III SA/Lu 180/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Lotniczej Akademii Wojskowej w D. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Lotniczej Akademii Wojskowej w D. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Lotniczej Akademii Wojskowej w D. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania C. K. stypendium socjalnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco. C. K. (dalej jako "skarżący") złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2020/2021. W wyniku weryfikacji wniosku Komisja Stypendialna Lotniczej Akademii Wojskowej w D. odmówiła skarżącemu przyznania stypendium socjalnego wskazując, że miesięczny dochód rodziny skarżącego składającej się z dwóch osób w 2019 r. wynosił 1342,39 zł na osobę, kwota ta zaś przekracza kwotę 1051,70 zł miesięcznego dochodu netto na jedną osobę w rodzinie, do której przysługuje stypendium socjalne, wskazaną w § 1 pkt 1 zarządzenia Rektora-Komendanta Lotniczej Akademii Wojskowej nr 113 z dnia 3 listopada 2020 r. w sprawie ustalania wysokości świadczeń dla studentów Lotniczej Akademii Wojskowej w roku akademickim 2020/2021. Pismem z dnia 24 grudnia 2020 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że wyliczony przez Komisję Stypendialną dochód nie uwzględnia dochodu utraconego w roku podatkowym 2019 wynoszącego 23304,72 zł. Uzyskany przez skarżącego dochód w wysokości 35727 zł składał się z 12 wypłat z tytułu umowy zlecenia oraz 6 wypłat z renty rodzinnej po stracie ojca, wypłacanej przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Wraz z ukończeniem 25 roku życia renta nie jest już skarżącemu wypłacana, zatem dochód z tego tytułu jest dochodem utraconym od lipca 2019 r. Według strony, uwzględniając dochód utracony od lipca 2019 r., kwota uzyskanego dochodu w 2019 r. wynosi 12 422,28 zł, co przy podziale na członków rodziny (dwie osoby) wynosi 6211,14 zł na osobę. Podzielenie tej kwoty na liczbę miesięcy w roku 2019, daje 517,59 zł miesięcznie na członka rodziny. Student zaznacza, że powyższe zostało szczegółowo udokumentowane poprzez wyciągi z konta. Z akt sprawy, w tym adnotacji poczynionej na odwołaniu wynika, że odwołanie zostało nadesłane przez skarżącego drogą elektroniczną na adres e-mail poczty elektronicznej Przewodniczącej Komisji Stypendialnej oraz Biura Obsługi Studentów. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Lotniczej Akademii Wojskowej w D. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.), dalej jako "p.s.w.n.", student może się ubiegać o przyznanie stypendium socjalnego. Stosownie do art. 87 ust. 2 ustawy, wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim. Wysokość świadczeń dla studentów Lotniczej Akademii Wojskowej w roku akademickim 2020/2021 została określona w zarządzeniu Rektora - Komendanta Lotniczej Akademii Wojskowej Nr 113 z dnia 3 listopada 2020 r. Zgodnie z § 1 pkt 1 ww. zarządzenia stypendium socjalne przysługuje studentowi, w rodzinie którego miesięczny dochód netto na jedną osobę w rodzinie ustalany na podstawie regulaminu nie przekracza 1 051,70 zł. Na podstawie dołączonych przez stronę do wniosku dokumentów organ ustalił, że w przypadku rodziny wnioskodawcy wysokość dochodu kształtuje się następująco: dochód brutto: 35.727 zł; podatek należny: 2.840 zł, składki na ubezpieczenie społeczne: 0,00 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne: 669,60 zł - a więc 35.727 zł - 2.840 zł - 669,60 zł = 32.217,4 zł. Roczny dochód rodziny studenta w roku będącym podstawą ustalania uprawnień wyniósł zatem: 32.217,4 zł, a w przeliczeniu na miesiąc: 2.684,78 zł, zaś dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi: 1342,39 zł. Do wniosku nie dołączono natomiast żadnych dokumentów potwierdzających utratę dochodu. W związku z przywołanymi w odwołaniu okolicznościami organ zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami w sprawie i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszonych żądań oraz wniesienia swoich wniosków dowodowych oraz wezwał do dostarczenia – w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma dokumentu potwierdzającego fakt nie otrzymywania renty rodzinnej np.: zaświadczenie z ZUS lub decyzję o utracie renty oraz PIT z ZUS i pracodawcy. Wezwania pozostały bez odpowiedzi. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że dochód został wyliczony przez Komisję Stypendialną prawidłowo. Dochód utracony nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ na dzień złożenia wniosku brak było dokumentu poświadczającego fakt nieotrzymywania renty rodzinnej. Załączone wraz z wnioskiem dowody przelewów nie informują o utracie dochodu z tego tytułu tylko o wypłaconych kwotach – co nie jest jednoznaczne z poświadczeniem utraty dochodu. C. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Lotniczej Akademii Wojskowej w D. wniosła o uwzględnienie skargi w części dotyczącej stypendium socjalnego od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r., uchylenie decyzji w tym zakresie i przyznanie skarżącemu stypendium socjalnego w wysokości 1050,00 zł oraz obciążenie skarżącego kosztami postepowania. Organ podniósł, że wymagane dokumenty zostały dostarczone przez skarżącego po wydaniu zaskarżonej decyzji. W oparciu o ww. dokumenty miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego uprawniający do przyznania stypendium socjalnego wynosi 272,60 zł, zaś wysokość przedmiotowego świadczenia wynosi 1050,00 zł. W skardze skarżący zobowiązał się do wycofania skargi, jeżeli zostanie rozpatrzony jego wniosek z dnia 23 lutego 2021 r. Żądanie przyznania świadczenia socjalnego od października 2021 r. skarżący podniósł we wniosku z dnia 23 lutego 2021 r. Z uwagi na to, że wniosek ten został złożony już po wydaniu zaskarżonej decyzji organ uznał je za treść żądania skargi. Zgodnie z § 28 ust. 2 w związku z § 5 ust. 4 Regulaminu Świadczeń dla studentów Lotniczej Akademii Wojskowej w D. świadczenie socjalne przysługuje od miesiąca, w którym został złożony przez osobę uprawnioną kompletny wniosek, tj. jeśli kompletny wniosek wraz z obowiązującymi załącznikami zostanie złożony do 15 dnia danego miesiąca stypendium przysługuje od tego miesiąca, natomiast gdy wniosek zostanie złożony po tym terminie świadczenie przysługuje od miesiąca następującego po miesiącu w którym został złożony kompletny wniosek. Świadczenie socjalne powinno zatem zostać przyznane od dnia 1 lutego 2021 r., ponieważ wniosek skarżący uzupełnił dnia 30 stycznia 2021 r. Z tego względu żądanie skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego za okres od października 2020 r. do lutego 2021 r. nie może zostać uwzględnione i nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia skargi w całości, w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.". W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2021 r. skarżący podniósł, że w celu odpowiedniego udokumentowania dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2019 załączył zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów oraz potwierdzenie transakcji bankowych otrzymanych z tytułu pobierania renty rodzinnej po śmierci ojca. Wydziałowa Komisja Stypendialna wiedziała z jakiego tytułu uzyskał dochód oraz kiedy ukończył 25 rok życia. Komisja Stypendialna powinna również wiedzieć, że wraz z ukończeniem 25 roku życia następuje utrata dochodu z tytułu renty rodzinnej (nie dotyczy to jedynie osób, które spełniają bardzo specyficzne warunki, a których skarżący nie spełnia). Ponadto, gdyby dochód przedstawiony potwierdzeniami transakcji bankowych utrzymywał się to byłby znacząco wyższy niż ten udokumentowany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego. Zarówno Lotnicza Akademia Wojskowa, jak i Wojskowe Biuro Emerytalne są instytucjami wojskowymi i możliwe jest bezpośrednie porozumienie pomiędzy nimi w sprawie, w celu ustalenia wysokości renty i terminu jej utraty. Skarżący podniósł, że wezwanie do złożenia brakujących dokumentów odebrała matka skarżącego, która z uwagi na wiek i stan zdrowia nie była w stanie przekazać mu pełnej treści wezwania i terminu na jego wykonanie. Podjął kroki niezbędne do uzyskania stosownych dokumentów, jednak ze względu na sytuację epidemiczną kopię formularza PIT z miejsca pracy uzyskał dopiero 28 stycznia 2021 r. drogą elektroniczną, zaś kopię formularza PIT i decyzję o utracie renty z Wojskowego Biura Emerytalnego uzyskał 29 stycznia 2021 r. wieczorem. Następnego dnia, 30 stycznia z samego rana wysłał elektronicznie wszystkie dokumenty do Komisji Stypendialnej. Wskazał, że jeżeli dokumentacja zostałaby wysyłana na adres w Wielkiej Brytanii wyznaczony do korespondencji we wniosku we wrześniu 2020 r., nie doszłoby do znaczącego opóźnienia w załatwieniu spraw. Skan wezwania w formie pozwalającej na zapoznanie się z jego treścią zostało mu doręczone w dniu 2 lutego 2021 r. W lutym 2021 r. dwukrotnie skierował wniosek do Odwoławczej Komisji Stypendialnej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś na podstawie art. 135 p.p.s.a. podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a – c) p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy odwołanie od decyzji Komisji Stypendialnej Lotniczej Akademii Wojskowej w D. z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium socjalnego zostało wysłane przez skarżącego do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 31 grudnia 2020 r. na adres Przewodniczącej Komisji Stypendialnej ([...]) oraz Biura Obsługi Studentów ([...]). Skan podpisanego przez skarżącego odwołania stanowił załącznik do wiadomości e-mail. Pracownik organu wydrukował wiadomość wraz z załącznikiem i załączył je do akt sprawy. Stosownie do art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia odwołania, podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2). W myśl art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Natomiast stosownie do § 4 omawianego przepisu, podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej; 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru; 3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie. Organ administracji publicznej jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania, jeżeli wnoszący tego zażąda. W przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego organ jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny (§ 4). Stosownie zaś do § 5 omawianego przepisu, urzędowe poświadczenie odbioru podania wniesionego w formie dokumentu elektronicznego zawiera: 1) informację o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej; 2) pouczenie o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 391 § 1d. Z powyższego przepisu wynika, że ustawodawca przewidział możliwość wniesienia podania (w tym odwołania) za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej zastrzegając jednocześnie, że może to nastąpić jedynie przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346 z późn. zm., obecnie Dz.U. z 2021 r. poz. 2070 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o informatyzacji". Oznacza to, że dokument elektroniczny wniesiony w inny sposób niż za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej nie może być uznany za skutecznie złożone podanie. Przepis art. 63 § 1 k.p.a. warunkuje wprost możliwość złożenia podania środkami komunikacji elektronicznej od skorzystania przez wnioskodawcę z elektronicznej skrzynki podawczej organu administracji publicznej utworzonej na podstawie ustawy o informatyzacji i nie przewiduje wyjątków w tym zakresie. Przesłanie podania do organu drogą elektroniczną za pośrednictwem zwykłej skrzynki pocztowej nie jest tożsame ze złożeniem dokumentu na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji. W korelacji z powyższym pozostaje treść art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącego odwołania, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru. Tylko wniesienie pisma za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej gwarantuje stronie otrzymanie takiego poświadczenia (art. 63 § 4 i 5 k.p.a.). Strona wysyłając podanie zwykłą pocztą elektroniczną, nie może liczyć na otrzymanie urzędowego poświadczenia odbioru. Ponadto, jak wynika z art. 63 § 3a pkt 1 k.p.a., podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej. Z powyższego przepisu wynika więc, że podpis jest niezbędnym elementem każdego podania wnoszonego do organu administracji publicznej. Wniesienie podania za pośrednictwem zwykłej skrzynki pocztowej uniemożliwia spełnienie tego warunku. Wniesienie pisma za pośrednictwem elektronicznej skrzynki pocztowej nie oznacza jednak automatycznej niedopuszczalności odwołania, a jedynie, że wniesione odwołanie nie spełniało formy przewidzianej w art. 63 § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie spełniało wymogu opatrzenia środka zaskarżenia podpisem własnoręcznym (§ 3) lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, bądź też, że nie zostało uwierzytelnione w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej (§ 3a). Stosownie zaś do art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zaskarżone orzeczenie organu II instancji zostało wydane na skutek wniesienia odwołania C. K. z dnia [...] grudnia 2020 r. przez elektroniczną skrzynkę pocztową. Odwołanie strony nie zostało jednak podpisane. Mając na uwadze powyżej cytowane przepisy, jeżeli uchybienie formalne popełnione przez osobę wnoszącą odwołanie - brak podpisu na podaniu, nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia naruszenia, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność rozpoznania go przez organ administracji. W okolicznościach niniejszej sprawy, po otrzymaniu w dniu 31 grudnia 2020 r. odwołania przesłanego za pośrednictwem elektronicznej skrzynki pocztowej obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do uzupełnienia jego braków, przez jego własnoręczne podpisanie lub wniesienie w sposób przewidziany w art. 63 § 1 k.p.a., tj. za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu i podpisanie w sposób określony w art. 63 § 3a pkt 1 k.p.a. Bez wątpienia bowiem organ odwoławczy bez uzupełniania braku formalnego odwołania nie miał podstaw do rozstrzygania sprawy merytorycznie. Uchybienie powyższym obowiązkom przez organ stanowiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, mając na względzie w szczególności treść art. 63 i art. 64 § 2 k.p.a. i w razie jego uzupełnienia ponownie rozpozna sprawę merytorycznie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.