III SA/Lu 170/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej pod wezwaniem Św. Jadwigi Śląskiej w H. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję Ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty, po rozpatrzeniu wniosku A. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "[...]" w H., zatwierdzono projekt prac geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych, opracowany w maju 2001r. przez "[...]" Pracownia Geologii i Ochrony Środowiska obejmujący: - odwiercenie jednego otworu do głębokości 40 m, - pompowanie oczyszczające i próbne, - pomiary zwierciadła wody w odwiercie, - opracowanie dokumentacji hydro-geologicznej. Ten sam organ, decyzją ostateczną z dnia [...] Nr [...] udzielił stronie pozwolenia wodnoprawnego, z ważnością do dnia [...] grudnia 2012 r. na pobór wody podziemnej ze studni wierconej, na potrzeby produkcyjne zakładu i socjalne załogi. Niesporne jest, że stroną postępowań zakończonych wydaniem obu ww. decyzji nie była Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2003r. (data wpływu - [...] listopada 2003r.) Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H. zażądała wszczęcia postępowania wznowieniowego zakończonego w/w decyzją ostateczną z dnia [...] i uchylenia tej decyzji. Jako podstawę wznowienia wskazano okoliczność pozbawienia parafii udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty, odmówiono wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że w sprawie zatwierdzenia projektu prac geologicznych stroną postępowania był inwestor. Stronami tego postępowanie nie byli natomiast właściciele (władający) działek sąsiednich, ani dalszych (działka parafii oddzielona jest działką p. S. o szerokości ok. 100 m). W ocenie organu parafia nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem posiada jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy. Nie została zatem zrealizowana podstawa wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie w sprawie zatwierdzenia prac geologicznych, nie jest uzależnione od zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Cały proces prowadzący do wykonania ujęcia wody oparty był o przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96 ze zm.). Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez Parafię Rzymsko-Katolicką pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H., decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody, umorzono postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ I instancji słusznie stwierdził, iż parafia nie była stroną postępowania w chwili zatwierdzenia projektu prac geologicznych. Skoro zatem odwołanie złożył podmiot, który nie jest stroną w sprawie, postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu. Decyzja pierwszoinstancyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem na jej podstawie Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe "[...]" wykonało studnię, opracowało dokumentację warunków hydrogeologicznych, a następnie uzyskało pozwolenie wodnoprawne na eksploatację i pobór wód podziemnych. W konsekwencji tych działań Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, rozporządzeniem z dnia [...] listopada 2003r.( Dz.Urz. Woj. Lubelskiego Nr 1 z 20.01.2004 r. ) ustalił dla przedmiotowego ujęcia strefę ochronną. W strefie tej znalazły się m.in. grunty parafii. W tym przypadku parafia stała się stroną na podstawie art. 61 ustawy z dnia 18 lipca 201r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229) i przysługuje jej odszkodowanie za ograniczenie w zakresie użytkowania gruntów od właściciela ujęcia wody na zasadach określonych w ww. ustawie. Skargę na powyższą decyzję złożyła Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy przewiduje przeznaczenie działek nr [...] i [...] położonych w H., pod parafialny cmentarz grzebalny. Plan jest prawem lokalnym powszechnie obowiązującym. W tych okolicznościach wydawanie aktów prawnych, sprzecznych z ustaleniami planu narusza prawo. Ograniczono w ten sposób prawo parafii do korzystania z jej nieruchomości, zgodnie z uchwalonym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem parafii decyzja Starosty z dnia [...] została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o planowaniu przestrzennym. Ponadto przy budowie studni nie zachowano uwarunkowań decyzji, przesuwając miejsce wykonania odwiertu studni głębinowej w granicach 100 m, w pobliże budowanego cmentarza. Zdaniem parafii, argumentacja faktyczna i prawna przedstawiona w decyzji zaskarżonej do sądu jest nietrafna. Przewija się w niej troska o interes przedsiębiorcy. Brak natomiast takiej troski w odniesieniu do parafii, która wykonała wymagane prawem czynności związane m. in. z budową parkingu i cmentarza grzebalnego. Postępowanie o pozwolenie na budowę, wywołane wnioskiem parafii zostało zawieszone przez Starostę w dniu [...] września 2001r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Przypomnieć należy, że Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H. podjęła próbę wzruszenia ostatecznej decyzji wydanej w dniu [...] Nr [...] z upoważnienia Starosty Powiatowego (w trybie żądania wznowienia postępowania). Postępowanie zakończone przedmiotową decyzja, wszczęte na wniosek A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowego "[...]" dotyczyło zatwierdzenia projektu na wykonanie ujęcia wód podziemnych w miejscowości H. W odróżnieniu od zwykłego postępowania administracyjnego, wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej – zainicjowanego wniesieniem podania przez określony podmiot, nie następuje automatycznie w dniu doręczenia tego podania organowi administracji publicznej (por. art. 61 § 3 k.p.a.) W przypadku postępowania unormowanego przepisami działu II, rozdział 12 k.p.a. organ administracji publicznej bada na wstępie, czy zaistniały przesłanki formalnoprawne do wszczęcia tego rodzaju postępowania. Jeśli zatem takie przesłanki występują, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). W innym natomiast przypadku, odmawia wznowienia postępowania w drodze decyzji (art. 149 § 3 k.p.a.). Tego rodzaju decyzję wydano w dniu [...] z upoważnienia Starosty. Organ decyzyjny uznał bowiem, że parafia, nie mająca przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu zakończonym wydaniem w dniu [...] decyzji zatwierdzającej projekt prac geologicznych na wykonanie ujęcia wód podziemnych w H., opracowany na rzecz innego podmiotu. Wprawdzie ani w osnowie tej decyzji, ani w jej uzasadnieniu nie przytacza się art. 149 § 3 k.p.a., jako formalnej podstawy rozstrzygnięcia, jednak nie ulega wątpliwości, że ów przepis taką podstawę stanowił. Skoro Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem Św. Jadwigi Śl. w H. była adresatem w/w decyzji pierwszoinstancyjnej, stała się tym samym stroną postępowania w sensie procesowym, której służyło odwołanie (art. 127 § 1 k.p.a.). W tych okolicznościach, nie istniały przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze z powodu uznania, że odwołanie złożył podmiot "(...) który nie jest stroną w sprawie". Art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego. Nie ma jednak sporu, że tego rodzaju decyzja może być wydana wówczas, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a) albo, jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że odwołujący się nie jest stroną w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999r. sygn. OPS 16/98 – ONSA 1999/4, poz. 119; uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2002r. sygn. IV SA 1635/2000 – ONSA 2003/4 , poz. 129; Komentarz Kodeks postępowania administracyjnego pod redakcją B.Adamiak i J.Borkowskiego – Wydawnictwo C.H.Beck – W-wa 2000, str. 544). Uznanie zatem postępowania odwoławczego za bezprzedmiotowe z tego powodu, że parafia nie była stroną i w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. Organ II instancji powinien bowiem wydać jedną z decyzji przewidzianych w art. 138 § 1 pkt 1 albo pkt 2 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.