III SA/Lu 1719/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Sygn. akt III SA/Lu [...] UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] września 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] orzekającą o uchyleniu decyzji własnej z [...] lipca 2011 r., nr [...] w sprawie zarejestrowania na M. G. pojazdu Ford Fiesta o numerze rejestracyjnym [...] i odmawiającą rejestracji tego pojazdu oraz zobowiązującą do zwrotu tablic rejestracyjnych, dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu. Kolegium przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazało, że decyzja ostateczna z [...] lipca 2011 r. została wzruszona w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2013, nr 267z późn. zm., dalej jako k.p.a.). Z materiału dowodowego wynika, że decyzja z [...] lipca 2011 r. została oparta na wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] kwietnia 2011 r. o zarejestrowaniu na M. K. pojazdu Ford Fiesta rok produkcji 2009 r. nr [...], a ściślej - na wydanym na jej podstawie dowodzie rejestracyjnym o numerze nr [...], dołączonym przez skarżącą do wniosku o rejestrację pojazdu. Kolegium podkreśliło, że zasady i tryb rejestracji pojazdu regulują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.; dalej jako "ustawa") oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1522 z późn. zm.; dalej jako "rozporządzenie"). Analiza przepisów ustawy, w tym art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 72 ust. 1 oraz art. 78 ust. 1, a także treści rozporządzenia (§ 2 ust. 1) nie pozostawia wątpliwości, że uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji administracyjnej, na mocy której pojazd został zarejestrowany pociąga za sobą utratę mocy prawnej dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o zarejestrowaniu. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest zatem konieczność wznowienia także postępowania, w którym podmiot ubiegający się o kolejną rejestrację pojazdu przedłożył taki dowód rejestracyjny. Związek pomiędzy tymi decyzjami jest bowiem oczywisty, jedna decyzja stanowi podstawę drugiej i ma w niej uzasadnienie. Skoro zatem Prezydent Miasta L. decyzją z [...] stycznia 2015 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie o rejestracji przedmiotowego samochodu na rzecz M. K. i odmówił rejestracji wymienionego pojazdu, to zarazem odpadła podstawa decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2011 r. o rejestracji pojazdu na rzecz M. G.. W ocenie Kolegium w takiej sytuacji zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. należało uchylić decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącej. Organ odwoławczy podkreślił, że akt rejestracji pojazdu na rzecz właściciela jest uwarunkowany legitymowaniem się ważnym dowodem rejestracyjnym. Podważenie poprzedniego aktu rejestracji oznacza niemożność kolejnej rejestracji - w tym wypadku rejestracji na rzecz M. G.. Stosownie do art. 71 ust. 1 ustawy pojazd nabyty przez skarżącą od M. K. nie jest dopuszczony do ruchu. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do rejestracji spornego pojazdu. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 174 kodeksu cywilnego, Kolegium stwierdziło, że przesłanką wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. było to, że sporny pojazd nie jest dopuszczony do ruchu, ponieważ uchylona została decyzja o jego rejestracji na rzecz osoby od której skarżąca nabyła pojazd i osobie tej odmówiono rejestracji pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 5 i art. 71 ust. 1 i 2 ustawy). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast, aby organ I instancji zastosował wymieniony przepis z uwagi na to, że skarżąca nie udokumentowała prawa własności pojazdu lub że dokumenty przez nią przedłożone - umowa komisowa z [...] kwietnia 2011 r. - nie dowodziły prawa własności powyższego pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1). W ocenie Kolegium nie mogły mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności nabycia samochodu opisywane przez skarżącą w piśmie z [...] kwietnia 2015 r. - dobra wiara, dołożenie należytej staranności przy kupnie, brak jakichkolwiek wątpliwości co do wiarygodności dokumentów, skoro przyczyną rozstrzygnięcia jest okoliczność uchylenia poprzedniej decyzji o rejestracji pojazdu i odmowa jego zarejestrowania, a nie nieudokumentowanie prawa własności pojazdu. Jednocześnie organ odwoławczy zgodził się ze skarżącą, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawiera należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego, nie odnosi się do wniosków zawartych przez skarżącą na piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. zarówno co do przesłanek uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie na podstawie punktu 1 tego przepisu i art. 146 § 2 k.p.a., jak i co do wniosków dowodowych, które, jeśliby miały mieć znaczenie w sprawie, powinny być rozpatrzone w postępowaniu przed tym organem, a nie dopiero w postępowaniu odwoławczym. Kolegium stwierdziło jednak, że naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. może być i dało się konwalidować przez organ odwoławczy bowiem pozwalał na to pełny, nie budzący wątpliwości materiał dowodowy. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że interes skarżącej o tyle nie został naruszony, że żaden z organów nie kwestionuje, że skarżąca jest właścicielką wymienionego pojazdu, tyle tylko, że ten pojazd nie spełnia warunków, aby go zarejestrować. Usunięcie tego stanu rzeczy leży już jednak w gestii samej skarżącej, a nie organów właściwych do rejestracji pojazdów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postepowania, tj.: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. — poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie rzetelnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego pomimo działań podejmowanych w tym kierunku przez skarżącą, polegających na wnoszeniu wniosków formalnych i dowodowych w trakcie postępowania, art. 174 k.c. - poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, iż M. G. z [...] kwietnia 2014 r. nabyła prawo własności samochodu osobowego marki Ford, z mocy samego prawa, a więc decyzja odmawiająca zarejestrowania wyżej wskazanego samochodu była bezpodstawna. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W motywach skargi skarżąca wyjaśniła, że o okoliczności nabycia samochodu od osoby nieuprawnionej dowiedziała się dopiero w momencie otrzymania od Starostwa Powiatowego w R. P. informacji o uchyleniu decyzji o rejestracji samochodu na wcześniejszego właściciela M. K.. W ocenie skarżącej fakt, że jest posiadaczem samoistnym przez cały okres posiadania samochodu osobowego oraz, że samochód ten posiada od [...] kwietnia 2011 r., a o nabyciu samochodu od osoby nieuprawnionej dowiedziała się dopiero w 2015 r., przesądza, że na podstawie art. 174 k.c. własność przedmiotowego samochodu nabyła z mocy prawa z dniem [...] kwietnia 2014 r., czyli z dniem upływu trzyletniego terminu wymaganego do stwierdzenia zasiedzenia ruchomości. Kwestia dobrej wiary skarżącej, przez cały okres posiadania potrzebny do stwierdzenia zasiedzenia nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż w momencie zakupu samochodu dołożyła ona należytej staranności aby sprawdzić pochodzenie samochodu jak też to czy nabywa go od osoby uprawnionej. Także organ administracji rejestrując samochód na M. K. nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w dokumentacji. Skarżąca podniosła także, że nie była stroną postępowania w którym uchylono decyzje o rejestracji pojazdu na rzecz osoby od której nabyła pojazd tj. M. K., które to uchybienie procesowe, w jej ocenie, nie może zostać w żaden sposób konwalidowane. Prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy uczestnik bez własnej winy nie brał w nim udziału, stanowi bowiem, jak podniosła, bezwarunkową podstawę wznowienia tego postępowania i to niezależnie od tego, to naruszenie procedury ma wpływ na treść decyzji, czy też nie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie był sporny. Na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów, tj. wniosku o rejestrację pojazdu Ford Fiesta rok produkcji 2009, dowodu rejestracyjnego nr [...] potwierdzającego zarejestrowanie samochodu na rzecz M. K., umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], której stronami byli M. K. dotychczasowy właściciel–sprzedawca oraz M. G. – nabywca), karty pojazdu nr [...] oraz tablic rejestracyjnych [...], Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., orzekł o rejestracji pojazdu Ford Fiesta na rzecz M. G.. Decyzją z [...] stycznia 2015 r., Prezydent Miasta L. orzekł o uchyleniu decyzji własnej z [...] kwietnia 2011 r. w sprawie zarejestrowania na M. K. samochodu osobowego Ford Fiesta i odmówił jego rejestracji, uzasadniając rozstrzygnięcie faktem przedłożenia do rejestracji dokumentu własności - faktury VAT nr [...] z [...] listopada 2010 r. oraz umowy komisu nr [...] z [...] listopada 2010 r. wystawionych przez fikcyjną osobę jako zbywcę pojazdu. Postanowieniem z [...] marca 2015 r. Starosta [...] działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu zakończonego decyzją z [...] lipca 2011 r. wskazując jako przyczynę wznowienia decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2015 r. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2015 r., mocą której uchylono ostateczną decyzję z [...] lipca 2011 r., w sprawie zarejestrowania na M. G. pojazdu Ford Fiesta o numerze rejestracyjnym [...] i odmawiającą rejestracji tego pojazdu oraz zobowiązującą do zwrotu tablic rejestracyjnych, dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu, która została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z [...] września 2015 r. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu między stronami jest to, czy organ dokonujący rejestracji pojazdu posiadał w chwili jego rejestracji dokumenty mogące być uznane za autentyczne, a jeśli nie, to czy miał obowiązek odmowy rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania – jak twierdzą to organy administracyjne obu instancji, czy też organ ma prawo do badania dobrej wiary nabywcy przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży i uznając tę dobrą wiarę ma prawo pozostawić dokonaną przed wznowieniem postępowania rejestrację pojazdu – jak chce tego skarżąca. Podstawę prawną rejestracji pojazdu stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), która określa w art. 71 ust. 1, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy rejestracji dokonuje się, m. in. na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (pkt 1); karty pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5). W oparciu o delegację ustawową z art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy wydano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (na dzień rejestracji 19 lipca 2011 r.: Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 z późn. zm., na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2014 r., poz. 1522 z późn. zm.), które w § 2 ust. 1 określa, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: dowód własności pojazdu (pkt 1); kartę pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 3) [...]. Nowy właściciel nie może zatem skutecznie zarejestrować pojazdu bez przedstawienia dowodu rejestracyjnego wydanego na rzecz poprzedniego właściciela. Wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1 ustawy). W związku z tym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji pojazdu pozbawia jednocześnie wartości prawnej wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny (por. wyrok WSA w Lublinie z 14 lutego 2013 r., III SA/Lu 801/12). Nie jest możliwe dokonanie skutecznej rejestracji pojazdu przez nowego właściciela na podstawie dowodu rejestracyjnego, który utracił moc prawną na skutek uchylenia (stwierdzenia nieważności) decyzji, stanowiącej podstawę jego wydania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że skuteczność rejestracji spornego pojazdu na rzecz skarżącej była uzależniona od istnienia prawidłowo wystawionego dowodu rejestracyjnego na rzecz jej poprzednika prawnego. W sprawie doszło do powstania pewnego łańcucha zdarzeń, który podważył skuteczność wcześniejszych aktów rejestracji spornego pojazdu, a tym samym pozbawił mocy prawnej dowodu rejestracyjnego, stanowiącego jeden z kluczowych dokumentów, w oparciu o który dokonano rejestracji pojazdu na rzecz skarżącej. Pierwotnym właścicielem pojazdu był M. K., który zarejestrował pojazd na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] kwietnia 2011 r. Uchylenie tego aktu rejestracji mocą ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2015 r. pozbawiło mocy prawnej dowód rejestracyjny wydany na rzecz M. K.. Ponieważ dowód ten był podstawą rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego nabywcy – skarżącej, decyzja o rejestracji na rzecz tej osoby (decyzja Starosty [...] z [...] lipca 2011 r.) była dotknięta wadą kwalifikowaną, uzasadniającą jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Mając na uwadze, że pomiędzy aktami rejestracji na rzecz kolejnych właścicieli zachodzi ścisły związek – uchylenie decyzji o rejestracji na rzecz M. K. skutkowało w konsekwencji zaistnieniem podstaw prawnych do wzruszenia decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącej. Organy prawidłowo zastosowały w tej sytuacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Podstawą uchylenia pierwotnej decyzji o rejestracji – na rzecz M. K. było ustalenie, że faktura VAT-marża nr [...] z [...] listopada 2010 oraz umowa komisu nr [...] z [...] listopada 2010 wystawione zostały przez fikcyjną osobę, P. N. jako zbywcy pojazdu. O przedłożeniu przez M. K. podczas rejestracji samochodu Ford Fiesta nieoryginalnych dokumentów Prezydent Miasta L. pismem z dnia [...] października 2012 r. powiadomił Komendę Miejską Policji w L.. Śledztwo nadzoruje Prokuratura Okręgowa w L. I Wydział Śledczy, sygn. akt 5Ds. [...]. Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] listopada 2010 r. zawarta pomiędzy M. K. (kupującym) a P. N. (fikcyjnym sprzedawcą) nie mogła wywrzeć skutków prawnych. Z tych względów nie było możliwe zarejestrowanie pojazdu na rzecz M. K.. Wystawiony dowód rejestracyjny na podstawie decyzji administracyjnej wydany przez Prezydenta Miasta L. był jedynie poprawny formalnie, nie odpowiadał zaś treści prawnej zawartej w normie - art. 72 ust. 1 ustawy. Doprowadziło to do wzruszenia tej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Podniesione w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Jak wskazano wyżej – każdy kolejny akt rejestracji pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela jest uwarunkowany prawidłowością wcześniejszych aktów rejestracji i legitymowaniem się prawidłowo wystawionym dowodem rejestracyjnym. Podważenie wcześniejszych aktów rejestracji musi z konieczności wpływać na prawidłowość rejestracji na rzecz późniejszych właścicieli. W niniejszej sprawie decyzja Starosty [...] z [...] lipca 2011 r. została wydana z oparciu o wcześniejszy akt rejestracji – decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] kwietnia 2011 r. Sąd zwraca uwagę, że organy administracyjne obu instancji nie zarzucają skarżącej braku dobrej wiary przy zawieraniu przez niego umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2011 r., gdyż kwestie związane z nabyciem prawa lub rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należą do postępowania administracyjnego. Badając wydane w sprawie decyzje, Sąd podzielił pogląd, wedle którego do kompetencji organów rozpoznających wniosek o rejestrację nie należy bowiem dokonywanie ustaleń co do istnienia określonego stosunku prawnego lub prawa, w tym także rozstrzyganie kwestii ewentualnego nabycia własności rzeczy ruchomej w dobrej wierze (art. 169 § 1 i § 2 k.c.), a ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego i jedynie prawomocne orzeczenie sądu cywilnego może stanowić podstawę do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu, zgodnie ze wskazanym wyżej § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Kwestia dobrej wiary przy nabyciu samochodu od poprzednich właścicieli nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również okoliczność, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie przesłanki uzasadniającej uchylenie pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu. Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły podstawy prawne do uchylenia ostatecznej decyzji z [...] lipca 2011 r., w sprawie rejestracji pojazdu Ford Fiesta oraz do odmowy rejestracji tego pojazdu na rzecz skarżącej. Tym samym sąd nie podzielił w tym zakresie argumentacji skargi. Ponadto za bezzasadne należało również uznać pozostałe zarzuty skarżącej, ponieważ organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kluczowymi dla sprawy okolicznościami było wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniego aktu rejestracji. Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Odnotować też trzeba, że Kolegium dokonało ponownej merytorycznej oceny sprawy, analizując wszystkie jej istotne elementy, a także odniosło się do podnoszonych przez skarżącą kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko. Ubocznie należy podnieść, że Kolegium dysponowało wystarczającym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Większego znaczenia nie miały więc wnioski dowodowe zawarte w piśmie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2015 r., która domagała się od organu (Starosty [...]) uzyskania od Prokuratury zaprotokołowanych wyjaśnień M. G., Z. B. (obecnego przy nabyciu pojazdu) oraz M. K.. Kwestia zaś kręgu osób biorących udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2015 r. zaopatrzona klauzulą prawomocności od [...] lutego 2015 r. – nie mogła być objęta kontrolą sądową w sprawie niniejszej. Nie wystąpiły również podstawy do przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.