III SA/Lu 1751/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z dnia [...] r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych w ramach Programu Rolnośrodowiskowego płatności przyznanych D. W. na mocy dwóch decyzji (z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.) o przyznaniu płatności odpowiednio - na rok 2012 oraz 2013. Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wydał w dniu [...] r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na ww. kwotę składają się płatności ([...] zł) przyznane za rok 2010 oraz ([...] zł).za rok 2011. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy argumentował między innymi, że w dniu [...] r. rozpoczęto realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i z tego tytułu D. W. uzyskał płatności przyznane za 2010 oraz 2011 rok. Organ podniósł, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało skutecznie przejęte przez T. W. tylko w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,92 ha objętej umową cesji z dnia [...] r. zawartej – za zgodą Agencji Nieruchomości Rolnych – pomiędzy D. W. a T. W.. Ten ostatni jako nowy posiadacz gruntów rolnych powinien był zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa złożyć wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego lub jego części. Warunku tego nie spełniono. W dniu [...] r. wpłynęło oświadczenie T. W. o kontynuowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach rolnych przejętych od D. W. na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2012 r. nadano przesyłką pocztową w dniu [...] r. T. W. przejął w dniu [...] r. działki rolne nr [...] i 212 od D. W.. W dniu [...] r. przejął działkę nr [...] od E. P. na podstawie umowy dzierżawy. W tych okolicznościach wystąpiły w świetle art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podstawy do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie pobranych płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. W. zarzucił naruszenie: - § 39 w związku z § 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Program Rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały okoliczności zwalniające skarżącego od obowiązku zwrotu płatności; - § 39 ww. rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że pobrane płatności są nienależne, w związku z art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] r., poprzez naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz i zastosowanie do płatności za rok 2010 tego ostatniego przepisu (art. 18) obowiązującego od dnia [...] r.; - art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak odniesienia się do faktu, że w dniach 8 i [...] r. zawiadomiono organ o przeniesieniu posiadania działek na rzecz skarżącego; - art. art. 8, 9, 11 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ motywów leżących u podstaw decyzji oraz brak wyjaśnienia pojęcia "płatności nienależnych". W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazanych przez skarżącego. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] r. dotycząca ustalenia - w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - kwoty nienależnie pobranych płatności. Powyższa decyzja określająca nienależne płatności uzyskane w ramach Programu Rolnośrodowiskowego za rok 2010 i 2011 jest rozstrzygnięciem wadliwym z następujących powodów. Pismem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. zawiadomił stronę o wszczęciu postepowania administracyjnego. Zgodnie ze wspomnianym zawiadomieniem, postępowanie miało dotyczyć płatności przyznanych skarżącemu za rok 2012 i 2013. Postepowanie w sprawie zakończyło się natomiast decyzją odnoszącą się do płatności należnych za inny okres, a mianowicie za rok 2010 i 2011. W realiach niniejszej sprawy orzeczenie organu I oraz II instancji wykraczało więc poza zakres tematyczny (rzeczowy) wynikający z zawiadomienia z dnia [...] r. Postępowanie wszczęto z urzędu na mocy art. 61 § 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. We wskazanym zawiadomieniu wyszczególniono również decyzje (z podaniem dat ich wydania oraz numerów) o przyznaniu płatności skarżącemu. Lektura akt sprawy wskazywała, że wymienione w zawiadomieniu decyzje nie dotyczą płatności ani za rok 2010, ani za rok 2011 r. Stwierdzone uchybienie polegające na rozbieżności pomiędzy przedmiotem sprawy określonym w zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania, a przedmiotem sprawy merytorycznie załatwionej zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., mogło mieć – w kontekście obowiązujących przepisów (krajowych i unijnych) regulujących instytucję ustalania i określania kwoty nienależnie pobranych świadczeń w ramach Programu Rolnośrodowiskowego - istotny wpływ na wynik i treść tego rozstrzygnięcia. Z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że organy Agencji mają obowiązek działać na podstawie ustawy. Stwierdzona wyżej nieprawidłowość pozostaje w sprzeczności z dyspozycją powyższego przepisu. Ponadto zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego z powodu braku odniesienia się przez organ odwoławczy do skutków prawnych jakie wywołuje (bądź nie) oświadczenia T. W. z dnia [...] r. o kontynuacji realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Oświadczenie dotyczy przejętych w dniu [...] r. działek rolnych (od D. W.). T. W. jako nowy posiadacz gospodarstwa rolnego w punkcie 1. podjął się kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, zaś w punkcie 3. przedmiotowego oświadczenia zobowiązał się do zapłaty równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby zwrócić, w przypadku gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 28 ust. 1 lub 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Oświadczenie T. W. – jak wynika z akt sprawy – nadane w dniu [...] r. w placówce pocztowej, powinno być ocenione nie tylko w aspekcie braku skutecznego przejęcia w części zobowiązania rolnośrodowiskowego przez T. W., ale również w świetle udowodnionej i wykazanej przez organ okoliczności faktycznej związanej z przerwaniem prowadzenia działalności rolniczej na działkach przekazanych przez D. W. w dniu [...] r. Poza tym rzeczą organu – przy ponownym rozpatrywaniu sprawy - będzie wypowiedzieć się o ewentualnych skutkach przedawnienia zobowiązania w odniesieniu do możliwości wszczęcia przez organ postepowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności oraz dopuszczalności orzekania w tym zakresie, w sytuacji, kiedy z odesłania zawartego w art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR wynika, że do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia [...] r. - Ordynacja podatkowa. Jej uregulowania wskazują, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1Ordynacji podatkowej). W myśl jej art. 21 § 1, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W tych warunkach organ oceni między innymi, czy zaistniały podstawy do wdrożenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, kiedy płatność za rok 2010 została przelana na rachunek skarżącego w dniu [...] r., a następnie do wydania przez Kierownika ARiMR w C. decyzji ustalającej zobowiązanie (w sprawie niniejszej – kwotę nienależnie pobranych płatności). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej – p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Opisane wyżej nieprawidłowości – mające charakter uchybień proceduralnych – przemawiały za uchyleniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.