o zleceniach płatności zrealizowanych przez bank [...] w dniu 27 lipca 2022 r. (zlecenie płatności nr [...]);
. 216 141,20 zł - informacja o zleceniach płatności zrealizowanych przez bank [...] w dniu 4 listopada 2022 r. (zlecenie płatności nr [...]);
. 80 000,00 zł - informacja o zleceniach płatności zrealizowanych przez bank [...] w dniu 21 grudnia 2022 r. (zlecenie płatności nr [...]).
Razem wypłacono stronie kwotę: 1 530 652,80 zł, która przedłożyła do IZ RPO i rozliczyła siedem wniosków o płatność:
1) nr [...] za okres od 16 sierpnia 2021 r. do 16 września 2021 r. (złożony w dniu 16 września 2021 r, a zatwierdzony pismem z dnia 22 września 2021 r.), wniosek o zaliczkę, wnioskowana kwota – 525 674,00 zł;
2) nr [...] za okres od 17 września 2021 r. do 17 grudnia 2021 r. (złożony w dniu 31 maja 2022 r., a zatwierdzony pismem z dnia 2 czerwca 2022 r.), kwota wydatków uznanych za kwalifikowalne – 479 319,46 zł, wnioskowana kwota 483 457,20 zł;
3) nr [...] za okres od 18 grudnia 2021 r. do 17 marca 2022 r. (złożony w dniu 13 czerwca 2022 r., a zatwierdzony pismem z dnia 23 czerwca 2022 r.), kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 77 874,00 zł, wnioskowana kwota - 0,00 zł;
4) nr [...] za okres od 18 marca 2022 r. do 17 czerwca 2022 r. (złożony w dniu 10 sierpnia 2022 r., a zatwierdzony pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r.), kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 162 492,00 zł, kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne – 303 974,89 zł, wnioskowana kwota – 225 380,40 zł;
5) nr [...] za okres od 18 czerwca 2022 r. do 17 września 2022 r. (złożony w dniu 7 listopada 2022 r., zatwierdzony pismem z dnia 9 listopada 2022 r.), a kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 442 511,50 zł, kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne – 8 280,00 zł, wnioskowana kwota – 216 141,20 zł;
6) nr [...] za okres od 18 września 2022 r. do 30 listopada 2022 r. (złożony w dniu 22 marca 2023 r., a zatwierdzony pismem z dnia 20 kwietnia 2023 r.), kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 226 720,90 zł, wnioskowana kwota 80 000,00 zł;
7) nr [...] za okres od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. (złożony w dniu 27 września 2023 r., a zatwierdzony pismem z dnia 5 października 2023 r.), kwota wydatków uznanych za kwalifikowane – 294 509,73 zł, kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne – 0,01 zł, wnioskowana kwota – 0,00 zł.
W dniach od 9 stycznia 2023 r. do 14 kwietnia 2023 r. Izba Administracji Skarbowej w L. przeprowadziła audyt operacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 w niepublicznym przedszkolu "K. K." A. R. w N., w zakresie przedmiotowego projektu. Audyt dotyczył wniosków o płatność [...], [...] oraz [...] Zakres audytu obejmował m.in. zgodność wydatków z zasadami kwalifikowalności określonymi w przepisach unijnych i krajowych oraz zgodność wydatków z zasadami dotyczącymi zamówień publicznych. W wyniku audytu projektu ujawnione zostały m.in. następujące uchybienia związane ze:
. stwierdzeniem wydatków niekwalifikowalnych w kwocie 2 304,00 zł dotyczących zakupu nieużywanego w projekcie wyposażenia łazienek (zakupu i montażu umywalek),
. stwierdzeniem wydatków niekwalifikowalnych w kwocie 65 128,50 zł dotyczących nieprawidłowego przeprowadzenia zamówienia na prace adaptacyjne – remontów w budynku na ul. [...] w N. (skrócenie obowiązującego dla robót budowlanych terminu na składanie ofert oraz niewystarczająca ścieżka audytu).
Pismem z dnia z dnia 18 kwietnia 2023 r. Izba Administracji Skarbowej w L. przekazała Instytucji Zarządzającej podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie w ramach prowadzonego audytu. W wyniku kontroli oprócz w/w uchybień stwierdzono, że zarówno badany projekt nr [...], jak równie i wcześniej realizowany projekt nr [...], obejmował prace adaptacyjne oraz remontowe wykonywane w ramach cross-financingu, dotyczące dostosowania pomieszczeń pod adresem: [...], ul. [...] do wymogów budowlanych, sanitarno-higienicznych, a także bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Wobec tego istnieje ryzyko, że prace remontowe w obecnie realizowanym projekcie naruszyły trwałość poprzednio realizowanego projektu - mogła nastąpić istotna zmiana wpływająca na charakter projektu, jego cele lub warunki realizacji, która prowadzi do naruszenia jego pierwotnych celów.
Pismem z dnia 5 maja 2023 r. Instytucja Zarządzająca poinformowała stronę m.in., że wydatki wykazane do rozliczenia we wniosku o płatność nr [...] zostaną uznane za nieprawidłowość. Odnosząc się do ustalenia, w związku z wątpliwościami dotyczącymi możliwości naruszenia zasady trwałości projektu nr [...], poinformowała nadto, że przeprowadzi kontrolę doraźną w zakresie trwałości operacji w projektach realizowanych przez skarżącą i poinformuje Izbę Administracji Skarbowej w L. o wyniku kontroli.
W dniach 23 i 24 maja 2023 r. Instytucja Zarządzająca przeprowadziła doraźną kontrolę trwałości projektu w siedzibie skarżącej. W wyniku kontroli doraźnej nie wydano zaleceń pokontrolnych/rekomendacji. Pismem z dnia 7 września 2023 r. poinformowano skarżącą, że w wyniku audytu przeprowadzonego przez Izbę Administracji Skarbowej w L. w okresie od 9 stycznia 2023 r. do 14 kwietnia 2023 r. (z przerwami), w zatwierdzonych wnioskach o płatność: [...] oraz [...] stwierdzono wydatki niekwalifikowalne, stanowiące nieprawidłowość, w kwocie 67 432,50 zł, w tym dofinansowanie w wysokości 61 115,20 zł, wobec niewystarczającej ścieżki audytu w postępowaniu o udzielenie zamówienia na prowadzenie prac adaptacyjno-remontowych (korekta 25%) oraz wydatków niezwiązanych a projektem – niezamontowane 4 sztuki umywalek. Jednocześnie organ przedstawił sposób kalkulacji wydatków niekwalifikowalnych. Na podstawie art. 207 ust. 8 pkt 1 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm. – dalej jako: "u.f.p.") wezwał skarżącą do zwrotu wydatków uznanych za nieprawidłowość (rozliczonych w zatwierdzonych wnioskach o płatność) w łącznej kwocie 61 115,20 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w tym:
. kwota 50 891,81 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania transzy, tj. od dnia 5 października 2021 r. do dnia zwrotu;
. kwota 10 223,39 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania transzy, tj. od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia zwrotu.
Pismo doręczono stronie w dniu 12 września 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 21 września 2023 r. skarżąca wniosła zastrzeżenia do ustaleń audytu oraz opinię radcy prawnego w przedmiocie prawidłowości przeprowadzonego postępowania ofertowego na wykonanie prac adaptacyjno-remontowych mających na celu adaptację budynku na potrzeby placówki przedszkolnej. Natomiast pismem z dnia 5 października 2023 r. Instytucja Zarządzająca poinformowała skarżącą, że w ramach projektu beneficjent otrzymał 1 530 652,80 zł, natomiast kwota wykazana do rozliczenia w złożonych wnioskach o płatność wyniosła 1 482 413,87 zł i z tego powodu kwota niewykorzystanych na koniec realizacji projektu transz dofinansowania wyniosła 48 238,93 zł (1 530 652,80 zł – 1 482 413,87 zł). Przypominała, że w dniu 30 stycznia 2023 r. odnotowano zwrot środków na kwotę 20 175,98 zł, a w dniu 2 lutego 2023 r. wpłynął zwrot w wysokości 526,19 zł, wobec czego do zwrotu pozostało 27 547,02 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 21 grudnia 2022 r. Jednocześnie organ wezwał skarżącą do zwrotu kwoty 27 547,02 zł.
Skarżąca dokonała zwrotów niewykorzystanych środków na zakończenie realizacji projektu (w dniu 12 października 2023 r. na kwotę 31 167,03 zł i w dniu 18 października 2023 r. na kwotę 9,99 zł). Zwrócone środki w całości pokryły niewykorzystane na koniec realizacji projektu transze dofinansowania. W związku zaś z brakiem zwrotu środków w kwocie 61 115,20 zł Instytucja Zarządzająca wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu, o czym zawiadomiono skarżącą pismem z dnia 12 lutego 2024 r.
Decyzją z dnia 25 czerwca 2024 r. Zarząd Województwa orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, w kwocie 61 115,20 zł, stanowiącej w całości płatność ze środków europejskich wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zapłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję wydaną I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że celem prowadzonego postępowania było zweryfikowanie istnienia podstaw zwrotu dofinansowania wypłaconego stronie na podstawie Umowy o dofinansowanie z dni 28 lipca 2021 r. Beneficjent, w świetle umowy o dofinasowanie zobowiązany był do realizacji projektu pn. "[...]". Projekt miał na celu wzrost upowszechnienia edukacji przedszkolnej oraz podniesienie jej jakości poprzez utworzenie 36 nowych miejsc dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodnie z Prawem oświatowym w istniejącym Przedszkolu w N. oraz objęcie dodatkowymi zajęciami specjalistycznymi i wyrównującymi deficyty 36 dzieci z nowopowstałych oddziałów przedszkolnych w okresie do 31 grudnia 2022 r. W ramach wyodrębnionych zadań projektowych przewidziano zadanie nr 1 – Utworzenie trzech nowych oddziałów przedszkolnych w Niepublicznym Przedszkolu "K. K." w N., zadanie nr [...] – Rozszerzenie oferty edukacyjnej w przedszkolu Niepublicznym K. K. w N., zadanie nr [...] – Szkolenie personelu w zakresie pedagogiki z uwzględnieniem nauki kodowania, programowania i pracy z uczniami wielojęzycznymi i wielokulturowymi oraz zadanie 4 – Przeciwdziałanie skutkom pandemii COVID-19. W ramach Zadania 1 założono m.in. koszt przeprowadzenia niezbędnych prac adaptacyjnych (poz. 1 szczegółowego budżetu projektu, wartość pozycji: 195 625,00 zł, pozycja oznaczona jako usługa zlecona) oraz koszt zakupu niezbędnego sprzętu i wyposażenia: monitoring (poz. 12 szczegółowego budżetu, wartość pozycji: 24 000,00 zł, pozycja nie oznaczona jako usługa zlecona). Organ ustalił, że Izba Administracji Skarbowej w L. (dalej także jako "IAS"), w wyniku przeprowadzonego audytu operacji w zakresie realizowanego przez beneficjenta projektu "[...]", stwierdziła uchybienia w kontrolowanym projekcie:
1) zakupu i montażu 4 sztuk umywalek o łącznej wartości 2 560,00 zł; IAS podczas oględzin dokonanych w dniu 10 marca 2023 r. stwierdziła, że beneficjent dokonał zakupu 10 szt. umywalek, z czego jedynie 6 zostało zamontowanych na terenie przedszkola; beneficjent wyjaśnił, że umywalki dostarczono zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia, ze względu na wielkość pomieszczenia i brak możliwości montażu większej szafki zastosowano mniejsze szafki w części sanitariatów i nie było możliwości montażu umywalek dostarczonych; beneficjent z własnych środków zakupił umywalki inne, które zostały zamontowane przez wykonawcę; w tych okolicznościach IAS uznała, że wydatek poniesiony na zakup 4 umywalek nie był racjonalny i niezbędny do realizacji projektu, gdyż beneficjent nie korzystał z zakupionego wyposażenia;
2) wyznaczenie 9-dniowego terminu na złożenie oferty w postępowaniu obejmującym roboty budowlane; beneficjent tłumaczył to charakterem zamówienia, który w większości opierał się na zakupie materiałów budowlanych, jednak wyjaśnienia beneficjenta nie zostały przyjęte przez Instytucję Audytową; IAS w L. w kontekście tego uchybienia nałożyła korektę w wysokości 10% wartości zamówienia;
3) niewystarczająca ścieżka audytu na potrzeby udzielenie zamówienia; w ocenie IAS opis przedmiotu zamówienia nie pozwalał na jednoznaczne potwierdzenie zakresu robót objętych postępowaniem ofertowym; w szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia brak było projektu koncepcyjnego oraz rzutu funkcjonalnego dostosowywanych pomieszczeń, który wskazywałby remontowane pomieszczenia oraz wykonany w nich zakres prac, w tym między innymi powierzchnię wyłożenia płytkami lub panelami, ilość metrów listew przypodłogowych, ilość kamer i złączy sygnałowych oraz zasilających dla celów monitoringu.
Wyniki audytu zostały zawarte w dokumencie Podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie nr [...] "[...]" w ramach prowadzonego audytu operacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 (k. 656-679 akt adm.). W wyniku audytu przeprowadzonego przez IAS w zatwierdzonych wnioskach o płatność nr [...] oraz nr [...] stwierdzono wydatki niekwalifikowalne w 67 432,50 zł, w tym dofinansowanie w wysokości 61 115,20 zł, stanowiące nieprawidłowość. Instytucja zarządzająca za bezzasadny uznała zarzut bezpodstawnego uznania przez organ, że fakt, iż zakupione w ramach projektu umywalki w liczbie 4 nie zostały zamontowane, świadczy o tym, że nie zostały one wykorzystane na potrzeby realizacji projektu i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że wydatki poniesione w związku z ich zakupem i montażem nie były racjonalne i niezbędne do realizacji projektu, a zarazem stanowią wydatki niekwalifikowalne. Organ wyjaśnił, że świetle Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej jako "Wytyczne kwalifikowalności"), aby wydatek uznać za kwalifikowalny musi być on niezbędny do realizacji celów projektu i dokonany w sposób racjonalny i efektywny. IZ wskazała, że zgodnie z harmonogramem realizacji projektu zawartym w zaktualizowanym wniosku o dofinansowanie projektu złożonym do IZ RPO w dniu 19 lipca 2022 r. (o sumie kontrolnej: [...]), przeprowadzenie adaptacji i wyposażenia pomieszczeń przeznaczonych na działanie nowych oddziałów w przedszkolnych (Zadanie 1, Etap I) zostało zaplanowane na okres od sierpnia do grudnia 2021 r. Dodatkowo okres realizacji projektu obejmował daty od 16 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. Z kolei oględziny przeprowadzone w ramach kontroli IAS miały miejsce w dniu 10 marca 2023 r., a więc po okresie realizacji projektu, natomiast w okresie trwałości projektu. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że zakupione w ramach projektu umywalki nie zostały zamontowane przez ponad rok od terminu określonego we wniosku o dofinansowanie. Celem przeprowadzenia adaptacji było dostosowanie lokalu położonego w N. przy ul. [...] do prowadzenia zajęć przedszkolnych. Skoro zajęcia wychowania przedszkolnego były prowadzone bez konieczności zamontowania dodatkowych czterech umywalek, oznacza to, że nie były one niezbędne do ich realizacji, a tym samym ich zakup nie był racjonalny i efektywny z punktu widzenia realizacji projektu. Organ uznał za bez znaczenia fakt czy beneficjent zamontowałby te umywalki przed końcem okresu trwałości projektu.
Kolejny zarzut strony dotyczył błędnego uznania przez organ czynności polegających na "zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips" jako roboty budowlane i w konsekwencji błędnego uznania, że strona powinna była wyznaczyć termin składania ofert wynoszący 14 dni, a nie 9 dni, jak zostało to określone w zapytaniu ofertowym. Odnosząc się do powyższego zarzutu organ stwierdził, że Wytyczne kwalifikowalności w Podrozdziale 6.5.2. ppkt 10 wskazują jednoznacznie, że termin na złożenie oferty w przypadku dostaw i usług wynosi co najmniej 7 dni oraz co najmniej 14 dni w przypadku robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie ogłoszenie o zamówieniu na przeprowadzenie prac adaptacyjno-remontowych budynku/lokalu na ul. [...] w N. na potrzeby placówki przedszkolnej zostało zamieszczone w Bazie konkurencyjności w dniu 27 listopada 2021 r., a termin składania ofert został wyznaczony na dzień 6 grudnia 2021 r., tym samym wynosił on 9 dni kalendarzowych. Instytucja zarządzająca stwierdziła, że zaplanowane w zapytaniu ofertowym zamówienie powinno zostać zakwalifikowane jako roboty budowlane, a nie dostawy. Termin składania ofert w każdym postępowaniu powinien uwzględniać czas niezbędny do przygotowania i złożenia oferty. Zamawiający jest zobowiązany do uwzględnienia przedmiotu i rodzaju zamówienia, poziomu jego skomplikowania, wszystkich czynności, które należy wykonać, aby złożyć prawidłową ofertę. Natomiast dla wyznaczenia terminu na złożenie oferty, która obejmuje jednocześnie dostawy i roboty budowlane, istotne jest określenie głównego przedmiotu zamówienia. W tym zakresie należy odwołać się do doktryny i orzecznictwa wypracowanych na tle Prawa zamówień publicznych.
Odnosząc się do sprawy IZ wskazała, że celem prowadzenia zamówienia było dostosowanie pomieszczeń do wymogów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania, wydanych na podstawie art. 14a ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz przepisów przeciwpożarowych oraz BHP. Celem zamówienia była poprawa parametrów danego obiektu, aby spełniały one stawiane wymogi, a zaplanowane dostawy są jedynie swoistym środkiem służącym realizacji tego celu. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że zaplanowane w ramach zamówienia roboty budowlane mają charakter uboczny – instrumentalny – względem świadczenia głównego w postaci dostawy materiałów budowlanych. Nie podzielił również stanowiska strony, że przy ustaleniu co jest głównym przedmiotem zamówienia istotna jest wartość poszczególnych zamówień. Mając powyższe na względzie uznał, że udzielenie zamówienia jako dostawa prowadziło do naruszenia zapisów Wytycznych kwalifikowalności w zakresie ustalenia terminu składania ofert nie krótszego niż 14 dni.
Kolejny zarzut strony dotyczył braku zamieszczenia w opisie przedmiotu zamówienia zawartym w Załączniku nr 5 do Zapytania Ofertowego [...] projektu koncepcyjnego oraz rzutu funkcjonalnego dostosowanych pomieszczeń, który wskazywałby remontowane pomieszczenia oraz wykonany w nich zakres prac (m.in. powierzchnię wyłożenia płytkami lub panelami, ilości metrów listew przypodłogowych, ilości kamer i złączy sygnałowych raz zasilających dla celu monitoringu). Zdaniem strony organ nie wskazał skąd wywodzi obowiązek wskazania w opisie przedmiotu zamówienia tych dokumentów. Odnosząc się do powyższego zarzutu IZ wyjaśniła, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz. U z 2013 r. poz.1129) i w związku z tym opis przedmiotu zamówienia powinien obejmować co najmniej plany, rysunki lub inne dokumenty umożliwiające jednoznaczne określenie rodzaju i zakresu robót budowlanych podstawowych oraz uwarunkowań i dokładnej lokalizacji ich wykonywania. Organ podniósł, że szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, stanowiący załącznik nr 5 do zapytania ofertowego [...] składał się z tabeli podzielonej na kolumny, która zawiera informacje dotyczące: Nazwy (towaru i usługi, bądź samej usługi), minimalnych wymaganych parametrów oraz ilości (I. sztuk, bądź powierzchni w m kw.) i bezspornie nie obejmował on dokumentów umożliwiających jednoznaczne określenie rodzaju i zakresu robót budowlanych podstawowych oraz uwarunkowań i dokładnej lokalizacji ich wykonywania. Dlatego stwierdził, że słusznie wskazano w decyzji I instancji, że w związku z brakiem jakiejkolwiek dokumentacji wskazującej jakich pomieszczeń i w jakim zakresie dotyczą prace wykonane w ramach umowy nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. zawartej z C. J. S. na adaptację budynku na potrzeby placówki przedszkolnej, nie ma możliwości jednoznacznego potwierdzenia wykonanych prac dotyczących następujących pozycji szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia: poz. 2 malowanie ścian i sufitów – 500 m2.; poz. 3. zakup i montaż płytek i paneli - 300 m2; poz. 9. wykonanie zabudowy karton-gips – 100 m2.
Organ zwrócił również uwagę, że w pkt VI.5 zapytania ofertowego [...], stanowiącego załącznik do ogłoszenia zamieszczonego w Bazie konkurencyjności w dniu 27 listopada 2021 r. pod nr [...] wskazano, że dokumentacja dotycząca zapytania ofertowego jest do pobrania ze strony internetowej zamawiającego: [...] lub w siedzibie zamawiającego. Tymczasem, na podstawie analizy informacji zamieszczonych na stronie internetowej beneficjenta ustalono, że pod wskazanym adresem nie zamieszczono żadnych informacji dotyczących zapytania ofertowego [...] Na etapie kontroli przeprowadzonej przez IAS beneficjent nie przedstawił też dowodów poświadczających, że dokumentacja ta była zamieszczona na wskazanej stronie w trakcie postępowania.
Instytucja zarządzająca zauważyła, odnosząc się do argumentu strony, że wykonawcy na etapie postępowania nie kwestionowali opisu przedmiotu zamówienia, że okoliczność ta nie potwierdza jednoznacznie, że ten przedmiot był prawidłowy – jednoznaczny i wyczerpujący. W odpowiedzi na zapytanie ofertowe wpłynęły jedynie dwie oferty, co mogło wynikać z wielu kwestii, w tym m.in. niejednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia. O braku jednoznacznego opisu zamówienia świadczy również fakt dostarczenia umywalek, które ze względu na zamontowanie mniejszych szafek w części sanitariatów nie zostały zamontowane (w opisie przedmiotu zamówienia nie wskazano m.in. żadnych wymiarów umywalek). Organ stwierdził, w związku z brakiem jakiejkolwiek dokumentacji wskazującej jakich pomieszczeń i w jakim zakresie dotyczą prace określone w zamówieniu, że nie została zapewniona ścieżka audytu, uzasadniająca udzielenie zamówienia. Mając powyższe na względzie uznał, że strona dopuściła się naruszenia postanowień określonych w pkt 5 oraz 10 sekcji 6.5.2. Wytycznych kwalifikowalności i tym samym zobowiązania określonego w § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a Umowy o dofinansowanie. Naruszenie umowy o dofinansowanie projektu oraz Wytycznych kwalifikowalności stanowi zaś naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, o których mowa w art. 184 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, czego konsekwencją jest nałożenie korekty finansowej.
Korekta finansowa została nałożona, zgodnie z postanowieniem § 23 ust. 2 Umowy o dofinansowanie, na podstawie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, ze zm. – dalej jako "ustawa wdrożeniowa") oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzieleniem zamówienia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 14 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2020 r. poz. 2371).
W oparciu o Taryfikator organ ustalił, że:
. w odniesieniu do naruszenia w pkt 6.5.2. ppkt 10 zastosowanie ma 4 kategoria nieprawidłowości indywidualnych, tj. "Nieprzestrzeganie terminów składania ofert lub terminów składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu", która wskazuje, że w przypadku skrócenia terminów określonych we właściwych przepisach o co najmniej 30% (ale o mniej niż 50%) skutkuje nałożeniem korekty w wysokości 10% wydatków zadeklarowanych do Komisji Europejskiej we wnioskach o płatność;
. w odniesieniu do naruszenia z pkt 6.5.2. ppkt 5 zastosowanie ma 16 kategoria nieprawidłowości indywidualnych, tj. Niewystarczająca ścieżka audytu na potrzeby udzielenia zamówienia", która skutkuje nałożeniem korekty w wysokości 25% wydatków zadeklarowanych do Komisji Europejskiej we wnioskach o płatność.
W konsekwencji wartość wydatkowych niekwalifikowalnych przy zastosowanej stawce procentowej korekty we wnioskach o płatność o numerach [...] oraz [...] 04, wyniosła łącznie 67 432,50 zł, w tym dofinansowanie 61 115,20 zł. Naruszenie umowy o dofinansowanie projektu oraz Wytycznych kwalifikowalności stanowi naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Paramentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r. Nr 347, str. 320, ze zm. – dalej jako "rozporządzenie ogólne").
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca A. R. zaskarżyła decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 17 grudnia 2024 r. w całości.
Zarzuciła organowi naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm. – dalej jako "k.p.a."), poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w sprawie, a także poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, to jest obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez:
a) bezpodstawne uznanie, że fakt, iż zakupione w ramach projektu umywalki w liczbie 4 nie zostały zamontowane, świadczy o tym, iż nie zostały one wykorzystane na potrzeby realizacji projektu i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że wydatki poniesione w związku z ich zakupem i montażem nie były racjonalne i niezbędne do realizacji projektu, a zatem stanowią wydatki niekwalifikowalne;
b) bezpodstawne uznanie, że działania polegające na zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips stanowią roboty budowlane i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że termin na złożenie ofert winien wynosić 14 dni;
2) art. 6 i art. 8 k.p.a., tj. zasady praworządności oraz zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej, poprzez brak praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wbrew przepisom prawa;
3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a jedynie powielenie argumentacji organu z decyzji z dnia 25 czerwca 2024 r.;
4) art. 80 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i m.in.:
a) bezpodstawne uznanie, iż zakupione w ramach projektu umywalki w liczbie 4 nie zostały zamontowane, co świadczy o tym, iż nie zostały one wykorzystane na potrzeby realizacji projektu i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Organ, że wydatki poniesione w związku z ich zakupem i montażem nie były racjonalne i niezbędne do realizacji projektu, a zatem stanowią wydatki niekwalifikowalne;
b) bezpodstawne uznanie, iż działania polegające na zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips stanowią roboty budowlane i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że termin na złożenie ofert winien wynosić 14 dni,
. co z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że jednoznacznie zaistniała przesłanka zwrotu dofinansowania, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. z uwagi na to, że skarżąca rzekomo wykorzystała środki z naruszeniem procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków, choć twierdzenia te nie mają pokrycia w materiale dowodowym;
5) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób budzący zaufanie do organów administracji uzasadnienia faktycznego swojej decyzji;
6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia, że:
a) zakupione w ramach projektu umywalki w liczbie 4, mimo, iż nie zostały zamontowane na czas przeprowadzenia kontroli, mogły zostać wykorzystane na potrzeby realizacji projektu i w konsekwencji koszty poniesione w związku z ich zakupem winny być uznane za kwalifikowalne;
b) główny przedmiot zamówienia, obejmujący działania polegające na zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips stanowiły dostawy, stąd też skarżąca właściwie określiła termin złożenia ofert w postępowaniu.
II. przepisów administracyjnego prawa materialnego:
1) art. 184 ust. 1 u.f.p w zw. z 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. w zw. z § 23 ust. 1 i 2 Umowy o dofinansowanie, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i bezrefleksyjne przyjęcie, że skarżąca wykorzystała środki z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. (tj. procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków) oraz że skarżąca pobrała środki nienależnie lub w nadmiernej wysokości i w konsekwencji nałożenie przez organ korekty finansowej, podczas gdy skarżąca udzieliła zamówienia w ramach projektu zgodnie z warunkami i procedurami przewidzianymi w ramach zasady konkurencyjności;
2) pkt 6.5.2. ppkt 5 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, poprzez nieuzasadnione uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak było dokumentacji wskazującej jakich pomieszczeń i w jakim zakresie dotyczą prace określone w zamówieniu, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem przez organ, że skarżąca nie dokonała opisu przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący za pomocą dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniających wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, a w konsekwencji stwierdzeniem, że nie została zapewniona ścieżka audytu uzasadniająca udzielenie zamówienia;
3) pkt 6.5.2. ppkt 10 Wytycznych kwalifikowalności, poprzez nieuzasadnione uznanie, że działania polegające na zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips stanowią roboty budowlane, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, iż termin na składanie ofert winien wynosić 14 dni, a w związku z tym bezpodstawne stwierdzenie, iż wyznaczony przez skarżącą termin był krótszy o 5 dni niż minimalnie dopuszczalny.
W kontekście tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 25 czerwca 2024 r., a także o zasadzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Lubelskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu w całości, bowiem nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 17 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji z dnia 25 czerwca 2024 r. w przedmiocie zwrotu przez beneficjenta A. R. środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. u.f.p., w kwocie 61 115,20 zł wraz z odsetkami.
Istota sporu sprowadzała się do oceny, czy skarżąca naruszyła postanowienia Umowy o dofinansowanie projektu i postanowienia Wytycznych oraz czy była zobowiązana do zwrotu środków przekazanych jej na realizację projektu jako wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Mając na uwadze tak określoną istotę sporu, omówienia w niezbędnym zakresie wymagają regulacje prawne zamieszczone zarówno w przepisach wspólnotowych (UE), jak i krajowych mające zastosowanie w tej sprawie.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że podstawy prawne realizacji programów operacyjnych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego wynikają zarówno z przepisów prawa Unii Europejskiej, jak i prawa krajowego państw członkowskich. Ogólne zasady dotyczące funduszy strukturalnych zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE seria L z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347, str. 320, ze zm. – dalej jako "rozporządzenie nr 1303/2013"). Stosownie do art. 143 ust. 1 tego rozporządzenia, odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich. W przypadku nieprawidłowości systemowej państwo członkowskie rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć. Pojęcie "nieprawidłowości" zdefiniowano w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. W konsekwencji wykrycie naruszenia, czy to prawa unijnego czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, zawsze rodzi bezwzględny obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych w sposób nieprawidłowy, albo w całości, albo też w części.
W krajowym porządku prawnym aktem prawnym, który określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej lat 2014-2020, a te przepisy miały w sprawie zastosowanie, jest ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, ze zm. – dalej jako "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, instytucją zarządzającą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest zarząd województwa. Z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej wynika zaś, że do zadań instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w przepisach o finansach publicznych. Nie budziło zatem wątpliwości, że Zarząd Województwa Lubelskiego jako Instytucja Zarządzająca wykonująca zadania związane z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 była i jest odpowiedzialna nie tylko za realizację tego programu, ale również za odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości oraz w związku z koniecznością nałożenia korekt finansowych.
Według art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, jeżeli są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184;
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Z przepisu art. 207 ust. 8 u.f.p. wynika, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków (pkt 1) lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (pkt 2), w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (ust. 9).
Natomiast stosownie do art. 184 ust. 1 u.f.p., pod pojęciem procedur, których naruszenie, stosownie do art. 207 ust. 1 pkt 2, stanowi podstawę zwrotu dofinansowania, należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej oraz inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Naruszenie procedur, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie należy rozumieć szeroko, poprzez naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień Regulaminu konkursu, postanowień umowy o dofinansowanie i Wytycznych, będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Za równoznaczne z naruszeniem tych innych procedur uznać z kolei trzeba przede wszystkim naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16, procedury – jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. – mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.
Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Terminem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia określonej sprawy. Wobec tego "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p., oznaczać będą także reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Zaznaczyć przy tym należy, że w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami niemającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta dofinasowania. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, a zarazem częścią dokumentacji konkursowej. Potencjalny beneficjent ma tym samym możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. Umowa o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem, reguluje natomiast również procedurę realizacji projektu. Procedura ta mieści się w pojęciu określonym w art. 184 u.f.p., gdyż nadanie mu innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. byłoby wyłączone w przypadku naruszenia procedury realizacji projektu, w tym braku jego zrealizowania zgodnie z warunkami umowy. Taka zaś sytuacja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami udzielenia dofinasowania ze środków publicznych.
Analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że prawidłowe są ustalenia i stanowisko instytucji zarządzającej, że została spełniona przesłanka zwrotu w tej sprawie przez skarżącą środków europejskich, określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. (wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.), ponieważ skarżąca naruszyła postanowienia Umowy o dofinasowanie, a w szczególności jej § 23 ust. 1 pkt 2 lit a oraz pkt 5 i pkt 10 sekcji 6.5.2. Wytycznych kwalifikowalności.
Dla przypomnienia, przedmiotem Umowy o dofinansowanie była realizacja projektu "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2024-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, zawarta w dniu 28 lipca 2021 r. Skarżąca jako Beneficjent zobowiązała się do realizacji projektu na podstawie aktualnego wniosku o dofinansowanie projektu (k. 50-81 akt adm.). Jak wynika z podpunktu 3.1.2. wniosku o dofinasowanie (k. 44 akt adm.), głównym celem projektu był "wzrost upowszechnienia edukacji przedszkolnej oraz podniesienie jej jakości poprzez utworzenie 36 nowych miejsc dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodnie z Prawem oświatowym w istniejącym Przedszkolu w N. oraz objęcie dodatkowymi zajęciami specjalistycznymi i wyrównującymi deficyty 36 dzieci (18K i 18M) z nowopowstałych oddziałów przedszkolnych w okresie do 31 grudnia 2022 r. (k. 313 akt sprawy). W ramach zadań projektowych przewidziano:
1) Zadanie nr 1 – Utworzenie trzech nowych oddziałów przedszkolnych w Niepublicznym Przedszkolu "K. K." w N.;
2) Zadanie nr 2 – Rozszerzenie oferty edukacyjnej w przedszkolu Niepublicznym "K. K." w N.;
3) Zadanie nr 3 – Szkolenie personelu w zakresie pedagogiki z uwzględnieniem nauki kodowania, programowania i pracy z uczniami wielojęzycznymi i wielokulturowymi oraz
4) Zadanie nr 4 – Przeciwdziałanie skutkom pandemii COVID (k. 310 akt adm.).
Skarżąca w części VI obejmującej "Szczegółowy budżet projektu" wniosku o dofinasowanie, w ramach Zadania 1 w poz. 1 zaplanowała koszt przeprowadzenia niezbędnych prac adaptacyjnych na łączną kwotę 195 625,00 zł. Powyższe zadanie obejmowało: zakup i montaż drzwi 10 x 4 100 zł = 41 000 zł; malowanie ścian i sufitów 500 m2 x 50 zł = 25 000 zł; montaż i zakup płytek (90 zł/m2) oraz paneli (90 zł/m2) 300 m2 x 180 zł = 54 000 zł; montaż i zakup oświetlenia 30 szt. x 730 zł = 21 900 zł; montaż i zakup armatury łazienkowej (umywalka, bateria umywalkowa, zestawy ustępowe) 30 szt. x 640 zł = 19 200 zł; montaż i zakup rolet 15 szt. x 535 zł = 8 025 zł; wykonanie zabudowy karton gips 100 m2 x 265 zł = 26 500 zł (k. 277 akt adm.).
Z akt sprawy wynika, że w wyniku audytu w zakresie realizowanego przez skarżącą projektu, przeprowadzonego w dniach od 9 stycznia 2023 r. do 14 kwietnia 2023 r. przez Izbę Administracji Skarbowej w L., stwierdzono wydatki niekwalifikowalne w kwocie 67 432,50 zł, w tym dofinansowanie w wysokości 61 115,20 zł w przedmiocie niewystarczającej ścieżki audytu w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie prac adaptacyjno remontowych oraz wydatków niezwiązanych z projektem – zakup 4 sztuk umywalek, które nie zostały zamontowane na terenie przedszkola. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z pkt 1 Rozdziału 6, Podrozdział 6.2. Wytycznych kwalifikowalności, ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Punktem wyjścia dla weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie realizacji projektu jest zatwierdzony wniosek o dofinansowanie projektu. Na etapie oceny wniosku o dofinansowanie projektu dokonywana jest ocena kwalifikowalności planowanych wydatków. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu, zostaną poświadczone, zrefundowane lub rozliczone (w przypadku systemu zaliczkowego). Ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie projektu oraz wynikających z przepisów prawa (pkt 2 Rozdziału 6, Podrozdział 6.2. Wytycznych).
W świetle pkt 3 Rozdziału 6, Podrozdział 6.2. Wytycznych, wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:
a) został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie o dofinansowanie projektu, z zachowaniem warunków określonych w podrozdziale 6.1,
b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają zastosowanie,
c) jest zgodny z PO i SZOOP,
d) został uwzględniony w budżecie projektu współfinansowanego ze środków EFS, z zastrzeżeniem pkt 10 i 11 podrozdziału 8.3., a w przypadku projektów współfinansowanych ze środków FS i EFRR – w zakresie rzeczowym projektu zawartym we wniosku o dofinansowanie projektu,
e) został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu,
f) jest niezbędny do realizacji celów projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu,
g) został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
h) został należycie udokumentowany, zgodnie z wymogami w tym zakresie określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub ze szczegółowymi zasadami określonymi przez IZ PO,
i) został wykazany we wniosku o płatność zgodnie z Wytycznymi w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej,
j) dotyczy towarów dostarczonych lub usług wykonanych lub robót zrealizowanych, w tym zaliczek dla wykonawców, z zastrzeżeniem pkt 4 podrozdziału 6.4.,
k) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym.
W ocenie Sądu trafna jest ocena organu, że koszt zakupu 4 sztuk umywalek jako zakup nieracjonalny, nieefektywny i zbędny z punktu widzenia realizacji projekt, należało uznać za wydatek niekwalifikowalny.
W toku postępowania administracyjnego oraz w skardze skarżąca podnosiła, że bezpodstawnie organ uznał, że zakupione w ramach projektu umywalki w ilości 4 sztuk – nie zostały zamontowane, co świadczy o tym, że nie zostały one wykorzystane na potrzeby realizacji projektu i w konsekwencji błędnie uznał, że wydatki poniesione w związku z ich zakupem i montażem nie były racjonalne i niezbędne do realizacji projektu, a zatem stanowią wydatki niekwalifikowalne. Odnosząc się do powyższego zarzutu stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, że skarżąca zakupiła łącznie 10 sztuk umywalek, z czego 6 sztuk zostało zamontowanych na terenie przedszkola. Dokonująca czynności kontrolnych IAS w L. podczas oględzin dokonanych w dniu 10 marca 2023 r. stwierdziła, że beneficjent dokonał zakupu 10 sztuk umywalek w cenie jednostkowej 640 zł, z czego jedynie 6 zostało zamontowanych na terenie przedszkola. Pozostałe 4 umywalki (o wartości ogółem 2 560 zł) znajdowały się jako niezamontowane na terenie przedszkola. Skarżąca wyjaśniła, że "w ramach zamówienia dostarczono umywalki zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia, ze względu na wielkość pomieszczenia i brak możliwości montażu większej szafki zastosowano mniejsze szafki w części sanitariatów i nie było możliwości montażu umywalek dostarczonych. Beneficjent z własnych środków zakupił umywalki inne, które zostały zamontowane przez wykonawcę" (k. 665 akt adm.). W świetle wniosku o dofinansowanie i szczegółowego opisu Zadania 1, wykonanie prac adaptacyjnych w lokalu, w którym miało być prowadzone przedszkole, miało się odbyć w terminie od sierpnia 2021 r. do grudnia 2021 r. (k. 249 akt adm.), a realizacja projektu obejmowała okres od 16 sierpnia 2021 r. do grudnia 2022 r., zaś oględziny w ramach kontroli IAS miały miejsce w dniu 10 marca 2023 r., już po okresie realizacji projektu, ale w okresie trwałości projektu. Prawidłowy był zatem wniosek organu, że skoro zakupione umywalki nie zostały zamontowane na etapie realizacji projektu i nie wpłynęło to na brak możliwości jego realizacji (zajęcia wychowania przedszkolnego były prowadzone bez konieczności ich zamontowania), oznacza to, że nie były one niezbędne do realizacji celów projektu i w konsekwencji zakup tych umywalek nie był zakupem racjonalnym i efektywnym z punktu widzenia realizacji projektu.
Nieskuteczny okazał się też zarzut skarżącej, że organ bezpodstawnie uznał, że działania polegające na zakupie i montażu drzwi, malowaniu ścian i sufitów, zakupie i montażu płytek paneli, zakupie i montażu oświetlenia, zakupie i montażu umywalek oraz baterii umywalkowych, zestawów ustępowych, rolet, monitoringu oraz wykonaniu zabudowy karton-gips stanowią roboty budowlane i w konsekwencji błędne przyjął, że termin na złożenie ofert winien wynosić 14 dni. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 listopada 2021 r. w Bazie konkurencyjności zamieszczono ogłoszenie numer [...] na przeprowadzenie prac adaptacyjno-remontowych budynku/ lokalu na ul. [...] w N. na potrzeby placówki przedszkolnej (k. 709 akt adm.). Termin składania ofert wyznaczono na dzień 6 grudnia 2021 r. Termin na założenie ofert wynosił więc 9 dni kalendarzowych. Zgodnie z Wytycznymi kwalifikowalności, termin na złożenie oferty (decyduje data wpływu oferty do zamawiającego) wynosi co najmniej 7 dni – w przypadku dostaw i usług, co najmniej 14 dni – w przypadku robót budowlanych oraz w przypadku zamówień sektorowych o wartości niższej niż progi unijne w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, ze zm. – dalej jako "p.z.p."). W przypadku zamówień o wartości szacunkowej równej lub przekraczającej progi unijne w rozumieniu art. 3 p.z.p., termin wynosi co najmniej 30 dni. Bieg terminu rozpoczyna się w dniu następującym po dniu upublicznienia zapytania ofertowego, a kończy się z upływem ostatniego dnia. Jeżeli koniec terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa dnia następującego po dniu lub dniach wolnych od pracy (pkt 10 Podrozdział 6.5.2.).
Skarżąca stanęła na stanowisku, że nie miała obowiązku stosowania przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych, ponieważ głównym przedmiotem zamówienia była dostawa, natomiast roboty budowlano-wykończeniowe miały charakter dodatkowy, służący jedynie umożliwieniu korzystania z nabywanego wyposażenia poprzez jego instalację. Zdaniem zaś organu, celem prowadzenia zamówienia było dostosowanie pomieszczeń do wymogów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. z 2020 r. poz. 1520), inaczej mówiąc, poprawa parametrów danego obiektu, by spełniały stawiane wymogi, a zaplanowane dostawy są jedynie swoistym środkiem służącym realizacji tego celu.
Otóż, wbrew stanowisku skarżącej uznać należy, że organ właściwie przeanalizował wskazaną sporną kwestię uznając, że w stanie faktycznym sprawy głównym przedmiotem zamówienia były "roboty budowlane" i w konsekwencji udzielenie w niniejszej sprawie zamówienia jako "dostawa" stanowiło naruszenie pkt 10 Podrozdziału 6.5.2. Wytycznych kwalifikowalności.
Jak już wyżej wskazano, ze szczegółowego opisu Zadania 1 wynika, że celem zadania było dostosowanie lokalu położonego w N. do potrzeb prowadzenia przedszkola zgodnie ze wskazanym wyżej rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. W zamieszczonym w Bazie konkurencyjności ogłoszeniu numer [...] zamówienie opisano jako "przeprowadzenie prac adaptacyjno-remontowych mających na celu adaptację budynku/lokalu na ul. [...] w N., na potrzeby placówki przedszkolnej, czyli do wymagań wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz przepisów przeciwpożarowych i BHP". Wskazano, że przedmiot zamówienia obejmuje dostosowanie pomieszczeń do potrzeb dzieci, w tym wymogów budowalnych, sanitarno-higienicznych i bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Zamówienie obejmuje swoim zakresem sprzedaż z dostawą, rozładunek, wniesienie oraz zamontowanie i ustawienie przedmiotu zamówienia w pomieszczeniach wskazanych przez zmawiającego, a także (o ile dotyczy) jego instalację i uruchomienie (k. 707 akt adm.). Ze szczegółowego opisu przedmiotu zamówienia, stanowiącego załącznik nr 5 do zapytania ofertowego (k. 724 akt adm.) wynika, że w ramach zmówienia można wyodrębnić poszczególne elementy zamówienia polegające na zakupie i montażu: drzwi, oświetlenia, płytek i paneli, umywalek, rolet oraz malowanie ścian i sufitów. Celem tych wszystkich czynności było dostosowanie lokalu do potrzeb prowadzenia przedszkola, czyli jego zmiana, a zatem adaptacja do określonych potrzeb i warunków.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut nieuzasadnionego uznania przez organ, że brak było dokumentacji wskazującej jakich pomieszczeń i w jakim zakresie dotyczą prace określone w zamówieniu, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że skarżąca nie dokonała opisu przedmiotu zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący za pomocą dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniających wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, a w konsekwencji, że nie została zapewniona ścieżka audytu uzasadniająca udzielenie zamówienia.
W tym kontekście Wytyczne kwalifikowalności są jasne. Zgodnie z pkt 5 Podrozdziału 6.5.2. tych Wytycznych, przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Jeżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia, opis przedmiotu zamówienia nie może zawierać odniesień do znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, jeżeli mogłoby to doprowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub produktów. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się stosowanie takich odniesień, jeżeli niemożliwe jest opisanie przedmiotu zamówienia w wystarczająco precyzyjny i zrozumiały sposób zgodnie ze zdaniem pierwszym. Takim odniesieniom muszą towarzyszyć słowa "lub równoważne". W przypadku gdy zamawiający korzysta z możliwości zastosowania takich odniesień, nie może on odrzucić oferty jako niezgodnej z zapytaniem ofertowym, jeżeli wykonawca udowodni w swojej ofercie, że proponowane rozwiązania w równoważnym stopniu spełniają wymagania określone w zapytaniu ofertowym. Wytyczne stanowią, że wszyscy wykonawcy powinni mieć taki sam dostęp do informacji dotyczących danego zamówienia publicznego, żaden wykonawca nie powinien być uprzywilejowany względem drugiego, a postępowanie powinno być przeprowadzone w sposób transparentny. Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego należy określać w sposób odpowiadający przedmiotowi zamówienia publicznego. Warunki określone przez zamawiającego nie mogą zawężać konkurencji poprzez ustanawianie wymagań przewyższających potrzeby niezbędne do osiągnięcia celów projektu i prowadzących do dyskryminacji wykonawców.
W okolicznościach sprawy nie ulegało zatem wątpliwości, że skarżąca obowiązana była przeprowadzić postępowanie mające na celu wyłonienie wykonawcy projektu zgodnie z warunkami określonymi w Wytycznych kwalifikowalności, a więc z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji. Nie można się zgodzić ze skarżącą, że skoro na etapie prowadzenia postępowania żaden z wykonawców nie kwestionował sposobu opisu przedmiotu zamówienia i nie zgłaszał braków dokumentacji oraz nie zgłaszano zastrzeżeń na etapie realizacji umowy, oznacza to, że opis przedmiotu został sporządzony w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Tymczasem zaakcentować należy, że samo zamieszczenie ogłoszenia w Bazie konkurencyjności nie jest wystarczające dla uznania, że wyłonienie wykonawcy nastąpiło zgodnie z zasadą konkurencyjności. Baza zapewnia jedynie udostępnienie zamówienia wszystkim zainteresowanym podmiotom. Natomiast wzięcie udziału w postępowaniu i złożenie oferty jest możliwe tylko w przypadku spełnienia warunków określonych przez zamawiającego. Warunki te muszą być określone z zachowaniem zasady konkurencyjności, w sposób umożliwiający zgłoszenie oferty więcej niż jednemu podmiotowi, co pozwala na wybór oferty najkorzystniejszej. Ponadto warunki udziału w postępowaniu powinny być dostosowane do przedmiotu zamówienia, a przy tym proporcjonalne do jego wartości. Trafnie stwierdził organ, odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego, że opis przedmiotu zamówienia powinien obejmować co najmniej plany, rysunki lub inne dokumenty umożliwiające jednoznaczne określenie rodzaju i zakresu robót budowlanych podstawowych oraz uwarunkowań i dokładnej lokalizacji ich wykonywania. Skarżąca tymczasem nie zamieściła w Bazie konkurencyjności dokumentacji projektowej dotyczącej zamówienia. W zapytaniu ofertowym [...] wskazano w pkt VI.5, że "dokumentacja dotycząca zapytania ofertowego do pobrania ze strony internetowej Zamawiającego: [...] lub w siedzibie zamawiającego". Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku ze strony internetowej skarżącej wynika jednak, że nie było tam żadnych informacji dotyczących omawianego zapytania ofertowego (k. 752 akt adm.). Również szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, stanowiący załącznik nr 5 do zapytania ofertowego [...], nie obejmował dokumentów umożliwiających jednoznaczne określenie rodzaju i zakresu robót budowlanych podstawowych oraz uwarunkowań i dokładnej lokalizacji ich wykonywania (składa się z tabeli podzielonej na kolumny, która zawiera informacje dotyczące: Nazwy, minimalnych wymaganych parametrów oraz ilości). Z tego względu, mając powyższe fakty na uwadze, należało w pełni zgodzić się ze stanowiskiem organu, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady konkurencyjności określonej w pkt 5 Podrozdziału 6.5.2. Wytycznych kwalifikowalności.
W konsekwencji powyższych faktów i reguł ich oceny stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest w pełni prawidłowa, a wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów, w tym materialnoprawnych zasad art. 184 ust. 1 i art. 207 u.f.p. w związku z postanowieniami Umowy o dofinasowanie – nie były w okolicznościach tej sprawy usprawiedliwione.
Prawidłowo i zasadnie uznał organ, że stwierdzone naruszenia stanowią naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Dokładnie i szczegółowo opisał na czym te naruszenia polegały i precyzyjnie wyjaśnił, że podstawę dokonania korekty finansowej stanowiła stwierdzona w ramach kontrolowanego postępowania nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006.
Natomiast wysokość i sposób wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi nie były w sprawie kwestionowane.
Podsumowując powyższe rozważania dodać należy, że korzystanie z pomocy publicznej odbywa się na podstawie ścisłych reguł, bowiem jest to pomoc ograniczona, ściśle ukierunkowana na określony cel, a umowa o dofinasowanie projektu ze środków publicznych (europejskich lub krajowych) stanowi jeden z typów umowy rezultatu. Z tej przyczyny wymaga zwrócenia uwagi, że szczególny charakter umowy dotyczącej pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków, opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Dlatego nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z powodu zaistniałych zdarzeń, jaki i to czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie bowiem stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 u.f.p., organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jak również jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności – wystąpienia winy lub jej rodzaju, czy też zakresu udziału podmiotów trzecich (kooperantów przy realizacji umowy) w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc, ale tylko pod warunkiem zrealizowania określonych w niej celów (rezultatów). W sytuacji natomiast, gdy rezultat projektu nie zostanie osiągnięty, nie można przyznać beneficjentowi całości środków tylko dlatego, że podejmował działania zmierzające do zrealizowania założonego celu. W takim przypadku środki wypłacone na jego realizację uznać należy za nieuzasadniony wydatek z budżetu UE, to jest wydatek, który nie doprowadził do uzyskania założonego celu dofinasowania określonego w zawartej umowie.
Organ prowadząc postępowanie w tej sprawie nie dopuścił się zarzucanych mu także naruszeń przepisów postępowania, w tym zarzuconego przez skarżącą naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty te nie znajdują oparcia w zebranych dowodach. Organ wydający zaskarżoną decyzję działał na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy prawidłowo, w sposób wystarczający i należyty do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez niego ustalenia są pełne i niewadliwe, gdyż mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu, dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie, poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne i szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, wyczerpująco wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy. Sąd nie stwierdził ponadto z urzędu żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innego rodzaju naruszenia reguł proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Dlatego zarzuty skargi okazały się w całości nieuzasadnione i skutkowały uznaniem skargi za bezzasadną.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był skargę jako całkowicie bezzasadną oddalić, o czym – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło