III SA/Lu 164/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Kwota wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wynosi [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192); § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeśli chodzi o wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, to na podstawie § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 800), w przypadku przedmiotowej sprawy, należy stosować przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym stawka minimalna wynagrodzenia adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia, będzie wynosiła [...] zł netto - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Zauważyć jednocześnie należy, że ustanowienie dla strony profesjonalnego pełnomocnika nie jest przesłanką rozpoznania sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a., nie zachodzi obawa pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. W ocenie referendarza brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym, ponieważ strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, jak też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku). Obecna sytuacja materialna strony nie należy do trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha fiz., lasu o pow. [...] ha, nieużytków rolnych o pow. [...] ha oraz budynków gospodarczych (stodoła, obora) oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a łączny ich dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych wynosi [...] zł netto miesięcznie (emerytura skarżącego [...] zł netto, emerytura żony [...] zł netto). Skarżący nie podał wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego, jednakże zauważyć należy, że posiada on grunty rolne o znacznej powierzchni ([...] ha fiz.). Rzeczą skarżącego jest taki wybór sposobu użytkowania posiadanych gruntów, aby przynosił mu jak największy dochód. Biorąc zatem pod uwagę rozmiary majątku skarżącego, posiadane oszczędności, wielkość uzyskiwanych dochodów ze świadczeń emerytalnych, możliwości uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego, stwierdzić należy, że poniesienie w niniejszej sprawie kosztów postępowania leży w granicach jego realnych możliwości płatniczych. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.