III SA/Lu 175/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 września 2006r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. skargę oddala; II. przyznaje adwokatowi M. S. kwotę [...] złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] znak [...], wydaną na podstawie m. in. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm. ), po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] orzekającej o wymeldowaniu K. M. z pobytu stałego z lokalu, Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. O. w Z. uznając, że opuścił on przedmiotowy lokal i faktycznie w lokalu tym nie mieszka, co skarżący kwestionuje. Organ odwoławczy stwierdził na podstawie akt sprawy, że głównym najemcą przedmiotowego lokalu jest S. M. - matka skarżącego. Istotne dla sprawy było ustalenie, czy skarżący zamieszkuje w miejscu pobytu stałego co też organ I instancji uczynił. Organ ten ustalił, że skarżący od czasu jego zatrzymania i osadzenia w zakładzie karnym tj. od dnia [...] 2005 r. faktycznie w lokalu nie przebywa, a zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że jego pobyt w tym lokalu jego zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym tez nie miał charakteru pobytu stałego, bowiem skarżący sam przyznał, że w grudniu 2004 r. tylko przez pewien czas przebywał pod adresem stałego zameldowania, a święta Bożego Narodzenia spędzał już poza domem, podobnie było w styczniu, zaś w lutym 2005 r. wcale w lokalu nie mieszkał. Zdaniem organu świadczy to, że przed zatrzymaniem i osadzeniem go w zakładzie karnym jedynie w lokalu bywał, ale nie mieszkał. Na powyższą decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzucił błędne i niekonsekwentne ustalenia faktyczne w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ ponownie powołał się na swe ustalenie, że skarżący w dniu wydawania decyzji o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego przebywał w zakładzie karnym i przebywa w nim nadal. Został zatrzymany przez policję w dniu [...] 2005 r. poza miejscem stałego zameldowania i doprowadzony do zakładu karnego, w którym miał się stawić w dniu [...] 2005 r., do odbycia kary pozbawienia wolności. Od dnia aresztowania K. M. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Również przed aresztowaniem, w miejscu stałego pobytu nie mieszkał, ale bywał od czasu do czasu, co potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. Przyczyną wymeldowania jest ustalone w postępowaniu opuszczenie lokalu, interpretowane przez organy administracyjne w sposób prawidłowy, jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, a więc fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Organy administracji prawidłowo argumentują podjęte decyzje. Po pierwsze, oparły się na fakcie osadzenia skarżącego w zakładzie karnym w dacie orzekania, jako głównej przesłance wymeldowania spod adresu stałego. Jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy – w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Fakt pobytu w zakładzie karnym (podobnie np. jak skoszarowanie związane z odbywaniem służby wojskowej) przez okres dłuższy niż 3 miesiące jest przesłanką uznania, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności (...) pobyt w zakładach karnych. Jest to zatem regulacja wyjątkowa, bo pomimo utraty zameldowania na pobyt stały w poprzednim miejscu zamieszkania, brak jest możliwości zameldowania osadzonego w zakładzie karnym na pobyt stały, co oznacza brak posiadania miejsca stałego zameldowania przez wszystkich pozbawionych wolności przez dłuższy okres. Jest to zatem wyjątek od powszechnej zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy, według której osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. Za przyjęciem, że prezentowana koncepcja zgodna jest z wolą ustawodawcy przemawia to, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy - w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Taka sama regulacja obowiązuje przy zameldowaniu na pobyt stały – zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy - w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Są to zatem zbliżone kategorie zameldowania które wykluczają się nawzajem, a jedyne możliwe dodatkowe zameldowania równoczesne wobec nich, to zameldowanie na pobyt czasowy (np. w hotelu). Skoro zatem osoba osadzona w zakładzie karnym na okres powyżej 3 miesięcy jest tam zameldowana na pobyt czasowy trwający powyżej 3 miesięcy, to nie może być jednocześnie zameldowana w jakikolwiek innym miejscu na pobyt stały. Zauważyć należy wreszcie, że tworzenie fikcji pobytu pod innym adresem w stosunku do osób osadzonych – w skrajnych wypadkach przez okres kilkudziesięciu lat – byłoby niezrozumiałe i niepotrzebne, trudno więc przyjmować takie założenie regulacji. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono ponadto, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego nastąpiło jeszcze przed umieszczeniem w zakładzie karnym i miało związek z próbą uniknięcia rozpoczęcia wykonywania orzeczonej kary pozbawienia wolności i wyjazdem z miasta. Przesłanka ta została ustalona toku postępowania administracyjnego w sposób, niebudzący wątpliwości, w okresie od dnia wyjazdu skarżącego w celu uniknięcia odbycia kary. Ustalenia dotyczące wcześniejszego okresu nie są przekonujące, ale nie są również niezbędne w przedmiotowej sprawie. Inną kwestią jest to, czy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny. Jest w zasadzie obojętne, skoro sama wola przebywania w danym miejscu, która nie została zrealizowana, nie tworzy stanu faktycznego rzeczywistego w nim zamieszkiwania. O ile jednak skarżący w przyszłości faktycznie zamieszka na stałe w przedmiotowym lokalu, będzie miał wówczas nie tylko prawo, ale i obowiązek na nowo się w nim zameldować. Zameldowanie jest – jak trafnie co do zasady przyjmują to organy - jedynie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby i nie jest ani źródłem, ani pochodną tytułu prawnego do lokalu. W konsekwencji można być zameldowanym w lokalu, nie mając do niego uprawnień, o ile się w nim przebywa na stałe – np. grzecznościowo, można też nie być zameldowanym w lokalu, którego się jest wyłącznym właścicielem, skoro możliwe jest zameldowanie na pobyt stały tylko w jednym miejscu, zaś własnych lokali można mieć więcej niż jeden. Wywody skarżącego o związku zameldowania z prawem do lokalu są zatem równie bezzasadne, jak wiązanie braku zameldowania z bezdomnością. Nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu. Są to dwie niezależne od siebie sprawy, z których jedna dotyczy kwestii przebywania w określonym miejscu, zaś druga - praw majątkowych uprawnionego, przy czym ta druga kwestia w kontekście zameldowania nie jest przedmiotem zainteresowania ani organów administracji, ani Sądu Administracyjnego. Decyzja ta zapadła w innej płaszczyźnie niż cywilnoprawne stosunki majątkowe, ma charakter administracyjno – prawny, stwierdza wyłącznie okoliczność mającą znaczenie w administracyjno-prawnej sferze porządkowo – organizacyjnej i dotyczy sfery faktów. Stanowisko to zgodne jest z treścią i uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie o sygn. akt 20/01 (OTK ZU 2002/3A poz. 34, Dz. U. Nr 78 poz. 716). Skoro zatem zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.