III SA/Lu 175/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Marek Zalewski /spr./, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005r. sprawy ze skargi J.S. i J.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., odmawiającą zwrotu cła w kwocie 6.535,70 zł wymierzonego decyzją Dyrektora Urzędu Celnego [...] z dnia [...] maja 1998 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podaniem z dnia [...] września 2004 r. J. T. wniósł "o zwrot nienależnego cła wraz z odsetkami". Do wniosku została załączona kserokopia wyroku Sądu Okręgowego o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. którym J. S. i J. T. zostali uniewinnieni od popełnienia przestępstwa, określonego w art. 80 § 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. - Ustawa karna skarbowa (tekst jednolity: Dz. U. z 1984 r. Nr 22 poz. 103 z późn. zm.), polegającego na narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie cła. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił zwrotu kwoty 6.535,70 zł cła, wskazując w uzasadnieniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w przepisach prawa celnego, które warunkują zwrot cła. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. Strony – J. T. i J. S. złożyli odwołanie i zarzucając naruszenie przepisu art. 246 § 2 i 5 Kodeksu celnego wnieśli o uchylenie decyzji i zwrot kwoty 6.535,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Rozpatrując sprawę w związku z odwołaniem Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymał swoją wcześniejszą decyzję. Pismem z dnia [...] marca 2005 r. Strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, żądając uchylenia decyzji i zarzucając naruszenie art. 246 § 2 i § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny poprzez odmowę zwrotu wpłaconego cła, pomimo, iż w momencie jego wpłacenia było ono nienależne". Skarżący uzasadniają powyższe podnosząc istniejącą w ich ocenie "sprzeczność pomiędzy wyrokami sądu administracyjnego i sądu powszechnego". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, które przedstawia się następująco: W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że na polski obszar celny został przywieziony niezmontowany (rozmontowany) samochód osobowy marki Ford Transit, który został zgłoszony do odprawy celnej w dwóch partiach. Dyrektor Urzędu Celnego działając na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji wznowił postępowanie celne, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. uchylił decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej nr [...] z dnia [...] października 1996 r. dotyczącą podzespołów do samochodu oraz w dowodzie odprawy celnej nr [...] z dnia [...] października 1996 r. dotyczącą nadwozia samochodu osobowego i dokonał ponownego wymiaru należności celnych dla importowanego towaru w wysokości 8.766,50 zł. Powyższą decyzją wezwano także Strony do uiszczenia w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna kwoty 6.535,70 zł stanowiącej różnicę między cłem wymierzonym przedmiotową decyzją a kwotami już wpłaconymi wg w/w dowodów odpraw celnych. W związku z wniesionymi odwołaniami sprawę rozpatrywał Prezes Głównego Urzędu Ceł, który decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego. Zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego Strony zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w/w decyzję, wnosząc o jej uchylenie. Wyrokiem o sygn. akt I SA/Lu 235/00 z dnia 30 marca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Ponieważ Skarżący nie uiścili wymagalnych należności celnych wynikających z ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] lutego 2000 r., wszczęto postępowanie egzekucyjne w wyniku którego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wyegzekwował kwotę zaległego cła wraz z odsetkami. Ponadto we wszczętym postępowaniu karnym skarbowym w dniu 15 marca 1999 r. zapadło orzeczenie karne Nr [...], którym Dyrektor Urzędu Celnego uznał J. S. i J. T. winnymi popełnienia przestępstwa określonego w art. 80 ustawy karnej skarbowej w zw. z art. 18 § 1 Kodeksu karnego i skazał ich na kary grzywny. W związku z żądaniem skierowania sprawy na drogę sądową sprawę rozpatrywał Sąd Rejonowy wydając w dniu [...] marca 2002 r. wyrok o sygn. akt [...], który na skutek wniesionej apelacji został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w ten sposób, że oskarżonych J. S. i J. T. uniewinniono od dokonania zarzucanego im czynu. Wniosek dotyczący zwrotu cła wpłynął do Izby Celnej w dniu 4 października 2004 r. a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne. Zgodnie jednak z przepisem art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 f. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 z 2004 r., poz. 623) stanowiącym, iż do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej stosuje się przepisy dotychczasowe, w niniejszej sprawie do zwrotu należności celnych stosować należy przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Przepisy powyższej ustawy przewidywały możliwość zwrotu należności celnych w przypadkach określonych w art. 246, art. 247 i art. 248 oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003r. - w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), które zostało wydane w wykonaniu delegacji zawartej w art. 252 § 1 Kodeksu celnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące dokonanie zwrotu należności celnych na podstawie wyżej wymienionych przepisów. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że przedmiotem postępowania przed organami celnymi zakończonego ostateczną decyzją Prezesa GUC było ustalenie wymiaru należności celnych, a więc w stosunku do postępowania karnego występował w nim brak identyczności przedmiotu i podstawy sporu inna była także norma prawna rozstrzygnięcia. W sprawie zwrotu należności celnych kwestia wydania wobec skarżących skazującego lub też uniewinniającego wyroku nie ma znaczenia dla ich odpowiedzialności w zakresie zobowiązań celnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z treścią tego przepisu, należności celne są zwracane, jeżeli w chwili ich uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub, gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3 Kodeksu celnego. Ponieważ w przedmiotowej sprawie celnej nie zaistniały wypadki określone w art. 229 § 3 Kodeksu celnego, zasadnicze znaczenie dla zwrotu należności celnych posiada ustalenie czy w chwili uiszczenia tych należności kwota cła była prawnie należna. Za należności celne nienależne można uznać m.in. takie świadczenia, które zostały spełnione w wykonaniu decyzji organu celnego I instancji, która następnie została uchylona lub zmieniona przez organ celny II instancji w związku z wniesionym odwołaniem, bądź też w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (wyrok z dnia 8 września 1995 r. SA/Gd 871/94 Pr. Gosp. 1996/1/41). W niniejszej sprawie należności celne od sprowadzonego na polski obszar celny samochodu osobowego marki Ford Transit, zostały określone w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] maja 1998 r. Decyzja ta w związku z wniesionymi odwołaniami została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] lutego 2000 r., a wyrokiem NSA z dnia 30 marca 2001 r. zostały oddalone skargi na w ostateczną decyzję organu II instancji. Zasadą postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. W stosunku do decyzji ostatecznej, jaką w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa GUC z dnia [...] lutego 2000 r. nie były prowadzone postępowania w trybach nadzwyczajnych. Należności celne wpłacone przez Skarżących jak również wyegzekwowane w wykonaniu wskazanej ostatecznej i będącej w obrocie decyzji Prezesa GUC były prawnie należne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nasteruje: Skarga nie jest zasadna, a zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podnosi Dyrektor Izby Celnej brak związku pomiędzy istnieniem należności celnej, a wyrokiem sądowym w przedmiotowej sprawie karnej. Niesporne jest, że należność celna została ustalona ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] maja 1998 r., które to rozstrzygniecie przeszło tok kontroli administracyjnej jak i kontrolę sądową dokonaną przez NSA. Orzeczenie to dało podstawę do przeprowadzenia egzekucji należności. Skarżący błędnie interpretują skutek wyroku wydanego w sprawie karnej, uniewinniającego ich od zarzutu narażenia na uszczuplenie należności celnych. Wyjaśniając powody przyjęcia braku wpływu rozstrzygnięcia w sprawie karnej na istnienie należności celnych przypomnieć należy stanowisko Sądu karnego w tej sprawie. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] grudnia 2002 r., sygn. akt [...] – w dacie orzekania przed ten Sąd, jak i Sąd I instancji o narażeniu przez skarżących na uszczuplenie należności celnych z tytułu importu pojazdu, obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. nr 146 poz. 1639), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., zgodnie z którym obowiązywała zerowa stawka celna na pojazdy przywożone z terytorium Unii Europejskiej. Zdaniem Sądu karnego spowodowało to, że czyn polegający na sprowadzeniu z zagranicy przed dniem 31 grudnia 2001 r. samochodu i narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie cła - od 1 stycznia 2002 r. nie jest już zachowaniem, którego znamię sprowadza się do narażenia Skarbu Państwa na uszczuplenie cła, ponieważ z tym dniem obowiązek uiszczenia cła ustał. Zgodnie zaś z art. 2 § 2 kks - jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Tym samym w ocenie Sądu - w dacie orzekania czyn nie stanowił już czynu zabronionego ze względu na zmianę przepisów, wprowadzenie "0" stawki celnej na pojazdy sprowadzane z krajów Unii Europejskiej a więc brak możliwości narażenia na uszczuplenie nieistniejącej od tej chwili należności celnej. Z takiego stanowiska Sądu karnego w żadnym wypadku nie należy wyciągać wniosku, że należności celne nie istniały również w dacie wydania stosownej decyzji. W tym zakresie wiążące jest ostateczne rozstrzygniecie organów celnych określające obciążenie z tego tytułu na podstawie przepisów obowiązujących w dacie sprowadzenia pojazdu. Późniejsza – "względniejsza" dla importera regulacja, ustanawiająca stawkę "0" na dany towar, w prawie celnym – odmiennie niż w prawie karnym – nie ma wpływu na prawną ocenę przeszłego zdarzenia. W postępowaniu celnym reguła bowiem jest dokładnie odwrotna. Zgodnie z art. 209 § 2 Kodeksu celnego (obowiązującego w dacie wznowienia postępowania celnego i wydania decyzji ponownie wymierzającej cło przywozowe) – dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zatem wyłącznie w tej dacie obowiązująca regulacja jest miarodajna dla oceny elementów kreujących to zobowiązanie. Podobnie rzecz ujmował art. 23 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jedn. Dz. U. z 1994 r. nr 71 poz. 312 ze zm.), obowiązującej w chwili dokonania zgłoszenia celnego, zgodnie z którym cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Późniejsza zmiana stawek celnych nie ma wpływu na treść decyzji, która prawidłowo określa należność celną na datę dokonania zgłoszenia celnego. W szczególności następcza zmiana regulacji, a w tym przypadku stawki celnej, nie jest podstawą do stosowania przepisów dotyczących zwrotu należności celnych na podstawie działu V tytułu VII Kodeksu celnego, a w tym art. 246 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna. Podsumowując - organ celny trafnie przyjął, że wyrok Sądu karnego wykluczający uznanie czynu za przestępstwo w zakresie narażenia na uszczuplenie należności celnej z powodu zmiany przepisów w tym zakresie nie jest tożsamy z ustaleniem braku tytułu prawnego do pobrania cła w dacie wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia decyzji wydanych w ramach badanego postępowania, a zatem w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.