III SA/Lu 178/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego załatwiono wniosek B. P. z dnia [...] października 2012 r. i odmówiono mu umorzenia należności (w łącznej kwocie 6062 zł) z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników za okres od I kwartału 2005 r. do III kwartału 2012 r. W uzasadnieniu organ podał między innymi, że wnioskodawca w listopadzie 2004 r. przekazał gospodarstwo rolne swojej córce i uzyskał prawo do renty strukturalnej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 2 077 zł miesięcznie. Żona wnioskodawcy pobiera emeryturę z ZUS w kwocie 2 630 zł. Powyższe dochody umożliwiają spłatę zadłużenia. Organ dalej argumentował, że w myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, osoba pobierająca rentę strukturalną podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, co łączy się z obowiązkiem opłacania składek przez taką osobę. Wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zadłużenie z tytułu składek powstało wskutek wstecznego włączenia wnioskodawcy do ubezpieczenia na podstawie decyzji organu z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...]. B. P. złożył w dniu [...] grudnia 2012 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej w/w decyzją. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] Prezes KRUS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2012 r. w uzasadnieniu podnosząc, że sprawę podlegania B. P. ubezpieczeniu społecznemu weryfikował Sąd Okręgowy w R. i Sąd Apelacyjny w L. (odwołanie B. P. od decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. zostało oddalone). Organ wyjaśnił, że należności z tytułu składek zostały naliczone wstecznie, ponieważ informacja o przyznaniu renty strukturalnej dotarła do Placówki KRUS w Puławach w dniu [...] listopada 2011 r. Stwierdził również, że dochody otrzymywane przez wnioskodawcę i jego żonę pozwalają na spłatę zadłużenia, bez zagrożenia dla egzystencji rodziny. Względy społeczne wymagają natomiast, aby zobowiązania budżetowe były realizowane. W skardze do WSA w Lublinie B. P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając organowi, że naruszył on przepisy art. 7, 8, 9, 77 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pozostającą w obrocie prawnym, decyzją organu z dnia [...] lutego 2005 r. został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników z powodu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej i przekazania córce, A. P. gospodarstwa rolnego aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2004 r. Za błąd Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, polegający na nie zawiadomieniu KRUS o przyznaniu renty strukturalnej, skarżący nie może ponosić odpowiedzialności, a ponosi ją, skoro wydano decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. o wstecznym (bo za okres 6 lat) włączeniu do ubezpieczenia społecznego. Błędną jest również ocena organu, że skarżący jest w dobrej sytuacji materialnej i może uregulować zadłużenie. Odmowa umorzenia należności z tytułu zaległych składek nastąpiła więc z naruszeniem art. 16 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nie narusza prawa, w tym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej – k.p.a.) oraz uregulowań zawartych w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej – u.s.r.). Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] października 2012 r. skarżący wystąpił o umorzenie zaległych składek ubezpieczeniowych powołując się na fakt, że przedmiotowe zadłużenie powstało nie z winy wnioskodawcy, ale z wadliwego działania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i nieterminowego powiadomienia przez tę Agencję właściwej Placówki KRUS o przyznaniu renty strukturalnej. We wniosku skarżący podkreślił, że zadłużenie jest wynikiem zdarzenia losowego, niezależnego od sposobu postępowania dłużnika. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał w szczególności art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Kryterium "ważnego interesu zainteresowanego" powołane w/w przepisie wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r. II SA 2875/95). Decyzja załatwiająca wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. Ma zatem prawo wyboru rozstrzygnięcia i w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Decyzja ta nie może być jedna dowolna i w ocenie Sądu charakteru dowolności nie ma, wbrew stanowisku skarżącego, że organ błędnie ustala i wadliwie przyjmuje, że sytuacja materialna skarżącego jest dobra i pozwala na opłacenie składek. Nie jest sporne, że aktualnie skarżący uzyskuje dochody z tytułu renty strukturalnej w wysokości 2 077 miesięcznie. Skarżący ma prawo do w/w renty w okresie od listopada 2004 r. do października 2014 r. o czym świadczy decyzja ARiMR z dnia [...] marca 2005 r. (k. 27 akt adm.). określająca pierwotną wysokość renty w kwocie 1462,71 zł. Żona skarżącego, E. P. otrzymuje świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 2 630 zł. W tych warunkach stanowisko organu, że skarżący jest w stanie uregulować zadłużenie (6 062 zł) z tytułu składek, należy zaakceptować. Przed wydaniem decyzji organ w sposób prawidłowy przeprowadza postępowanie dowodowe oraz wyjaśnia stan faktyczny sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Motywy, jakimi kieruje się organ przy rozstrzyganiu sprawy są jasno i logicznie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a. odnośnie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Dlatego też stanowisko skarżącego o naruszeniu przepisów postępowania nie jest trafne. Odnosząc się do zarzutu, że na podstawie decyzji organu z dnia [...] lutego 2005 r. (k. 14 akt adm.) skarżący jest wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników z powodu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej i przekazania córce, A. P. gospodarstwa rolnego aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2004 r. trzeba wyjaśnić, że wskazana decyzja nie jest przedmiotem niniejszej kontroli sądowej, podobnie zresztą, jak i decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. rozstrzygająca o włączeniu skarżącego do ubezpieczenia społecznego rolników. Odwołanie od tej ostatniej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt VI U 57/12. Apelację skarżącego od w/w wyroku oddalono wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt III AUa 357/12 (k. 54 akt adm.). Wobec tego skarżący nie może skutecznie zarzucać, że Prezes KRUS odmawiając umorzenia należności narusza zasadę trwałości decyzji (wyrażoną w art. 16 k.p.a) oraz nie uwzględnia treści art. 2 Konstytucji RP (a tym samym zasady praw nabytych). W tym zakresie skarżący niesłusznie wywodzi, że jest osobą zwolnioną – na podstawie decyzji z dnia 15 lutego 2005 r. – z obowiązku regulowania składek. Zagadnienie to nie jest przemilczane w zaskarżonej decyzji, skoro organ powołuje się na przepis art. 16 ust. 1 pkt 3 u.s.r. i podnosi, że ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu podlega z mocy ustawy osoba pobierająca rentę strukturalną. Odnosząc się do zarzutu, że błędną jest ocena organu na tle możliwości płatniczych skarżącego, trzeba stwierdzić, że skarżący na poparcie swojego stanowisko nie przedstawia rzeczowej argumentacji. Stosownie do art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Prezes KRUS uwzględnia możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. W uzasadnieniu badanego rozstrzygnięcia organ nie tylko prawidłowo ustala sytuację majątkową skarżącego, ale również odnosi się do relacji pomiędzy interesem wnioskodawcy a interesem publicznym. W tej ostatniej kwestii organ podnosi, że stan funduszu emerytalno – rentowego uzasadnia decyzję odmowną. Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.