III SA/Lu 1647/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. na postanowienie Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1647/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1647/15 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż Istnieje bowiem szereg wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu oraz dokumentów nadesłanych przez stronę prowadzi do wniosku, że skarżący nie ujawnił w pełni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Dalej wyjaśnił, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżący posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych, jednakże nie wskazał powierzchni tych nieruchomości, ich szacunkowej wartości, ani wielkości udziałów. Dane te nie wynikają również z dołączonych do wniosku dokumentów (w tym oświadczeń o stanie majątkowym złożonych w ośrodku pomocy społecznej). Zatem skarżący w sposób bardzo ogólny określił swój stan majątkowy. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego stosowanego do celów pomocy społecznej wynika, że skarżący posiada mieszkanie i jednorodzinny dom we W., w którym jest zameldowany, jednak obecnie tam nie zamieszkuje (pkt I, II i VII kwestionariusza). Z dokumentu tego wynika również, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona ma swoje mieszkanie we W.. Skarżący wezwany do złożenia oświadczenia dokładnie wykazującego wielkość posiadanego majątku (odrębnego i w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej), w piśmie z dnia 20 stycznia 2016 r. oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nie płaci żadnych podatków i jest osobą bezdomną. Jednocześnie wyjaśnił, że od 1999 r. ma zniesioną wspólność małżeńską majątkową, a w sądzie toczy się postępowanie o dział spadku. Oświadczenie skarżącego o nieposiadaniu majątku, złożone w powyższym piśmie stoi w sprzeczności z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu, gdzie skarżący wykazał, że posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych. Skarżący wniósł sprzeciw na w/w postanowienie, podnosząc, że sytuacja w jakiej się znalazł nie powstała z jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprzeciw nie jest zasadny. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 4 grudnia 2015 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), dalej jako "p.p.s.a", które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§3). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy mieć także na uwadze, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów(art. 255 p.p.s.a.). Ponadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący: - posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych; - utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł netto; - posiada kredyt w wysokości [...] zł. Skarżący ponadto został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie nadesłał pismo z dnia 20 stycznia 2016 r. w którym oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nie płaci żadnych podatków i jest osobą bezdomną. Jednocześnie wyjaśnił, że od 1999 r. ma zniesioną wspólność małżeńską majątkową, a w sądzie toczy się postępowanie o dział spadku. Referendarz wskazał słusznie, że oświadczenie skarżącego o nieposiadaniu majątku, złożone w powyższym piśmie stoi w sprzeczności z oświadczeniem złożonym na urzędowym formularzu, gdzie skarżący wykazał, że posiada udziały w nieruchomościach budynkowych i gruntowych. Referendarz nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych oceniając na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień, że skarżący nie spełniła kryteriów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak słusznie zauważył Referendarz informacje udzielone przez stronę skarżącą, nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków i kont bankowych swoich i żony (z dołączonego do PPF wydruku z dnia 27 sierpnia 2015 r. wynika, że skarżący posiada rachunek w SKOK L.), ani zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości nieruchomości rolnej, w której posiada udziały, do czego został zobowiązany wezwaniem referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2016 r. Podsumowując stwierdzić należy, że referendarz prawidłowo ocenił, że skarżący w sprawie niniejszej nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżący nie ujawniając na druku PPF całego majątku, nie nadsyłając części żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.