III SA/Lu 1612/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi E. B. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi G. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł w tym [...] zł należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania E. B. D., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie zameldowania na pobyt stały E. B. D., pod adresem [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. E. B. D. w dniu [...] marca 2015 r. złożyła na druku zgłoszenia pobytu stałego wniosek o zameldowanie na pobyt stały w miejscowości K., ul. [...]. Do wniosku załączyła postanowienie Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2013 r. o nabyciu spadku po J. D. i postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M. D. Organ pierwszej instancji ustalił, że w stosunku do nieruchomości przy ulicy [...], na której stoi budynek, nie został dokonany podział spadkowej. W tej sytuacji zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 388), żaden ze spadkobierców określonych w/w postanowieniach Sądu Rejonowego w L. nie jest uprawniony do potwierdzenia pobytu w lokalu (domu) osobie, która zgłasza zameldowanie oraz zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, dokonanie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z powyższych względów zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność przesłanek zameldowania na pobyt stały. W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawczyni przyjeżdża do tego domu, pracuje w ogrodzie, czasami nocuje, opiekuje się bratem D. D., który jej zdaniem wymaga opieki osób drugich. Przesłuchani w sprawie świadkowie (na wniosek strony), tj. D. S., M. L. i E. M. nie potwierdzili faktu zamieszkania E. D. pod wskazanym adresem, chociaż przyznali, że widują wnioskodawczynię na tej posesji i jak pracuje w ogródku. Świadek E. M. zeznała, że widziała wiele razy jak E. D. wracała z pakunkami na noc do L., jak również córka E. D. – D. O. przyjeżdżała i odjeżdżała z nią z K. Okoliczności te potwierdził świadek D. S.. W poczet materiału dowodowego sprawy zliczono również bilety autobusowe na trasie z L. do K. i z K. do L., załączone do akt sprawy przez E. B. D. przy piśmie z [...] czerwca 2015 r.. Organ pierwszej instancji ustalił również, że wnioskodawczyni nie została zgłoszona do deklaracji na odbiór odpadów komunalnych. W Urzędzie Gminy w K. zgłoszono dwie deklaracje, z których wynika, że w budynku zlokalizowanym na w/w nieruchomości zamieszkuje D. D. i K. D. W ocenie organu gminy przesłanki do zameldowania na pobyt stały nie zostały spełnione. Sam zamiar zamieszkania pod określonym adresem i okazjonalne tam przebywanie nie daje podstaw do zameldowania na pobyt stały. Nadto, K. D. – uczestnik postępowania, w złożonych wyjaśnieniach na piśmie, które dołączył do akt sprawy w dniu [...] marca 2015 r. oświadczył, że E. D. na stałe zamieszkuje w L. przy ul. [...]. Tam posiada swoje rzeczy i tam jest też zlokalizowane jej centrum życiowe. W domu przy ul. [...] w K. bywa zaś sporadycznie i nie ma tam żadnych rzeczy osobistych. Z treści oświadczenia wynikało, że gdy pojawia się w domu wszczyna awantury rodzinne i sąsiedzkie. Uniemożliwia wspólne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości. Również W. T. G., uczestniczka postępowania oświadczyła, że E. B. D. od [...] lat na stałe zamieszkuje w L. przy ul. [...] i w tej miejscowości jest zlokalizowane jej centrum życiowe. W dniu [...] maja 2015 r. na nieruchomości przy ul. [...] w K. przeprowadzone zostały oględziny. Stwierdzono, że w domu znajduje się tylko jedno pomieszczenie mieszkalne. Wnioskodawczymi oświadczyła, że rzeczy osobiste takie jak: kołdry i koce, para butów wyjściowych, dwie pary butów roboczych oraz kurtki i chustki należą do niej, a D. D. oświadczył, że wersalka i piec wolnostojący jak też kredens i szafa z przetworami, są jej własnością. Ze znajdującego się akt administracyjnych protokołu przesłuchania D. M. O. (córki wnioskodawczyni) wynika, że od 2008 r. jej centrum życiowe koncentrowało się w K., pomimo zameldowania w L. Organ zwrócił uwagę, że D. D. i D. M. O. są osobami bliskimi w stosunku do wnioskodawczymi, co do których istniej obawa zeznawania na korzyść członka rodziny. W ocenie organu wynik oględzin również nie dawał podstaw do przyjęcia, aby w budynku tym mogło być zlokalizowane centrum życiowe E. B. D. W dniu [...] lipca 2015 r. E. B. D. wniosek o przesłuchanie dodatkowych świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym. Organ gminy nie przychylił się do tych wniosków, wskazując że praca w gospodarstwie rolnym w przeszłości, nie jest podstawą do zameldowania. Na podstawie poczynionych ustaleń, Wójt Gminy [...] stwierdził brak przesłanek do uwzględnienia wniosku i decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. orzekł o odmowie zameldowania na pobyt stały E. B. D., pod adresem K. ul. [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszoinstancyjny końcowo Wójt Gminy zaznaczył, że równocześnie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, a E. B. D. nie wymeldowała się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego w L. przy ul. [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania E. B. D., Wojewoda [...]i utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilno-prawna, wyciąg z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sadu. Przedłożone przez wnioskodawczynię postanowienia Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia [...] czerwca 2011 r. i z dnia [...] lutego 2013 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. i M. D., potwierdzają tylko i wyłącznie krąg osób uprawnionych do nabycia spadku po wymienionych rodzicach wnioskodawczyni. Nie dają one jednak odwołującej się uprawnienia do potwierdzania pobytu w lokalu na druku meldunkowym jako właścicielowi bądź współwłaścicielowi lokalu. Dokumentem uprawniającym stronę do potwierdzenia pobytu jako właściciel niezbędne jest orzeczenie sądu o podziale masy spadkowej, z którego będzie wynikać, co konkretnie odziedziczyły osoby uprawnione do spadkobrania, tj. kto jest właścicielem bądź współwłaścicielem nieruchomości. W przypadku nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości, zameldowanie może nastąpić wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, ujemną przesłanką do zameldowania wnioskodawczyni w lokalu przy ul. [...] w K. było jednoczesne zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w L. Wojewoda zaznaczył, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego, zaś wnioskodawczyni została poinformowana o konieczności wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w przypadku zameldowania w drodze decyzji administracyjnej, co wynikało z notatki służbowej sporządzonej przez Kierownika USC. Końcowo Wojewoda wyjaśnił, że jeżeli wnioskodawczyni dokona wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, będzie mogła zameldować się na pobyt stały w domu rodzinnym w K., ale pod warunkiem spełnienia przesłanki określonej w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Ponadto organ odwoławczy poinformował, że przy zachowaniu dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w L., istnieje możliwość zameldowania się na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące w miejscu, gdzie wnioskodawczyni faktycznie często przebywa w związku ze sprawowaną opieką nad osobą chorą oraz w związku z wykonywaniem prac polowych w gospodarstwie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. B. D. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, art. art. 7, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie spór koncentruje się wokół przesłanek zameldowania na pobyt stały. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która weszła w życie w dniu 1 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 388, dalej powoływana jako "ustawa o ewidencji ludności"). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy wymaga potwierdzenia pobytu w danym lokalu. Stanowi o tym przepis art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu. W myśl przepisu art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności wskazującego, zameldowanie w danym lokalu na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Oznacza to, że zameldowanie nie jest zależne od prawa do lokalu ani też od zgody właściciela lokalu na zameldowanie. Z ukształtowanej już linii orzeczniczej wynika, że rejestracja meldunkowa nie jest źródłem jakichkolwiek praw majątkowych, w tym do własności lokalu. Istotą ewidencji ludności jest bowiem dokumentowanie faktów co do pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem, i nie daje prawa do przebywania w tym lokalu. Osoba nieposiadająca uprawnienia do dysponowania lokalem (prawo własności, inne prawa majątkowe) może w nim przebywać za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej. Zameldowanie (jak również wymeldowanie) powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, czemu sprzeciwia się utrzymywanie fikcji meldunkowej. O kwalifikacji pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść jej oświadczeń, ale przede wszystkim całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 377/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla dokonania zaś czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale też faktyczne zamieszkanie w lokalu. Meldunek w danym lokalu w sytuacji, gdy dana osoba nie przebywa w nim i okoliczność ta ma charakter trwały, a nie przejściowy, stanowiłby fikcję, sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Trafnie organ odwoławczy przyjął, że ujemną przesłanką do zameldowania wnioskodawczyni w lokalu przy ul. [...] w K. jest to, że posiada ona zameldowanie na pobyt stały w L. Wojewoda w swojej decyzji prawidłowo zauważył, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Taki wymóg przewiduje bowiem przepis art. 27 ust. 2, zgodnie z którym równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że wnioskodawczyni została poinformowana o konieczności wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w przypadku zameldowania w drodze decyzji administracyjnej. Zatem dokonanie zameldowania skarżącej w drodze decyzji administracyjnej w innym miejscu na pobyt stały - bez wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego – było niemożliwe. Zameldowanie skarżącej na pobyt stały w L. niewątpliwie było ujemną przesłanką do zameldowania na pobyt stały w innym miejscu, chociaż nie jedyną. Z analizy treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że o odmowie zameldowania po wskazanym we wniosku adresem przesądziło ustalenie organów, że skarżąca faktycznie pod adresem K. ul. [...] nie zamieszkuje. Uprawnienie do zameldowania pod tym adresem skarżąca wywodziła z faktu nabycia po rodzicach praw do spadku, w skład którego to majątku spadkowego wchodzi również gospodarstwo rolne, w tym budynek mieszkalny. Zgodzić się należy z organem, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy nie dawały podstawy do przyjęcia, że skarżąca stale przebywa pod wskazanym adresem. Stały pobyt oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w danym miejscu i skupienie tam centrum życiowego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ustalone okoliczności nakazywały przyjąć, że miejscem centrum życiowego skarżącej jest L., gdzie na stałe zamieszkuje i jest zameldowana. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. Okazjonalny charakter przebywania w miejscowości K. potwierdzili przesłuchani świadkowie. Ich zeznania były zbieżne z oświadczeniami K. D. i W. G. Również przedstawione przez skarżącą bilety komunikacji autobusowej potwierdziły fakt cyklicznych przejazdów na trasie L. – K., co potwierdzało, że centrum życiowe skarżącej zlokalizowane jest w L., zaś pobyty w K. miały charakter okazjonalny i wynikały z chęci pokreślenia więzi z byłym domem rodzinnym. Wykluczało to jednak przyjęcie stałego przebywania pod wymienionym adresem w K. Przeprowadzone na miejscu oględziny także nie potwierdziły faktu stałego przebywania skarżącej w byłym domu rodzinnym. Tylko D. D. i córka skarżącej D. O. twierdzili, że koncentruje ona swoje życie w K. Organ zasadnie wziął pod uwagę bliski stosunek pokrewieństwa tych osób ze skarżącą i dokonał oceny ich zeznań w świetle całokształtu materiału dowodowego, z którego prawidłowo wywiódł, że pobyty skarżącej w tej miejscowości mają charakter okazjonalny. Odmowa przeprowadzania dowodów na okoliczność pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców, nie stanowiła naruszenia zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, albowiem okoliczność ta nie stanowi przesłanki zameldowania, zwłaszcza jeśli dotyczy okresów przeszłych. W świetle art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeśli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgodzić należy się z organem odwoławczym również co do tego, że okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym pozostaje irrelewantna w kontekście przesłanek do zameldowania na pobyt stały. Jeszcze raz podkreślić należy, że zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkiwania w danym lokalu. Natomiast sam zamiar przebywania w danym lokalu w żaden sposób nie może stanowić przesłanki do dokonania zameldowania w nim na pobyt stały. Nadto, rozstrzygnięcie na gruncie prawa cywilnego kwestii prawa do lokalu również nie stanowi prejudykatu w postępowaniu meldunkowym. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Prawidłowo również organ odwoławczy wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. W takiej sytuacji, stwierdzony przez organy fakt posiadania przez skarżącą zameldowania na pobyt stały w L., wykluczał jednoczesne zameldowanie na pobyt stały w miejscowości K . Wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) skargę oddalił.