III SA/Lu 175/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uchylających decyzje w sprawie przyznania dodatków mieszkaniowych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. (Nr Rep. [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art.. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] odmawiającą uchylenia czterech decyzji tegoż organu z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie przyznanych W. T. dodatków mieszkaniowych w okresie [...] – [...] 2002 r., [...] – [...] 2003 r., [...] – [...] 2004 r. i [...] – [...] 2004 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynikało, że W. T. składając do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie ujawniał uzyskiwanych dochodów z tytułu wypłaconych M. T. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dotyczyło to czterech wniosków. Pierwszy z nich z dnia [...] lutego 2002 r. rozpatrzono decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] przyznającą W.T. dodatek w okresie [...] marca –[...] sierpnia 2002r. Kolejne wnioski załatwiono pozytywnie decyzjami - z dnia[...] sierpnia 2003 r. Nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...], przyznającymi stronie dodatek mieszkaniowy odpowiednio w okresie listopad 2002 r. – kwiecień 2003 r., wrzesień 2003 r. – luty 2004 r. oraz marzec – sierpień 2004 r. Od powyższych decyzji strona nie składała odwołań. W czerwcu 2004 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie został powiadomiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, że M. T. pobierała świadczenie alimentacyjne od [...] 2000 r. do [...] 2004 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie. W tych okolicznościach organ I instancji wznowił z urzędu postępowania w sprawach zakończonych w/w ostatecznymi decyzjami, wydając w dniu [...] lipca 2004 r. stosowne postanowienia, a następnie decyzjami z dnia [...] lipca 2004 r. (Nr [...], Nr [...] , Nr [...] i Nr [...] orzekł merytorycznie w każdej ze spraw. I tak uchylił wydane przez siebie decyzje z dnia [...] lutego 2002 r., [...] sierpnia 2003 r., [...] października 2003 r. i[...] lutego 2004 r., orzekł o zwrocie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego za każdy z w/w okresów w podwójnej wysokości i wstrzymał z dniem [...] sierpnia 2004 r. wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości, co wynika z rozstrzygnięć zawartych odpowiednio w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 każdej z decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. W toku kontroli instancyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr Rep. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji Nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr Rep. [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji Nr [...] w części określonej w pkt 3, w pozostałej części utrzymując w mocy skarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr Rep. [...] Kolegium orzekło podobnie w odniesieniu do decyzji organu I instancji Nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr Rep. [...] Kolegium orzekło jak wyżej w odniesieniu do decyzji I instancji Nr [...]. Z akt sprawy wynika, że skargi sądowe na powyższe decyzje Kolegium zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu i odrzucone z tego powodu prawomocnymi postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 grudnia 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 724/04, III SA/Lu 725/04, III SA/Lu 726/04 i IIISA/Lu 727/04 ). W dniu [...] listopada 2008 r. organ I instancji wznowił na żądanie W. T. postępowanie w sprawie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego zakończonego ostatecznymi decyzjami z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] Nr [...], Nr [...] i Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia (Nr [...]) organ wskazał, że strona złożyła wniosek o weryfikację postępowania administracyjnego, powołała się na przyczynę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jako nowy dowód podała decyzję ZUS z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] Kmp. [...] w sprawie odpisania z jej konta należności funduszu alimentacyjnego w likwidacji za okres od grudnia 2001 r. do czerwca 2003r. Działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor MOPR decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...], wydaną na mocy art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia własnych decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśni między innymi, że W. T. przy składaniu deklaracji o wysokości dochodów nie wykazywał świadczeń alimentacyjnych wypłacanych przez ZUS. W tej sytuacji wnioskodawca pobierał dodatek mieszkaniowy w zawyżonej wysokości, przyznany mu na podstawie nieprawdziwych danych. Dlatego organ uchylił własne w przedmiocie dodatków mieszkaniowych, dokonał przeliczeń i ustalił wysokość nienależnie pobranych kwot, które zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) podlegają zwrotowi w podwójnej wysokości. Wskazał też, że bez znaczenia jest okoliczność, że ZUS pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. odpisał z konta strony należności wobec funduszu alimentacyjnego w likwidacji za okres grudzień 2001 r. – czerwiec 2003 r. z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2001 r. w przedmiocie uchylenia alimentów od W. T. na rzecz małoletnich dzieci. W toku kontroli instancyjnej decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji, argumentując, iż dochodem rodziny W. T. były świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane M. T. Kolegium wyjaśniło, że w marcu 2006 r. ZUS został poinformowany o powyższym wyroku sądowym uchylającym alimenty. Wskazało, że w dniu [...] lipca 2006r. ZUS podjął decyzję w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec tego organ I instancji słusznie uznał, że nowe dowody w sprawie zaistniały po wydaniu decyzji z dnia[...] lipca 2004 r., co skutkuje brakiem podstaw do ich uchylenia. Kolegium wyjaśniło również, że organ I instancji mógł orzec w jednej decyzji o odmowie uchylenia czterech decyzji wydanych w dniu [...] lipca 2004 r., bowiem z akt sprawy wynika, iż chodzi o tę samą podstawę prawną, stan faktyczny oraz o tę samą stronę postępowania. W skardze sądowej W. T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Stwierdził między innymi, że nie zataił żadnych dochodów, gdyż nie wiedział o pobieraniu alimentów przez M. T. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazanych przez skarżącego. Tytułem wstępu należy przypomnieć, że stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Powyższy przepis określa organ, do którego wnosi się podanie o wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania do organu I instancji (k.116 akt adm.). Nie upoważniało to jednak tego organu do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. W myśl art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] września 2004 r. w toku kontroli instancyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze badało prawidłowość czterech decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. i wydało stosowne decyzje (Nr Rep. [...], Rep. [...], Rep. [...] i Rep. [...]). W tej sytuacji to Kolegium było organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Zatem to ono było organem właściwym do wznowienia postępowania w drodze postanowienia, a nie działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor MOPR. Organ I instancji powinien był – w trybie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazać podanie o wznowienie postępowania do Kolegium. Powyższy przepis stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zaś przekazanie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości (art. 19 k.p.a.). Powyższe umknęło uwadze zarówno organowi I instancji, jak i Kolegium. W rezultacie całe przeprowadzone postępowanie rozpoczęte postanowieniem organu I instancji z dnia [...] listopada 2008 r. (k.118 akt adm.) o wznowieniu na wniosek W. T. postępowania w sprawie zakończonego ostatecznymi decyzjami tego organu z dnia [...] lipca 2004 r. było postępowaniem wadliwym od samego początku. Okoliczność, iż o wznowieniu postępowania zdecydował organ niewłaściwy – co wyżej wykazano - czyni również wadliwą wydaną przez organ I instancji decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., jak również akceptującą ją decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2009 r., bowiem tylko prawidłowo wydane – na mocy art. 149 § 1 k.p.a. - postanowienie o wznowieniu postępowania może być – stosownie do treści art. 149 § 2 k.p.a. – jest podstawą do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Skoro takiego postanowienia zabrakło, to nie było podstawy prawnej do orzekania w dniu [...] grudnia 2008 r. przez organ I instancji oraz w dniu [...] lutego 2009 r. – przez Kolegium. W konsekwencji decyzje obu organów obarczone są wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej skutkuje jej nieważnością niezależnie od trafności i poprawności merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tych też względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził nieważność obu skontrolowanych decyzji. Sąd uznał również, że z uwagi na dyspozycję art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 135 cyt. ustawy należy stwierdzić także nieważność postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego.