III SA/Lu 174/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi R.K. kwotę [...] zł, w tym kwotę [...] zł podatku VAT, z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, którą wypłacić z sum budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewoda L. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., orzekającą o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego z lokalu przy ul. C. w Puławach. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego, z uwagi na spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła H. K. podnosząc, że przedmiotowy lokal opuściła w obawie o swoje życie i zdrowie, z uwagi na naganne zachowanie męża w stosunku do jej osoby. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało w sposób nie budzący wątpliwości. że odwołująca się pod adresem zameldowania nie zamieszkuje od grudnia 2006 roku. Powyższy fakt potwierdzają zgodnie obie strony niniejszego postępowania oraz funkcjonariusz policji dokonujący kontroli meldunkowej. Bezsporne jest, że odwołująca się, od czasu opuszczenia przedmiotowego lokalu, nie podejmowała czynności prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w spornym lokalu stosownie do art. 344 § 1 Kc. Wniesione zawiadomienie w sprawie zmuszania do określonego zachowania - opuszczenia miejsca pobytu stałego, zostało złożone dopiero po upływie roku od daty opuszczenia lokalu i po powzięciu informacji o wszczętym postępowaniu w niniejszej sprawie, co oznacza, że poczynione zostało na potrzeby tego postępowania. Skoro odwołująca się nie podejmowała czynności prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w tym lokalu - oznacza to, że pogodziła się z zaistniałą sytuacją i z własnej woli zrezygnowała z zamieszkania w nim. Zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem faktycznego zamieszkiwania bądź ustania zamieszkiwania i skoncentrowania swoich spraw życiowych w innym lokalu, co w tym konkretnym przypadku ma miejsce. Dokonanie wymeldowania odwołującej się nie stanowi ujemnej przesłanki do dochodzenia przez nią swoich roszczeń cywilnych. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła H. K., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że opuściła przedmiotowy lokal w obawie o swoje życie i zdrowie, a zatem owo opuszczenie nie nosiło znamion dobrowolności. Wbrew twierdzeniom organu, podejmowała próby zmierzające do ponownego zamieszkania, czego dowodem jest złożenie zawiadomienia w prokuraturze. Mąż jest nieobliczalny, nosi ze sobą broń palną. Skarżąca uciekła z mieszkania z przyczyn podniesionych wcześniej, natomiast nigdy z niego nie zrezygnowała, gdyż stanowi ono dorobek życiowy. Wojewoda L. w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej ustawą wynika, że ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. II OSK 561/05 - LEX nr 194344). Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego - pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Jednocześnie nurt orzeczniczy, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, że za równoznaczne dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r. , sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243). Skład orzekający stoi jednocześnie na stanowisku, że środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, fatycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Poza tym przyjąć należy, że długotrwały stan faktyczny, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu, nie wykazuje zamiaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, a zatem opuszczenie dotychczasowego lokalu nosi znamiona trwałości i powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na użytek niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że jest niesporne (przyznane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i w skardze), iż w grudniu 2006 r. skarżąca wyprowadziła się z miejsca stałego pobytu, zabierając swoje rzeczy osobiste. Od tego czasu zamieszkuje z córką A. M. i jej rodziną w P., przy ul. N. Od dość dawna zatem skarżąca zaprzestała koncentrować swoje podstawowe czynności życiowe w spornym lokalu. Nie występowała z powództwem o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu, czy też o eksmisję jej męża. Nawet gdyby przyjąć, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to dalsze utrzymywanie fikcji zameldowania nie jest stanem pożądanym. Podkreślić przy tym należy, że tak jak zameldowanie w lokalu nie daje jeszcze żadnych praw do niego, tak też wymeldowanie, w żaden sposób praw do lokalu nie ogranicza. O ile skarżąca będzie faktycznie zamieszkiwać na stałe w przedmiotowym lokalu, będzie miała wówczas nie tylko prawo, ale i obowiązek ponownie się w nim zameldować, zaś zaskarżona decyzja ulegnie dezaktualizacji ze względu na zmianę okoliczności. Wymeldowanie natomiast nie niweczy, cywilnoprawnych roszczeń skarżącej dotyczących mieszkania, jako przedmiotu małżeńskiej wspólności majątkowej. Reasumując, uznać trzeba, że organy decyzyjne prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 2 ustawy. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).