III SA/Lu 174/25
WyrokWSA w Lublinie2025-06-05
Skład orzekający: Robert Hałabis, Agnieszka Kosowska, Anna Strzelec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo braku informacji o przeciwwskazaniach zdrowotnych i nieprzekroczenia przez dziecko maksymalnego wieku wskazanego w przepisach dotyczących szczepień?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest wymagalny, nawet jeśli nie przekroczono maksymalnego wieku wskazanego w przepisach, pod warunkiem, że upłynęły terminy podania poszczególnych dawek szczepionki, a brak jest informacji o przeciwwskazaniach zdrowotnych. W takiej sytuacji organy administracji miały prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty strony w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy nakazujący skarżącemu poddanie małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, niewłaściwego organu egzekucyjnego oraz naruszenia przepisów postępowania i praw konstytucyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 stycznia 2025 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy" lub "Wojewódzki Inspektor Sanitarny"), po rozpatrzeniu zażalenia K. K. (dalej "skarżący", "strona"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Parczewie (dalej "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny", "wierzyciel") z dnia 30 października 2024 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił w dniu 27 czerwca 2024 r. na skarżącego tytuł wykonawczy, w którym, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej "ustawa" lub "ustawa o zwalczaniu zakażeń", nakazał skarżącemu poddanie małoletniego syna B. K. (ur. [...] marca 2018 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, odrze, śwince, różyczce.
Organ I instancji w dniu 27 czerwca 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącej, w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnosił, że dziecko ma przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, jest alergikiem i w obawie o jego bezpieczeństwo, w szczególności uniknięcie ciężkiej reakcji alergicznej, nie widzi podstaw do narażania dziecka na dodatkowe dolegliwości, które negatywnie wpłyną na jego stan zdrowia.
Postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego jako nieuzasadnione. Wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych oraz grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077), dalej też jako "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r.", wydane na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy. W przedmiotowym rozporządzeniu wskazano m.in. ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że od momentu przesłania formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych (data wpływu 15 marca 2022 r. - formularz z pierwszej placówki medycznej, w której zapisane było dziecko) do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie uzupełnił ani jednego zaległego szczepienia dziecka. Brak jest informacji o jakichkolwiek przeciwwskazaniach do szczepień, brak jest też w POZ dokumentacji medycznej dotyczącej alergii u dziecka. W ocenie organu skarżący nie podejmuje realnych działań mających na celu wykonanie obowiązku szczepień ochronnych małoletniego syna, co należy postrzegać jako uchylanie się od szczepień.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie:
- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., przez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku szczepionek;
- naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art 4 w zw. z art 2 pkt 26 ustawy może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia;
- naruszenie art. 124 § 1 i 2 w związku z art 107 § 3 w związku z art 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a." w związku z art 18 u.p.e.a., przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniego poszczególnych szczepionek, dowodów na których oparł się organ i dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
- naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego i prawa do ochrony zdrowia.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 2 stycznia 2025 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w świetle tytułu wykonawczego brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącego to szczepienia przeciwko: błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce. O braku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka lekarz z podmiotu leczniczego: 1 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ w Lublinie (dalej "podmiot leczniczy") poinformował Powiatowego Inspektora Sanitarnego, przesyłając dokument; "Formularz zgłoszenia osób uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych" z dnia 21 marca 2023 r. Powyższe oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego z prośbą o udzielenie informacji na temat stanu zdrowia oraz brakujących szczepień ochronnych u syna skarżącego. W odpowiedzi lekarz wskazał, że u dziecka brak jest informacji na temat przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, określił brakujące szczepienia ochronne a także poinformował, że obowiązek szczepień powinien być u dziecka realizowany.
Organ stwierdził, że twierdzenia skarżącej o rzekomych przeciwskazaniach do szczepień ochronnych nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów zażalenia, podkreślił, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zarówno dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie K. K. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości.
Skarżący zarzucił:
- naruszanie art. 19 i art. 20 k.p.a., w zakresie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jakim jest Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie, zważywszy, że organem podejmującym czynności egzekucyjne w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien być Wojewoda, wobec powyższego niedopuszczalnym było wszczęcie procedury egzekucyjnej;
- naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz brak odzwierciedlenia niniejszego w uzasadnieniu postanowienia, podczas gdy organ I Instancji zobligowany był do wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego kierując się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników, to jest skarżącego do władzy publicznej w aspekcie podnoszonych przez skarżącego wątpliwości negatywnych skutków podania szczepionki dziecku i wpływu na jego zdrowie;
- naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy zwalczaniu zakażeń w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku szczepionek;
- naruszenie art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art 107 § 3 w zw. z art 126 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych szczepionek, dowodów, na których oparł się organ i dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
- naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art 47 w zw. z art 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego i prawa do ochrony zdrowia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie swoich zarzutów. Skarżący podnosił, że syn skarżącego na dzień sporządzenia skargi nie przekraczał przedziału wiekowego poszczególnych szczepień, wskazanego w § 3 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. Skarżąc podkreślił, że obowiązek szczepień ochronnych, zgodnie z ustawą, ma być realizowany wyłącznie na zasadach określonych w ustawie, co za tym idzie, w terminach wskazanych w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. Nie istnieje żaden ustawowy przepis prawa, który pozwala urzędnikom na wyznaczanie w upomnieniu, wezwaniu, tytule wykonawczym czy postanowieniu, indywidualnych terminów szczepienia wybranej osoby zdrowej, a następnie wszczynanie egzekucji administracyjnej tak wyznaczonych terminów.
Terminy szczepień przeciw poszczególnym chorobom zakaźnym nie są tożsame z terminem realizacji obowiązku szczepień zatem nie mogą być podstawą do wszczynania egzekucji administracyjnej. Mimo że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy, nie podlega jednak egzekucji administracyjnej ani zastosowaniu środków administracyjnych wobec osób zdrowych. Skarżący wskazał, że art. 5 oraz art. 17 ustawy o zwalczaniu zakażeń nie dają żadnej podstawy prawnej do zastosowania przymusu administracyjnego w przypadku niewykonania obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym w stosunku do osoby zdrowej. Możliwość stosowania takiego przymusu dotyczy tylko osoby, u której rozpoznano lub podejrzewa się chorobę zakaźną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 stycznia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty K. K. w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, wyjaśnić należy, że na podstawie art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o zwalczaniu zakażeń, podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku szczepień ochronnych jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. Zgodnie z kolei z art. 12 ust. 2 pkt 1 tej ustawy w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego jest państwowy wojewódzki inspektor sanitarny.
Podkreślić przy tym należy, że granice niniejszej sprawy wyznaczyło postanowienie organu I instancji. Sprawa niniejsza dotyczy zatem stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z wyżej powołanymi przepisanymi zażalenie od postanowienia organu I instancji władny był rozpoznać i rozpoznał Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny.
Kwestia natomiast prowadzenia egzekucji tego obowiązku niepieniężnego i nałożenia grzywny w celu przymuszenia, do których to okoliczności odwołuje się skarżący w skardze stanowi odrębną sprawę. Przy czym zgodnie z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężny jest wojewoda. Jednakże na mocy porozumienia zawartego w dniu 18 kwietnia 2024 r. pomiędzy Wojewodą Lubelskim a Lubelskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2024 r. poz. 2436), zadania organu egzekucyjnego w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczące poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym od dnia 1 czerwca 2024 r. powierzone zostały Lubelskiemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. Postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. postępowanie egzekucyjne zostało przez Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zawieszone do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie zarzutów.
Oznacza to, że zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest bezzasadny.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
Z akt sprawy wynika, że 27 czerwca 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania małoletniego syna B. K., ur. [...] marca 2018 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince i różyczce.
Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący był informowany o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismami z dnia 6 lipca 2023 r. i 10 października 2023 r. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji, wierzyciel wystosował w dniu 29 marca 2024 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku.
W tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wierzyciel wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. wniósł zarzuty wskazując na niezasadność wystawienia tytułu egzekucyjnego oraz brak podstaw do jego wystawienia.
Organy administracji obu instancji trafnie uznały zarzut braku wykonalności obowiązku szczepień u syna skarżącego za niezasadny. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do jego kwestionowania. Poza sporem jest, że syn skarżącego nie został poddany szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Z akt sprawy wynika, że skarżący był informowany kilkukrotnie przez organ o konieczności wykonania ustawowego obowiązku. Z formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 21 marca 2023 r. wynika również, że do matki dziecka zostały wystosowane powiadomienia o przypadających obowiązkowych szczepieniach ochronnych w dniach 3 listopada 2021 r., 3 listopada 2022 r. SMS i 15 marca 2023 r. Z akt sprawy wynika też, że matka dziecka nie reagowała na wezwania telefoniczne.
Podkreślić należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o zwalczaniu zakażeń wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077).
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W wystawionym w dniu 27 czerwca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącej to szczepienia przeciwko:
1) błonicy tężcowi i krztuścowi;
2) ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS);
3) odrze, śwince, różyczce.
Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego (tj. 27 czerwca 2024 r.) wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącego obowiązkowe i wymagalne.
Bezsporne jest, że syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko wymienionymi w tytule wykonawczym chorobom zakaźnym, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.
Słusznie argumentował organ odwoławczy, że skoro lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było ostatnio dziecko przesyłał do organu I instancji dokument: "Formularz zgłoszenia osób uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych " z dnia 21 marca 2023 r., to oznacza to, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne są u dziecka wymagalne, z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, oraz że brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Z akt sprawy wynika także, że w pismach z dnia 8 marca 2024 r. i z dnia 6 czerwca 2024 r. lekarz z podmiotu leczniczego poinformował, że prawni opiekunowie dziecka nie zgłosili się do Poradni Lekarza Rodzinnego w celu uzupełnienia brakujących szczepień ochronnych. Wskazano, że w dostępnej dokumentacji medycznej brak informacji o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do szczepień i konieczności ich odroczenia. Opiekunowie nie dostarczyli do placówki indywidulanego kalendarza szczepień. Okoliczność braku uzupełnienia brakujących szczepień u syna skarżącego oraz braku informacji o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień i konieczności ich odroczenia lekarz z podmiotu leczniczego potwierdził również w piśmie z dnia 8 października 2024 r.
W skardze skarżący zasadniczo podnosił, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny, ponieważ syn nie przekroczył podanego przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień. Inaczej mówiąc, skarżący brak wymagalności obowiązku szczepień upatruje w nieukończeniu przez jego syna 19 roku życia.
Zdaniem sądu argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Syn skarżącego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego miał 6 lat, nie został zaszczepiony przeciwko wyżej wymienionym chorobom, mimo osiągniecia wieku zobowiązującego do ich przyjęcia i, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki określone w Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to prawidłowo przyjęły organy, że obowiązek poddania się szczepieniu był wymagalny i pozostanie taki do ukończenia przez syna skarżącego 19 roku życia. Podkreślenia wymaga, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek staje się wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 27 września 2023 r. nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Wskazany w Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.
Zgodzić się należy z również z organem odwoławczym, że twierdzenia skarżącego o przeciwwskazaniach do szczepień ochronnych nie znajdują potwierdzenia w zgormadzonym materiale dowodowym.
W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 31 oraz art. 47 Konstytucji RP ani art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożono na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Tak dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu zakażeń, ale zwłaszcza by chronić prawa dziecka, których zabezpieczenie zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). Obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki.
Ubocznie wskazać należy, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejski Trybunał Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych). Europejski Trybunał Praw Człowieka, zasiadając jako Wielka Izba uznał, że w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji.
Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.
W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącego nie został zaszczepiony, a z akt sprawy nie wynika by stwierdzono przeciwwskazania do szczepienia. Organ I instancji zarówno przed wystawieniem tytułu wykonawczego, jak i po wniesieniu zarzutów zwracał się do podmiotu leczniczego o udzielenie informacji w tym przedmiocie. Stanowisko podmiotu leczniczego było jednoznaczne: brak szczepień, brak informacji o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do szczepień, opiekunowie nie dostarczyli indywidulanego kalendarze szczepień (k. 31, 49, k. 65 akt adm.). W tej sytuacji obowiązek skarżącego poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Treść obowiązku poddania syna szczepieniom ochronnym przez skarżącego jest determinowana treścią powołanych wyżej przepisów tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, w których ustawodawca posłużył się sformułowaniami odpowiednio: "poddawania się szczepieniom ochronnym" oraz "poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym".
W omówionych okolicznościach sprawy również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a. uznać należy za nietrafne. W ocenie sądu organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. W obowiązującym stanie prawnym nie zachodzą także wątpliwości co do treści normy prawnej, o których mowa w art. 7a k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło